پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,217,841 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,403,637 |
تحلیل اثرات مکانی در عرضه و تقاضای گوشت مرغ در ایران: رویکرد پانل فضایی | ||
| تولیدات دامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jap.2026.406981.623882 | ||
| نویسندگان | ||
| وحید کلانتر1؛ حامد نجفی علمدارلو* 2؛ سید حبیب اله موسوی3 | ||
| 1دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه اقتصادکشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: مواد غذایی پروتئینی از مهمترین منابع تغذیهای به شمار میآیند و گوشت مرغ بخش عمدهای از پروتئین مورد استفاده در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی را تشکیل میدهد. این پژوهش با هدف شناسایی و اندازهگیری عوامل تعیینکننده عرضه و تقاضای گوشت مرغ در استانهای کشور، با تأکید بر تعاملات اقتصادی و فضایی، انجام شد تا مبنایی برای سیاستگذاری منطقهمحور فراهم شود. دوره زمانی مورد بررسی سالهای 1381 تا 1403 است. روش پژوهش: با استفاده از دادههای تلفیقی استانی، توابع عرضه و تقاضای گوشت مرغ با بهرهگیری از مدلهای متعارف اقتصادسنجی پانل دیتا و مدلهای پانل فضایی برآورد شد. پس از انجام آزمونهای انتخاب بین الگوهای تلفیقی، اثرات ثابت و اثرات تصادفی و با توجه به نتایج حاصل، الگوی تابلویی با اثرات ثابت برای برآورد توابع عرضه و تقاضا انتخاب گردید. متغیرهای توضیحی اصلی شامل قیمت مرغ زنده (در سمت عرضه)، قیمت مصرفکننده گوشت مرغ (در سمت تقاضا)، هزینه نهادهها، نرخ ارز، درآمد خانوار و قیمت گوشت قرمز به عنوان کالای جانشین است. همچنین برای ارزیابی تغییرات رفتار مصرفکنندگان در طول زمان، کششهای قیمتی تاریخی محاسبه شد. یافته ها: نتایج آزمونهای آماری نشان داد که مدل پانل با اثرات ثابت، مناسبترین الگو برای تحلیل دادههای عرضه و تقاضای گوشت مرغ است. برآوردها بیانگر آن است که قیمت مرغ زنده اثر مثبت و معناداری بر عرضه دارد. در سمت تقاضا نیز، قیمت گوشت مرغ اثر منفی و قیمت گوشت قرمز اثر مثبت بر مصرف گوشت مرغ دارد. تحلیل فضایی نشان میدهد که عوامل مکانی نقش قابل توجهی در رفتار عرضه و تقاضا ایفا میکنند. وجود خودهمبستگی فضایی مثبت در عرضه و خودهمبستگی فضایی منفی در تقاضا بیانگر تفاوت در الگوی پراکنش مکانی این دو متغیر است. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان میدهد که عملکرد بازار گوشت مرغ در ایران، حتی در شرایط قیمتگذاری دستوری نهادهها و محصول، تحت تأثیر همزمان عوامل دروناستانی و تعاملات مکانی میان استانهای مجاور قرار دارد و از وابستگی فضایی معناداری برخوردار است. در بخش عرضه، قیمت مرغ زنده اثر مثبت بر تولید دارد، در حالیکه افزایش هزینه نهادهها و نوسانات نرخ ارز اثر منفی بر تولید میگذارند. در بخش تقاضا نیز، درآمد خانوار و قیمت گوشت قرمز بهعنوان کالای جانشین موجب افزایش مصرف میشوند، در حالیکه افزایش قیمت خود گوشت مرغ مصرف را کاهش میدهد. مقایسه کشش قیمتی با مطالعات پیشین نشان میدهد که کشش تقاضا از حدود 93/0- به 25/0- کاهش یافته و گوشت مرغ بیش از گذشته به کالای ضروری در سبد غذایی خانوار تبدیل شده؛ موضوعی که بیانگر واکنشپذیری کمتر مصرفکنندگان به تغییرات قیمتی است. نتایج همچنین نشان داد که افزایش قیمت گوشت قرمز موجب انتقال مصرف به سمت گوشت مرغ میشود. تحلیل فضایی وجود همگرایی مکانی در عرضه را تأیید کرد و بیان داشت که سطح تولید در یک استان میتواند تولید استانهای مجاور را تحت تأثیر قرار دهد. مدلهای فضایی همچنین نقش متغیرهای اقتصادی همچون قیمت نهادهها، نرخ ارز و درآمد خانوار را در شکلگیری الگوهای عرضه و تقاضا تأیید کردند. در مجموع، یافتهها بر ضرورت تدوین سیاستهای منطقهای و پرهیز از مداخلات یکسان در کل کشور تأکید دارد. با وجود محدودیتهای دادهای و فروض مدلسازی، نتایج این پژوهش نشان میدهد که لحاظکردن عوامل فضایی میتواند به تدوین سیاستهای کارآمدتر در بازار گوشت مرغ کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اثرات مکانی؛ اقتصادسنجی فضایی؛ دادههای پنل؛ قیمت نهاده؛ مدلسازی اقتصادی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 102 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب