پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,208,897 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,400,383 |
تطبیق معرفتشاسانۀ باورهای تنجیمی در تاریخ طبیعی و عجایبنامههای فارسی بر اساس نظریۀ صورتهای سمبلیک کاسیرر | ||
| تاریخ علم | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.411120.371877 | ||
| نویسندگان | ||
| علی واعظی مقدم* ؛ علی جهانشاهی افشار؛ نجمه حسینی سروری | ||
| بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با تکیه بر نظریۀ فلسفۀ صورتهای سمبلیک ارنست کاسیرر به بررسی باورهای تنجیمی در تاریخ طبیعی پلینی و سه عجایبنامۀ فارسی، یعنی عجایبالمخلوقات و غرایبالموجودات همدانی، عجایبالمخلوقات و غرایبالموجودات قزوینی و نوادرالتبادر لتحفةالبهادر دنیسری میپردازد. پرسش اصلی این است که آیا میتوان با مقایسۀ این آثار در سطح شناخت اسطورهای نوعی صورت مشترک از فهم آسمان و تأثیر افلاک بر عالم ماده که در احکام تنجیمی نمود یافته شناسایی کرد. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر خوانش تطبیقی متنها طبق اصول مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی است؛ بدینمعنا که نخست ساختار کیهانشناختی و طبقهبندیهای نجومی در هر متن استخراج شده، سپس با استفاده از نظریۀ کاسیرر درباره صورت اسطورهای شناخت، جایگاه افلاک و نسبت آسمان با قلمرو حیات مادی تفسیر و در نهایت با هم مقایسه شده است. یافتهها نشان میدهد که در هر دو گروه آثار، آسمان بهمثابۀ یک «کل ساماندهنده» درک میشود که افلاک و کواکب آن نیروهای فعال و مؤثر بر حیات مادی، سرنوشت انسان، طبایع، اقلیمها و حتی اوصاف اخلاقی بهشمار میآیند. در عجایبنامهها این منطق در قالب جدولهای تنجیمی مبتنی بر تأثیر افلاک هفتگانه و بروج بر اقلیمها، اندام انسان، مشاغل، حیوانات و صفات اخلاقی ظهور یافته است. همچنین مواردی از احکام تنجیمی در قالب تأثیر کواکب بر موجودات نیز وجود دارد. در حالیکه پلینی، هرچند در مقام نقد طالعبینی فردی و خرافات نجومی برمیآید، اما همچنان تأثیر کلی افلاک و ماه و خورشید را در قالب احکام تنجیمی در مورد بدن انسان، گیاهان، جانوران و به طور کلی حیات زمینی میپذیرد. بر اساس دیدگاه کاسیرر، میتوان نتیجه گرفت که هر دو سنت در سطحی عمیقتر حامل نوعی شناخت اسطورهای مشترکاند که در آن آسمان به عنوان فضایی مقدس ساماندهندۀ جهان مادی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاریخ طبیعی؛ عجایبنامه؛ صورتهای سمبلیک؛ اسطوره؛ ارنست کاسیرر | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 66 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب