پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,217,997 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,403,668 |
بازاندیشی تعلیل به قاعدة انتظام نوع در فرایند اجتهاد فقیهان شیعه | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| دوره 22، شماره 2، تیر 1405، صفحه 81-91 اصل مقاله (1.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2026.382259.1009641 | ||
| نویسنده | ||
| سید عبدالرحیم حسینی* | ||
| گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة الهیّات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| اهتمام به حیثیّات احکام نوعی ناظر به حیات انسان در فقه امامیه از مولفه های بنیادین در شکل گیری نظریه های اجتهادشیعی است، آموزه ای که به خصوص در ابواب معاملات، احکام کیفری و مدنی به مثابه اصل متقن و بلامنازع حاکم گردیده اما هرگز به عنوان یک قاعده فقهی مورد توجه قرار بررسی نگردیده است، در این مقاله ضمن بررسی نظریات معتبر وساحت های مرتبط حجیت انتظام نوع به مثابه شاخص تعیین احکام شرعی مدنی پژوهش شده است،از آنجا که در مبانی کلامی شیعی مسئله نظم بخشی به زندگی نوع بشر از مختصات امام معصوم(ع) بر شمرده شده است، پس از تحلیل به عمل آمده نظریه ای تحصیل گردیده که مقتضای آن اثبات تشکیکی بودن انتظام است که مرتبه برتر وکامل آن از مختصات معصومین(ع) و مراتب ضعیف وأضعف آن حسب شرایط و مقتضیات از تکالیف انسان غیر معصوم است، یافته های فقیهان در این زمینه رغم تنیدگی قاعده با مبنای فکری کلامی فقهی محض است.امری که برای شناخت تعلیل مبتنی بر نصوص التفات به آن ضروری می نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انتظام نوع؛ تعلیل؛ شریعت؛ طبیعت؛ مدنیّات | ||
| مراجع | ||
|
اردبیلى، احمد بن محمد (1403 ق). مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: اسلامى.
اصفهانى (مجلسى دوم)، محمدباقر بن محمدتقى (1404 ق). مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول. چ 2. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1410 ق). بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار. بیروت: مؤسسة الطبع و النشر.
اصفهانى، حسین بن محمدراغب (1412 ق). مفردات ألفاظ القرآن. سوریه ـ لبنان: دار العلم ـ الدار الشامی.
بحرانى (آل عصفور)، یوسف بن احمد بن ابراهیم (1405 ق). الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره. قم: اسلامی.
جزرى (ابن اثیر)، مبارک بن محمد (بیتا). النهایه فی غریب الحدیث و الأثر. قم: مؤسسة مطبوعاتى اسماعیلیان.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1410 ق). الصحاح ـ تاج اللغه و صحاح العربیه. بیروت: دار العلم للملایین.
حکیم قائینی، کافی بن محتشم (1364). رسائل حکیم قائینی. تهران: علمی فرهنگی.
حلی (علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی (1412 ق). منتهى المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیه.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1420 ق). تحریر الأحکام الشرعیه علی مذهب الإمامیه. قم: مؤسسة امام صادق(ع).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1422 ق). الألفین. قم: الموسسه الاسلامیه.
حلّى، جمالالدین، احمد بن محمد اسدى (1407 ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. قم: اسلامى.
حلّى، مقداد بن عبداللّه سیورى (1425 ق). کنز العرفان فی فقه القرآن. قم: مرتضوى.
خویى، سید ابوالقاسم موسوى (1410 ق). مصباح الفقاهه. تقریر: محمدعلی توحیدی. قم: مدینه العلم.
ــــــــــــــــــــــــــ (1418 ق). التنقیح فی شرح العروه الوثقى. قم: مؤسسه إحیاء آثار الامام الخوئی.
سبزوارى، سید عبدالأعلى (1413 ق). مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. چ 4. قم: مؤسسه المنار.
شریفمرتضى، على بن حسین موسوى (1405 ق). رسائل الشریف المرتضى. قم: دار القرآن الکریم.
شهید ثانى، زینالدین بن على (1421 ق). رسائل الشهید الثانی. قم: اسلامی.
صاحب بن عباد، کافى الکفاه، اسماعیل بن عباد (1414 ق). المحیط فی اللغه. عالم الکتاب.
صیمرى، مفلح بن حسن (1420 ق). غایه المرام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار الهادی.
طبرسى، احمد بن على (1403 ق). الاحتجاج. مشهد: مرتضى.
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (1373). کنز العرفان فى فقه القرآن. تهران: مرتضوى.
فراهیدى، خلیل بن احمد (1410 ق). کتاب العین. چ 2. قم: هجرت.
فیض کاشانی، محمدمحسن ابن شاهمرتضى (1429 ق). معتصم الشیعه فی أحکام الشریعه. تهران: مدرسة عالى شهید مطهرى.
قزوینى، سید على موسوى (1427 ق). التعلیقه على معالم الأصول. قم: اسلامی.
کرباسى، محمدابراهیم بن محمدحسن (بیتا). إشارات الأصول. بینا: بیجا.
کلینى، ابوجعفر، محمد بن یعقوب (1407 ق). الکافی. چ 4. دار الکتب الإسلامیه.
لارى، سید عبدالحسین (1418 ق). التعلیقه على المکاسب. قم: مؤسسه المعارف الإسلامیه.
مازندرانى، محمدصالح بن احمد بن شمس سروى (1382). شرح الکافی. تهران: المکتبه الإسلامیه.
همدانى، آقارضا بن محمدهادى (1416 ق). مصباح الفقیه. قم: مؤسسه الجعفریه لإحیاء التراث و مؤسسه النشر الإسلامی.
نراقى، محمد بن احمد بن محمدمهدى (1422 ق). مشارق الأحکام. کنگرة بزرگداشت ملا محمدمهدی نراقی و ملا احمد نراقی. چ 2. قم.
Ardaibili, A. M. (1982). Majmaʿ al-Fa’ida wa al-Burhān fī Sharḥ Irshād al-Adhhān. Qom: Islamic Publications. (in Arabic)
Bahrāni, Y. A. I.Ā.ʿUsfūr (1984). Al‑Ḥadāʾiq al‑Nāḍirah fī Aḥkām al‑ʿItrah al‑Ṭāhirah. Qom: Islamic Publications. (in Arabic)
Farahidi, Kh. A. (1989). Kitāb al‑ʿAyn. 2nd ed. Qom: Hijrat Publishing. (in Arabic)
Fazil Miqdad, M. ʿA. (1994). Kanz al‑ʿIrfān fī Fiqh al‑Qurʾān. Tehran: Murtaḍavi Publications. (in Arabic)
Feyz Kashani, M.M. Sh.M. (2008). Muʿtaṣam al‑Shīʿah fī Aḥkām al‑Sharīʿah. Tehran: Shahīd Moṭahharī Higher School. (in Arabic)
Hakim Qaʾini, K. M. (1985). Rasāʾil Ḥakīmi Qāʾīnī. Tehran: Ilmī‑Farhangī Publications. (in Arabic)
Hamadani, A.R. M.H. (1995). Miṣbāḥ al‑Faqīh. Qom: al‑Muʾassisah al‑Jaʿfariyyah li‑Iḥyāʾ al‑Turāth wa Muʾassisah al‑Nashr al‑Islāmī. (in Arabic)
Hilli, A. M. A. (1986). Al‑Muhadhdhab al‑Bāriʿ fī Sharḥ al‑Mukhtaṣar al‑Nāfi. Qom: Islamic Publications. (in Arabic)
Hilli, (al‑ʿAllāmah), H. Y. M. A. (1991). Muntahī al‑Maṭlab fī Taḥqīq al‑Madhhab. Mashhad: Majmaʿ al‑Buḥūth al‑Islāmiyyah. (in Arabic)
------------------------------------------ (1999). Taḥrīr al‑Aḥkām al‑Sharʿiyyah ʿalā Madhhab al‑Imāmiyyah. Qom: Imam Sadiq (AS) Institute. (in Arabic)
------------------------------------------ (2001). Al‑Alfayn. Qom: Al‑Muʾassisah al‑Islāmiyyah. (in Arabic)
Hilli, M.ʿA. S. (2004). Kanz al‑ʿIrfān fī Fiqh al‑Qurʾān. Qom: Murtazavi Publications. (in Arabic)
Isfahani (Majlisi II), M.B. M.T. (1983). Mirʾāt al‑ʿUqūl fī Sharḥ Akhbār Al al‑Rasūl. 2nd ed. Tehran: Dār al‑Kutub al‑Islāmiyyah. (in Arabic)
--------------------------------------- (1989). Biḥār al‑Anwār al‑Jāmiʿah li‑Durar Akhbār al‑Aʾimmah al‑Aṭhār (AS). Beirut: Muʾassisah al‑Ṭabʿ wa al‑Nashr. (in Arabic)
Isfahani, H. M.R. (1991). Mufradāt Alfāẓ al‑Qurʾān. Lebanon - Syria: Dār al‑ʿIlm/ al‑Dār al‑Shāmiyyah. (in Arabic)
Jawhari, I. H. (1989). Al‑Ṣiḥāḥ – Tāj al‑Lughah wa Ṣiḥāḥ al‑ʿArabiyyah. Beirut: Dār al‑ʿIlm lil‑Malāyīn. (in Arabic)
Jazari, M. M. A. (n.d.). Al‑Nihāyah fī Gharīb al‑Ḥadīth wa al‑Athar. Qom: Ismaʿiliyan Publishing Institute. (in Arabic)
Karbasi, M.I. M.H. (n.d.). Ishārāt al‑Uṣūl. n.p.: n.p. (in Arabic)
Khui, S. A.Q. M. (1989). Miṣbāḥ al‑Fiqhāhah. ed. Muhammad Ali Tawhidi. Qom: Madīnah al‑ʿIlm. (in Arabic)
--------------------. (1997). Al‑Tanqīḥ fī Sharḥ al‑ʿUrwah al‑Wuthqā. Qom: Muʾassisah Iḥyāʾ Āthār al‑Imām al‑Khūʾī. (in Arabic)
Kuleyni, A.J. M. Y. (11986). Al‑Kāfī. 4th ed. Tehran: Dār al‑Kutub al‑Islāmiyyah. (in Arabic)
Lari, S. ʿA. H. (1997). Al‑Taʿlīqah ʿalā al‑Makāsib. Qom: Muʾassisah al‑Maʿārif al‑Islāmiyyah. (in Arabic)
Mazandarani, M. S. A. Sh. S. (2003 ). Sharḥ al‑Kāfī. Tehran: al‑Maktabah al‑Islāmiyyah. (in Arabic)
Naraqi, M. A. M.M. (2001). Mashāriq al‑Aḥkām. Commemoration Congress of Mullā Muḥammad Mahdī Narāqī and Mullā Aḥmad Narāqī. 2nd ed. Qom. (in Arabic)
Qazwini, S. A. M. (2006). Al‑Taʿlīqah ʿalā Maʿālim al‑Uṣūl. Qom: Islamic Publications. (in Arabic)
Sabzivari, S. ʿA. (1992). Muhadhdhab al‑Aḥkām fī Bayān al‑Ḥalāl wa al‑Ḥarām. 4th ed. Qom: Al‑Manar Institute. (in Arabic)
Sahib ibn ʿUbbād, I. ʿU. (1991). Al‑Muḥīṭ fī al‑Lughah. ʿĀlam al‑Kitāb. (in Arabic)
Seymuri, M. H. (1999). Ghāyah al‑Marām fī Sharḥ Sharāʾiʿ al‑Islām. Beirut: Dār al‑Hādī. (in Arabic)
Shahid Thani, Z. A. (2000). Rasāʾil al‑Shahīd al‑Thānī. Qom: Islamic Publications. (in Arabic)
Sharif Murtaza, A. H. M. (1984). Rasāʾil al‑Sharīf al‑Murtaḍā. Qom: Dār al‑Qurʾān al‑Karīm. (in Arabic)
Tabarsi, A. A. (1982). Al‑Iḥtijāj. Mashhad: Nashr Murtaḍā. (in Arabic) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 59 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 48 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب