| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,237 |
| تعداد مقالات | 77,624 |
| تعداد مشاهده مقاله | 161,089,405 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 120,788,115 |
تبیین علل تفاوت سطح فساد در ایران، ترکیه، عربستان، کویت و اردن؛ رویکرد تطبیقی تاریخی | ||
| مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران | ||
| مقاله 4، دوره 15، شماره 2، تیر 1405 | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jisr.2026.408924.1702 | ||
| نویسندگان | ||
| امید رسولی1؛ امیر عظیمی دولت آبادی* 2؛ محمدرضا طالبان3 | ||
| 1دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، تهران، ایران، پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2گروه جامعه شناسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران | ||
| 3گروه جامعهشناسی، پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی فساد در پنج کشور ایران، ترکیه، عربستان سعودی، کویت و اردن انجام شده است. سؤال تحقیق این است که چرا با وجود اشتراکات موجود، فساد در ایران و ترکیه بهطور معناداری بیشتر از سه کشور دیگر است؟ برای پاسخ به این پرسش، از روش تطبیقی تاریخی و تکنیک اختلاف میل استفاده شد و هشت سازه علی شامل کیفیت نهادها، پاسخگویی و شفافیت دولت، حاکمیت قانون، رانت منابع طبیعی، تمرکز قدرت سیاسی، مداخلۀ دولت در اقتصاد، سرمایۀ اجتماعی و فرهنگ سیاسی مورد تحلیل قرار گرفت. یافتههای تحقیق نشان میدهد که از بین علل فوق، تنها متغیر کیفیت نهادها، الگوی حضور و غیابی مطابق با منطق اختلاف میل از خود نشان میدهد؛ به این معنا که ضعف نهادی بهطور سیستماتیک در کشورهای با سطح بالای فساد (ایران و ترکیه) مشاهده میشود؛ در حالیکه در کشورهای با سطح پایین فساد (عربستان، کویت و اردن) نهادهای حکمرانی از کارآمدی و انسجام نسبی بیشتری برخوردارند. نتایج پژوهش تأکید میکند که علل دیگر، بهتنهایی نمیتواند تفاوت سطح فساد را در کشورهای مورد مطالعه توضیح دهد؛ زیرا این علل در هردو گروه کشورها حاضر است؛ اما نهادهای قوی و کارآمد قادرند حتی در حضور سایر علل، خطر فساد را مهار کنند. در نتیجه، مبارزه با فساد در کشورهای دارای سطح بالای فساد نیازمند اصلاحات عمیق نهادی است و بهبود کیفیت نهادهای حکمرانی شرط لازم برای خروج از چرخۀ معیوب فساد محسوب میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فساد؛ نهادگرایی؛ ایران؛ خاورمیانه؛ مطالعه تطبیقی تاریخی | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمیان، حجتاله، و میناپور، حمزه (1401). نقش دستگاههای نظارتی (سازمان بازرسی و دیوان محاسبات) در بازدارندگی از جرائم سازمانیافته و فردی در شهرداری تهران. مجلۀ مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، 8(3)، 415-434.
راغفر، حسین (1387). اقتصاد سیاسی فساد. فصلنامۀ مجلس و پژوهش، 14(58)، 9-44.
زارعیان جهرمی، علیرضا (1403). ناهماهنگی نهادی و چالشهای حکمرانی نظارتی در ایران: تحلیلی تطبیقی. فصلنامۀ پژوهشهای راهبردی حکمرانی، 5(1)، ۴۵–۷۴.
صدری اسکویی، سید مهدی، دیزجی، منیره، و محمدزاده، پرویز (1402). بررسی رابطۀ فساد و سرمایۀ انسانی در کشورهای منتخب اسلامی. فصلنامۀ مطالعات اقتصادی اسلامی، 15(2)، 23-45.
عباسزاده، محمد، علیزادهاقدم، محمدباقر، و اسلامی بناب، سیدرضا (1391). بررسی رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی و آنومی اجتماعی. فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 1(1)، 145-172. https://doi.org/10.22059/jisr.2012.36551
عشایری، طاها، و جهانپرور، طاهره (1402). مطالعۀ عوامل مؤثر بر وقوع فساد: فراترکیب پژوهشها. مجلۀ مجلس و راهبرد، 30(116)، 375-412.
کریمی، علیرضا، قادری، صلاحالدین، و همتی، بهزاد (1342). تحلیل زمینههای شکلگیری بسترهای فسادزا در شهرداری تهران. فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 12(46)، 187-202. https://doi.org/10.22059/jisr.2023.336431.1269
موسویدوست، سیدمحمد (۱۳۹۸). علل و پیامدهای فساد اداری. مجلۀ رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 25(4)، ۴۵-۶۸.
میلانی، محسن (1380). شکلگیری انقلاب اسلامی. ترجمۀ مجتبی عطارزاده. تهران: گام نو.
Abrahimian, H., & Minapour, H. (2022). Role of supervisory institutions (Inspection Organization and Audit Court) in preventing organized and individual crimes in Tehran Municipality. Journal of Political Science, Law and Jurisprudence Studies, 8(3), 415–434. (In Persian)
Akar, M., & Demir, H. (2021). Institutional accountability and political corruption in contemporary Turkey. Turkish Studies, 22(4), 587–608. https://doi.org/10.1080/14683849.2021.1901234
Al-Khatib, M. (2019). Parliamentary oversight and corruption control in Kuwait. Journal of Arabian Studies, 9(2), 201–220. https://doi.org/10.1080/21534764.2019.1675713
Almond, G. A., & Verba, S. (1963). The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Al-Qahtani, M. (2022). Governance reforms and anti-corruption policies under Saudi Vision 2030. Middle East Policy, 29(3), 112–128. https://doi.org/10.1111/mepo.12637
AmarFact. (2024). The share of oil in Iran’s budget. Retrieved from https://amarfact.com/statistics/the-share-of-oil-in-the-budget-in-iran (In Persian)
Ashayeri, T., & Jahanparvar, T. (2023). A meta-synthesis study of factors affecting corruption. Majles and Strategy Journal, 30(116), 375–412. (In Persian)
Beblawi, H. (1987). The rentier state in the Arab world. In H. Beblawi & G. Luciani (Eds.), The Rentier State (pp. 49–62). London: Croom Helm.
Daron Acemoglu, D., & James A. Robinson, J. A. (2012). Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty. New York: Crown Business.
Demir, H. (2020). Media freedom, judicial independence and corruption in Turkey. Mediterranean Politics, 25(5), 651–672. https://doi.org/10.1080/13629395.2019.1675505
Forson, J. A., Buracom, P., Chen, G., & Carsamer, E. (2016). Corruption and its determinants: Evidence from Sub-Saharan Africa. Journal of Economics and Development Studies, 4(3), 22–35. https://doi.org/10.15640/jeds.v4n3a3
Fukuyama, F. (1995). Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. New York: Free Press.
Hinds, H. (1991). Patrimonialism and neopatrimonialism in comparative perspective. Comparative Politics, 24(1), 1–18.
Jamali Eskoui, S. J., Bakhshayeshi Ardestani, A., & Bani Hashem, M. Q. (2020). Political economy of corruption in the Islamic Republic of Iran. Majles and Strategy Quarterly, 27(101), 33–58. (In Persian)
Johnston, M. (2005). Syndromes of Corruption: Wealth, Power, and Democracy. Cambridge: Cambridge University Press.
Karl, T. L. (1997). The Paradox of Plenty: Oil Booms and Petro-States. Berkeley, CA: University of California Press.
Krueger, A. O. (1974). The political economy of the rent-seeking society. American Economic Review, 64(3), 291–303.
La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Shleifer, A., & Vishny, R. W. (1999). The quality of government. Journal of Law, Economics, and Organization, 15(1), 222–279. https://doi.org/10.1093/jleo/15.1.222
Luciani, G. (1989). Allocation vs. production states: A theoretical framework. In H. Beblawi & G. Luciani (Eds.), The Rentier State. London: Croom Helm.
Mahdavy, H. (1970). The patterns and problems of economic development in rentier states: The case of Iran. In M. A. Cook (Ed.), Studies in the Economic History of the Middle East (pp. 428–467). London: Oxford University Press.
Migdal, J. S. (1988). Strong Societies and Weak States: State-Society Relations and State Capabilities in the Third World. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Milani, M. (2001). The Making of Iran’s Islamic Revolution (M. Attarzadeh, Trans.). Tehran: Gam-e No Publishing. (In Persian)
Mousavi Doost, S. M. (2019). Causes and consequences of administrative corruption Journal of Modern Research Approaches in Management and Accounting, 25(4), 45–68. (In Persian)
Mustafa, A., & Qasem, R. (2020). Administrative reform and transparency in Jordan: Progress and limitations. Jordan Journal of Public Administration, 12(2), 77–95.
North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press.
Putnam, R. D. (1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Ragfar, H. (2008). Political economy of corruption. Majles and Research Quarterly, 14(58), 9–44. (In Persian)
Rose-Ackerman, S. (1978). Corruption: A Study in Political Economy. New York: Academic Press.
Ross, M. L. (2001). Does oil hinder democracy? World Politics, 53(3), 325–361. https://doi.org/10.1353/wp.2001.0011
Transparency International. (2024). Corruption Perceptions Index 2024. Berlin: Transparency International.
Treisman, D. (2000). The causes of corruption: A cross-national study. Journal of Public Economics, 76(3), 399–457. https://doi.org/10.1016/S0047-2727(99)00092-4
Tullock, G. (1965). The welfare costs of tariffs, monopolies, and theft. Western Economic Journal, 5(3), 224–232. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.1967.tb01923.x
World Bank. (2023). Worldwide Governance Indicators 2023. Washington, DC: World Bank.
Zakaria, F. (1997). The rise of illiberal democracy. Foreign Affairs, 76(6), 22–43. https://doi.org/10.2307/20048274
Zareian Jahromi, A. (2024). Institutional incoherence and challenges of supervisory governance in Iran: A comparative analysis. Strategic Governance Research Quarterly, 5(1), 45–74. (In Persian)
Zareian Jahromi, A. (2024). Institutional incoherence and the challenges of supervisory governance in Iran: A comparative analysis. Strategic Governance Studies Quarterly, 5(1), 45–74. (In Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 137 |
||