| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,223,015 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,406,278 |
ادراک تهدید ایران از ترکیه: از جنگ دوم قرهباغ تا سقوط بشار اسد | ||
| مطالعات اوراسیای مرکزی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 فروردین 1405 اصل مقاله (889.16 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcep.2026.397452.450332 | ||
| نویسندگان | ||
| امیر نیاکویی1؛ امیررهام شجاعی* 2 | ||
| 1استاد، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری روابط بینالملل، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این نوشتار بهدنبال تبیین و تحلیل سیر تحول ادراک تهدید ایران از ترکیه در دورۀ زمانی پس از جنگ دوم قرهباغ (2020) تا سقوط بشار اسد (2024) هستیم. پرسش اصلی این است که مجموعۀ رویدادها و روندها از جنگ دوم قرهباغ تا سقوط بشار اسد، چه تأثیری بر افزایش ادراک تهدید ایران از ترکیه داشته و این مسئله در چه قالب مفهومی تبیینپذیر است؟ فرضیۀ نوشتار این است که مجموعهای از رویدادها و روندها در چند سال اخیر در مناطقی از جمله قفقاز جنوبی، عراق و سوریه، ادراک تهدید جمهوری اسلامی ایران از ترکیه را افزایش دادهاند. این مسئله بهویژه پس از سقوط اسد بهعنوان متحد منطقهای ایران که همواره در راهبردهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قالب گفتمان مقاومت بخشی بسیار مهم بوده است، موجب عمومیت یافتن و افزایش ادراک تهدید از ترکیه در میان نخبگان سیاسی و فضای رسانهای ایران شده است. به نظر میرسد این مسئله، بر سیاستگذاریهای امنیتی ایران در آینده و ترتیبات امنیتی منطقه تأثیر بگذارد. برای سنجش فرضیه، مدل ابتکاری نظری در رابطه با سازوکار ادراک تهدید جمهوری اسلامی ایران را ارائه میدهیم و با روش کیفی و رویکرد توصیفیتحلیلی و استفاده از روش ردیابی فرایند، در پی پاسخ به پرسش نوشتار و آزمون فرضیه هستیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ادراک تهدید؛ جنگ قرهباغ؛ ایران؛ ترکیه؛ بشار اسد | ||
| مراجع | ||
|
فارسی اخباری، محمد (1399)، «پیامد ژئوپلیتیک بحران قرهباغ بر مناسبات جمهوریاسلامی ایران در قفقاز»، آمایش سیاسی فضا، دورۀ 3، شمارۀ 1، صص. 31-20، (doi: 20.1001.1.26455145.2020.3.1.3.2). اصولی، قاسم (1403)، «تحولهای ساختاری مجموعۀ امنیتی قفقاز جنوبی (2020-2024)»، مطالعات اوراسیای مرکزی، دورۀ 17، شماره 2، صص. 27-1، (doi: 10.22059/jcep.2025.386611.450279). آیتالله خامنهای (1401)، دیدار با پوتین و دیدار با اردوغان، قابل دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=50657 و https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=50682، (تاریخ دسترسی: 16/3/1404). آیتالله خامنهای(1399)، سالروز میلاد پیامبر(ص)، قابل دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=46775، (تاریخ دسترسی: 16/3/1404). آیتالله خامنهای (1403)، دیدار هزاران نفر از اقشار مختلف مردم در مورد تحولات منطقه، قابل دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=58558، (تاریخ دسترسی: 16/3/1404). برزگر، کیهان و فاطمه کامکار ماسوله (1404)، «سیاست خارجی ترکیه در منازعۀ تمدنی غزه 2023»، مطالعات خاورمیانه، دورۀ 32، شمارۀ1، (doi: 20.1001.1.15601986.1404.32.1.2.9). ترکیه: انتقادات علنی مقامات ایران از ما بیشتر شده است (1403)، همشهری آنلاین، قابل دسترسی در: https://www.hamshahrionline.ir/news/930069/، (تاریخ دسترسی: 27/3/1404). رزمایش فاتحان خیبر و پیام صلح و ثبات برای منطقه (1400)، خبرگزاری ایرنا، قابل دسترسی در: https://www.irna.ir/news/84491758/، (تاریخ دسترسی: 25/3/1404). شجاعی، امیررهام (1404)، «آسیبشناسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر واقعگرایی نوکلاسیک؛ با تأکید بر واکاوی افعال واکنشی»، پژوهشهای روابط بینالملل، دورۀ 15، شمارۀ 1، صص. 7-3، (doi: 10.22034/irr.2025.476595.2593). پوراحمدی میبدی، حسین و مهدی فیضاللهی(1402)، «تشدید تنش در قرهباغ و چالش منافع منطقهای ایران در سالهای 2020 و 2023»، مطالعات اوراسیای مرکزی، دورۀ 16، شمارۀ 2، صص. 100-75، (doi: 10.22059/jcep.2024.370397.450191). شجاعی، امیررهام و سیدامیر نیاکویی(1403)، «بایستههای سیاستگذاری ایران در قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قرهباغ (2020)، با تأکید بر روابط ایران و ارمنستان»، سیاستگذاری عمومی، دورۀ 10، شمارۀ 4، صص. 154-141، (doi: 10.22059/jppolicy.2024.99831). عبدی، عطالله و یدالله کریمیپور و عبدالرضا فرجیراد و زهرا ساعی (1400)، «تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و ترکیه در دورۀ حزب عدالت و توسعه»، ژئوپلیتیک، دورۀ 17، شمارۀ 1، صص. 56-19، (doi: 20.1001.1.17354331.1400.17.61.2.3). قربانی، مهدی و آرش رئیسی نژاد (1402)، «سیاست خارجی ایران در جنگ دوم قرهباغ: عوامل و رویکرد»، سیاست جهانی، دورۀ 12، شمارۀ 1، صص. 234-199، (doi: 10.22124/wp.2023.23398.3111). ولیزاده، اکبر و فاطمه عرفانی(1403)، «علتهای تغییر رویکرد روسیه در برابر جنگهای اول و دوم قرهباغ»، مطالعات اوراسیای مرکزی، دورۀ 17، شمارۀ 1، صص. 416-391، (doi:10.22059/jcep.2023.361283.450151). مخالفت قاطع رئیسی با راهگذر زنگهزور در دیدار مقامات جمهوریآذربایجان و ارمنستان (1402)، خبرگزاری ایرنا، قابل دسترسی در: www.irna.ir/news/8524786، (تاریخ دسترسی: 25/3/1404). ولایتی: متأسفانه ترکیه مدتی است که ابزاری در دست آمریکا و اسرائیل شده است؛ ما امیدوار بودیم که وزیر امور خارجۀ ترکیه مشکلات سیاست خارجی ترکیه را بر طرف کند (1403)، خبرگزاری اعتماد آنلاین، قابل دسترسی در: www.etemadonline.com/tiny/news-688227، (تاریخ دسترسی: 19/03/1404). هشدار جدی ولایتی به ترکیه از راه روزنامه کیهان؛ از راهی که در پیش گرفتهاید برگردید، (1403)، خبرگزاری اعتماد آنلاین، قابل دسترسی در: https://www.etemadonline.com/tiny/news-691773، (تاریخ دسترسی: 23/3/1404). English Salih, Mohammed (2025), Unlikely Alliances and Confrontations: Türkiye, Israel, and Iran in Post-Assad Syria, New Lines Institute, Available at: https://newlinesinstitute.org/state-resilience-fragility/unlikely-alliances-and-confrontations-turkiye-israel-and-iran-in-post-assad-syria/, (Accessed on: 2025/11/4).
Azizi, Hamidreza (2025), From Parallel Ambitions to Colliding Spheres: Iran–Turkey Rivalry in a connected Region, Kalam, Chatham House, Available at: https://kalam.chathamhouse.org/articles/from-parallel-ambitions-to-colliding-spheres-iran-turkey-rivalry-in-a-connected-region/, (Accessed on: 2025/11/2). Balboni, Philip (2024), The Turkish Role in Assad’s Downfall, Foreign Policy in Focus, Available at: https://fpif.org/the-turkish-role-in-assads-downfall/, (Accessed on: 2025/6/11). Beach, Derek (2023), Process Tracing Methods and International Studies, Oxford Research Encyclopedia of International Studies, (doi:10.1093/acrefore/9780190846626.013.724). Beach, D. and R. B. Pedersen (2019), Process-Tracing Methods: Foundations and Guidelines, (2nd ed.) University of Michigan Press, (doi:10.3998/mpub.10072208). Cohen, Raymond (1978), Threat Perception in International Crisis. Political Science Quarterly, Vol. 93, No. 1, pp. 93-107, (doi:10.2307/2149052). Crasnow, Sharon (2017), »Process Tracing in Political Science: What's the Story?« Studies in History and Philosophy of Science, Vol. 62, No. 1, pp. 6–13, (doi: 10.1016/j.shpsa.2017.03.002.). Goldstone, J. A. (1998), »Initial Conditions, General Laws, Path Dependence, and Explanation in Historical Sociology«, American Journal of Sociology, Vol. 104, No. 3, pp. 829–845 (doi:10.1086/210088). Golmohammadi, V. and Markedonov, S. M. (2024), How Iran Perceives Turkey’s Rise in the South Caucasus, Russia in Global Affairs, Vol. 22, No. 1, pp. 152–175, (doi: 10.31278/1810-6374-2024-22-1-152-175.). Ho, S. and T. Lee (2024), »Elite Perceptions of a China-Led Regional Order in Southeast Asia«, Journal of Current Southeast Asian Affairs, Vol. 44, No. 1, pp. 148-173, (doi: 10.1177/18681034241294093). Jervis, Robert (2017), Perception and Misperception in International Politics: New Edition, New Jersey: Princeton University Press, Available at: https://muse.jhu.edu/book/64616, (Accessed on: 2025/5/14). Kertzer, Joshua D. and Dustin H. Tingley (2018), »Political Psychology in International Relations: Beyond the Paradigms«, Annual Review of Political Science, Vol. 21, No. 1, pp. 319-339, 2018, Available at SSRN: (doi:https://ssrn.com/abstract=3197089 or http://dx.doi.org/10.1146/annurev-polisci-041916-020042.) (Accessed on: 2025/6/2). Khairunisa, A. (2022), Identity and Foreign Policy: Turkey’s Support of Azerbaijan in the Nagorno-Karabakh Conflict, Proceedings of the 1st International Conference on Contemporary Risk Studies, ICONIC-RS 2022, 31 March-1 April 2022, South Jakarta, DKI Jakarta, Indonesia, (Accessed on: 2025/6/13). Mearsheimer, J. J., and S. Rosato (2023), Front Matter, In How States Think: The Rationality of Foreign Policy (pp. i–vi), New Haven, Connecticut: Yale University Press, (doi: 10.2307/jj.5666733.1). Mir, T. A. and M. A. Baghat (2025),» Ideology or Survival: Where is Iran’s Foreign Policy Heading in the Emerging New World Order?«, India Quarterly, Vol. 81, No. 1, pp. 101-113, (doi:10.1177/09749284241307926). Muslu El Berni, H. (2017), »Iran’s Security Dilemma in the Middle East: A Neorealist Approach to Iran’s Foreign Policy in Syria«, İran Çalışmaları Dergisi, Vol. 1, No. 2, pp. 115-139, (doi:10.33201/iranian.375292.). Padin, M., Arghavani Pirsalami, F., and Salehi, S. J. (2023), »National Interests and Ideology in Iran's Foreign Policy toward the United States: A New Perspective from the Lens of Identity Realism«, Iranian Review of Foreign Affairs, Vol. 14, No. 2, pp. 369-388, (doi: 10.22034/irfa.2024.471253.1247). Stein, Janice Gross (2013), 'Threat Perception in International Relations', in: Leonie Huddy, David O. Sears, and Jack S. Levy (eds), The Oxford Handbook of Political Psychology, 2nd edn (2013; online edn, Oxford Academic, 16 Dec. 2013), (doi:10.1093/oxfordhb/9780199760107.013.0012). Tu, C. C., H. P. Tien, and J. J Hwang (2024), Untangling Threat Perception in International Relations: an Empirical Analysis of Threats Posed by China and their Implications for Security Discourse, Cogent Arts and Humanities, Vol. 11, No. 1, pp. 1-32, (doi.org/10.1080/23311983.2024.2335766). Walt, S. M. (1987), The Origins of Alliances, New York: Cornell University Press, Available at: https://dokumen.pub/the-origins-of-alliances-9780801469992.html, (Accessed on: 2025/5). Wendt, A. (1999), Social Theory of International Politics, Cambridge: Cambridge University Press, (doi.org/10.1017/CBO9780511612183). Yarhi-Milo, Keren (2014), Knowing the Adversary: Leaders, Intelligence, and Assessment of Intentions in International Relations, New Jersey: Princeton and Oxford University Press, (doi.org/10.2307/j.ctt5vjvf7).
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 215 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 88 |
||