پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,117 |
| تعداد مقالات | 76,481 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,844,521 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,919,613 |
نجاست یا طهارت خمر در آیات و روایات تحلیلی فقهالحدیثی | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 58، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 473-498 اصل مقاله (733.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2026.411185.670603 | ||
| نویسنده | ||
| محمد هادی مفتح* | ||
| دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مساله نجاست یا طهارت خمر از مباحث اختلافی در فقه اسلامی است که آثار عملی مهمی در حوزه عبادات دارد. با وجود شهرت قول به نجاست خمر در میان فقیهان امامیه، میزان دلالت آیات و روایات بر این حکم محل تردید است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد فقه الحدیث، آیات و روایات مرتبط با خمر را بازخوانی کرده و آنها را از حیث ارزش سندی و دلالت بررسی میکند. بررسی قرآنی نشان میدهد که واژه «رجس» در قرآن کریم در معانی متعددی به کار رفته و اطلاق آن بر نجاست اصطلاحی در آیه خمر، بدون قرینه قطعی، قابل اثبات نیست؛ بهویژه با توجه به همراهی خمر با اموری که نجاست آنها مورد پذیرش فقیهان قرار نگرفتهاست. در بخش روایی نیز روشن میشود که بیشتر روایات مورد استناد برای اثبات نجاست خمر، یا از حیث سند ضعیف و مضطرباند یا از نظر دلالت، تنها بر مانعیت نماز دلالت دارند و ظهور روشنی در نجاست ذاتی ندارند. در مقابل، روایات متعددی با اسناد صحیح یا موثق وجود دارد که بهصراحت یا با ظهور قوی، بر طهارت خمر و عدم مانعیت آن برای صحت نماز دلالت میکنند. برآیند این بررسی نشان میدهد که از منظر ادلۀ نقلی و بر پایه اصول فقه الحدیث، اثبات نجاست خمر با چالشهای جدی روبهروست و قول به طهارت آن، دستکم در چارچوب تحلیل نقلی، پشتوانه قویتری دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خمر؛ نجاست؛ طهارت؛ رجس؛ فقه الحدیث؛ موانع نماز | ||
| مراجع | ||
|
قرآن مجید (1376). ترجمه محمد مهدی فولادوند. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
ابن اثیر، مبارک بن محمد (1979). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر. بیروت: المکتبة العلمیّة.
ابن فارس، أحمد القزوینی (1399). معجم مقاییس اللّغة. قم:دار الفکر.
ابن عاشور، محمد طاهر (1420). التحریر و التنویر. چاپ اول. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
ابن عربی، محمّد بن عبد الله (1408). أحکام القرآن. چاپ اول. بیروت:دار الجیل.
ابن غضائری، احمد بن حسین (1422). الرجال. چاپ اول. قم: مؤسسهدار الحدیث.
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (1419). تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر). چاپ اول. بیروت: دارالکتب العلمیّه.
برقی، احمد بن محمد بن خالد (1419). رجال البرقی-الطبقات. چاپ اول. تهران: نشر القیّوم.
بغوی، حسین بن مسعود (1420). تفسیر البغوی. چاپ اول. بیروت:دار احیاء التراث العربی.
جصّاص، احمد بن علی (1405). أحکام القرآن (الجصاص). چاپ اول. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
حمیری، عبد الله بن جعفر (1413). قرب الإسناد. چاپ اول. قم: مؤسسة آل البیت علیهم السّلام لإحیاء التراث.
حلّی، علامه حسن بن یوسف (1413). قواعد الاحکام. چاپ اول. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة.
خوئی، سید ابوالقاسم (1410). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. چاپ چهارم. قم: مرکز نشر آثار الشیعه.
زبیدی، مرتضی (1414). تاج العروس من جواهر القاموس. چاپ اول. بیروت: دارالفکر.
زجّاج، ابراهیم بن سری (1408). معانی القرآن و إعرابه. بیروت: عالم الکتب.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه (1385). علل الشّرائع. چاپ اول. قم: داوری.
ــــــــــ (1413). من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة.
طبرسی، فضل بن حسن (1415). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. چاپ اول. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
طبری، محمد بن جریر (1412). جامع البیان فی تفسیر القرآن. چاپ اول. بیروت:دار المعرفة.
طوسی، محمد بن حسن (1363). الاستبصار فیما اختلف من الاخبار. چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ــــــــــ (1365). تهذیب الأحکام. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
ــــــــــ (1387). المبسوط فی فقه الامامیه. چاپ سوم. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
عریضی، علی بن جعفر (1368). مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها. چاپ اول. قم: مؤسسة آل البیت علیهمالسّلام لإحیاء التراث.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409). کتاب العین. چاپ دوم. قم: مؤسسةدار الهجرة.
فرّاء، یحیی بن زیاد (1980). معانی القرآن. چاپ دوم. قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (2005). القاموس المحیط. چاپ هشتم. بیروت: مؤسسة الطباعة و النشر و التوزیع.
قرطبی، محمد بن احمد (1384). الجامع لاحکام القرآن؛ تفسیر قرطبی. چاپ دوم. قاهره: دارالکتب المصریه.
کشّی، محمد بن عمر (1363). اختیار معرفة الرجال. چاپ اول. قم: مؤسسة آل البیت علیهم السّلام لإحیاء التراث.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407). الکافی. چاپ چهارم. تهران:دار الکتب الإسلامیّة.
مجلسی، محمد باقر (1404). مرأة العقول فی شرح اخبار آل الرسول. چاپ دوم. تهران:دار الکتب الاسلامیّة.
مجلسی، محمد تقی (1406). روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: کوشانپور
مصطفوی، حسن (1385). التّحقیق فی کلمات القرآن. چاپ اول. تهران: مرکز نشر آثار العلّامة المصطفوی.
مقاتل بن سلیمان (2003). تفسیر مقاتل بن سلیمان. چاپ اول. بیروت:دار الکتب العلمیه.
نجفی، محمّد حسن (1362). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. چاپ هفتم. بیروت:دار إحیاء التّراث العربی.
یزدی، سید محمد کاظم (1417). العروة الوثقی. چاپ اول. قم: مؤسسة النّشر الإسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 45 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 26 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب