پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,117 |
| تعداد مقالات | 76,481 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,844,521 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,919,613 |
بازکاوی معنای ظلوم در آیه امانت | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 58، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 417-434 اصل مقاله (574 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2026.410448.670598 | ||
| نویسنده | ||
| ابوالقاسم اوجاقلو* | ||
| استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| آیۀ هفتادودوم سورۀ احزاب مشهور به آیۀ امانت یکی از آیات پر چالش میان قرآنپژوهان است. مطابق ظاهر آیه، خداوند امانت را به آسمانها و زمین و کوهها عرضه کرد اما آنها از پذیرش آن خودداری کردند ولی انسان که ظلوم و جهول بود آن را حمل کرد. اغلب مفسران با فرض معنای متبادر از ظلوم یعنی ستمگر، و جهول یعنی نادان به تفسیر آیه پرداختهاند و به حل تعارض میان مفاد صدر و ذیل آیه توجه داشتهاند. تعارض میان امانت الهی و ستمکار و نادان بودن انسان مشکل اصلی آیه است. برخی از مفسران برای حل این مشکل با نفی عمومیت مفهوم انسان آیه را محدود به انسانهایی دانستهاند که به سبب ظلم و جهل به امانت الهی خیانت کردهاند. برخی نیز ظلوم و جهول بودن را از قابلیتهای انسان میدانند تا اسباب حمل امانت فراهم باشد. دیدگاههای دیگری نیز مطرح شده اما از منظر این مقاله در هیچ کدام از آنها مشکل آیه حل نشدهاست. این مقاله نشان میدهد مصادیق امانت و جهل انسان مشکلساز نیست. مسأله اصلی معنای واژه «ظلوم» است. با واکاوی معنای «ظلوم» در لغت و ادبیات عرب و ملاحظۀ مقاصد سورۀ احزاب و سایر آموزههای قرآن، روشن میشود «ظلوم» بودن انسان نه به معنی ستمگری ذاتی و جبلی، و نه ظلم به خود یا دیگری بلکه به معنی قدرت تحمّل رنجها و سختیها است و برابرنهاده «رنجور» برای «ظلوم» مناسب به نظر میرسد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امانت؛ انسان؛ حمل؛ جهول؛ ظلوم | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
آذرنوش، آذرتاش. (1392). فرهنگ معاصر عربی فارسی. تهران: نی.
ابن شهرآشوب، محمدبن علی. (1369). متشابه القرآن و مختلفه. قم: بیدار.
ابن عربی، محی الدین. (1422). تفسیر. بیروت: دارالکتب العلمیة.
ــــــــــ (1388). رحمة من الرحمن فی تفسیر و إشارات القرآن. قم: آیت اشراق.
ابن فارس، احمد. (1387). ترتیب معجم مقاییس اللغة. تهران:پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم. (1384). تأویل مشکل القرآن. ترجمه محمد حسن بحری، مشهد: آستان قدس.
ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. (1408). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد: آستان قدس.
استیونسن، لزلی؛ هابرمن، دیوید و متیوزرایت، پیتر. (1401). دوازده نظریه درباره طبیعت بشر. ترجمه میثم محمد امینی، تهران: نشرنو.
الأسمر، راجی. (بی تا). المعجم المُفصَّل فی علم الصرف. بیروت: دارالکتب العلمیة.
ازهری، محمد بن احمد. (بی تا). تهذیب اللغة. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
امین، نصرت بیگم. (بی تا). تفسیر مخزن العرفان. بیجا.
ایزوتسو، توشی هیکو. (1378). مفاهیم اخلاقی در قرآن مجید، ترجمه فریدون بدره ای. تهران: فرزان.
بغوی، حسین بن مسعود، (1420). معالم التنزیل. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
بهبودی، محمدباقر. (1395). معانی القرآن. تهران: نشر علم.
بیضاوی، عبدالله بن عمر. (بی تا). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. قاهره: المکتبة التوفیقیة.
پارسا، فروغ. (1399). معناشناسی و مطالعات قرآنی. تهران: نگارستان اندیشه.
تفلیسی، حبیش بن ابراهیم. (1378). وجوه القرآن. تهران: دانشگاه تهران.
ثعلبی، احمد بن محمد (1422). الکشف و البیان. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
جوادی آملی، عبدالله. (1401). تسنیم (تفسیر قرآن کریم). قم: إسراء.
خمینی، روح الله. (1384). مصباح الهدایة الی الخلافة و الولایة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
راغب، حسین بن محمد اصفهانی. (بی تا). المفردات فی غریب القرآن. قم: دارالمعروف.
رضی، محمد بن حسن. (1421). نهج البلاغه، تحقیق صبحی الصالح. قم: اسوه.
زبیدی، مرتضی محمد بن محمد. (1414). تاج العروس. بیروت: دارالفکر.
زمخشری، محمود بن عمر. (1431)، الکشاف. بیروت:دار صادر.
صالح، بهجت عبدالواحد. (1427). إعراب القرآن الکریم. بیروت: دارالفکر.
صدوق، محمد بن علی. (1404). عیون أخبار الرضا علیه السلام. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
طباطبایی، محمد حسین. (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
ــــــــــ (1388). انسان از آغاز تا انجام، ترجمه صادق لاریجانی. قم: بوستان کتاب.
طبرانی، سلیمان بن احمد. (2008). تفسیر القرآن العظیم. اردن: دارالکتاب الثقافی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1415). مجمع البیان. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
طبری، محمد بن جریر. (1412). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروتک دارالمعرفة.
طوسى، محمد بن حسن. (بی تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروتکدار إحیاء التراث العربی.
عسکری، ابوهلال حسن بن عبدالله. (1400). الفروق فی اللغة. بیروت: دارالآفاق الجدیدة.
فخررازی، محمد بن عمر. (1420). التفسیر الکبیر. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
فرات کوفی، فرات بن ابراهیم. (1410). تفسیر. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409). کتاب العین. قم: هجرت.
فولادوند، محمد مهدی. (1381). قرآنشناسی. تهران: الست فردا.
قرشی، علی اکبر. (1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قرطبی، محمد بن احمد. (1364). الجامع لأحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1383). الکافی. تحقیق علی اکبر غفاری. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
لسانی فشارکی، محمد علی. (1373). دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد6. تهران: مرکز دائرة المعارف.
مطهری، مرتضی. (1381). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا.
مک اولیف، جین دمن. (1397). دائرة المعارف قرآن. ترجمه حسین خندق آبادی و همکاران. تهران: حکمت.
ملاصدرا، صدرالدین محمد شیرازی. (1385). اسرار الآیات. تهران: حکمت.
مهدیان فر، رضا. (1399). ظلوم و جهول مدح یا مذمت انسان. مجلهپژوهشهای قرآن و حدیث: (1): دانشگاه تهران.
نیشابوری، اسماعیل بن احمد. (1380). وجوه القرآن. مشهد: آستان قدس.
یاحقّی، محمد جعفر. (1372). فرهنگنامه قرآنی (فرهنگ برابرهای کهن فارسی قرآن). مشهد: آستان قدس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 57 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 25 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب