پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,117 |
| تعداد مقالات | 76,481 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,844,521 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,919,613 |
مفهومشناسی تضرع در قرآن کریم با تأکید بر آداب، اهداف و موانع | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 58، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 369-389 اصل مقاله (603.08 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2026.406197.670560 | ||
| نویسنده | ||
| سمیه سلمانیان* | ||
| استادیار، گروه الهیات، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| تضرع از عمیقترین جلوههای بندگی در قرآن کریم است که پیوندی مستقیم با ایمان، دعا و خشوع دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مفهومی این واژه و تبیین آداب، اهداف و موانع آن، میکوشد جایگاه تضرع را بهعنوان عبادتی اثرگذار در حیات فردی و اجتماعی انسان روشن سازد. اهمیت این موضوع از آن روست که تضرع در منطق قرآن، فراتر از یک حالت روحی یا واکنشی عاطفی، نقشی اساسی در تقرب به خداوند، اصلاح رفتار، حفظ و تداوم نعمتهای الهی و رهایی از غفلت، خودبینی و دنیاطلبی دارد. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تفسیر موضوعی قرآن کریم است. در این مطالعه، مادۀ لغوی «ضرع» و مشتقات آن در آیات قرآن بررسی شده و کارکردهای ساختواژهای، صرفی و سیاقی آن در تبیین پویایی، استمرار و عمق حالت تضرع تحلیل شدهاست. افزون بر این، الگوهای رفتاری پیامبران الهی در تضرع و خشوع، بهعنوان نمونههای عینی و تربیتی، بررسی شده تا نقش این مفهوم در شکلدهی به شخصیت ایمانی انسان روشن گردد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تضرع آمیخته با خشوع و خضوع قلبی، موجب تقرب بیشتر انسان به خداوند، افزایش اثربخشی دعا، اصلاح رفتار و دفع بلاها میگردد و تحقق این عبادت مستلزم رعایت آداب، شرایط و بهرهگیری آگاهانه از اسباب مناسب است و استمرار تضرع، عامل اساسی در رشد معنوی، اخلاقی و دریافت فضل الهی بهشمار میرود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تضرع؛ خشوع؛ دعا؛ قرآن کریم | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
ابن بادیس، عبد الحمید بن محمد (1424ق). تفسیر ابن بادیس فی مجالس التذکیر من کلام الحکیم الخبیر. بیروت:دار الکتب العلمیة.
ابنعاشور، محمدطاهر (1420ق). التحریر و التنویر من التفسیر. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ابنعجیبه، احمد (2010م). البحر المدید فی تفسیر القرآن المجید. تحقیق: عمر احمد راوی، چاپ سوم. بیروت:دار الکتب العلمی.
ابنعطیه، عبدالحق بن غالب (1422ق). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. تحقیق: عبدالسلام عبدالشافی محمد. بیروت:دار الکتب العلمیة.
ابنکثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. بیروت:دار الکتب العلمیة.
ابنمنظور، محمّدبن مکرّم (1363ق). لسان العرب. چاپ دوم. قم: ادب الحوزه.
البدر، عبد الرزاق بن عبد المحسن (1434ق). فقه الأدعیة و الأذکار. الریاض: مکتبةدار المنهاج.
بستانی، فؤاد افرام (1375ش). فرهنگ ابجدی. ترجمه رضا مهیار. تهران: اسلامی.
بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
الجزائری، ابوبکر جابر (۱۴۱۶ق). أیسر التفاسیر لکلام العلی الکبیر. المدینة المنورة: مکتبة العلوم و الحکم.
جوهری، اسماعیلبنحماد (بیتا). الصحاح. تصحیح: احمد عبدالغفور عطار. بیروت: دارالعلم للملایین.
حسینی همدانی، محمد (1380ق). انوار درخشان در تفسیر قرآن. تحقیق: محمدباقر بهبودی، تهران: لطفی.
حنبکه میدانی، عبدالرحمن حسن (1420ق). معارج التفکر و دقائق التدبر. دمشق:دار القلم.
حومد، اسعد (1419ق). أیسر التفاسیر. تصحیح محمد متولی الشعراوی. بیجا، بینا.
حوی، سعید (1424ق). الأساس فی التفسیر. القاهره:دار السلام.
خلیل بن احمد الفراهیدی، ابو عبد الرحمن (1409ق). العین. قم المقدسة: هجرت.
الراغب الأصفهانی (1426ق). مفردات ألفاظ القرآن. تحقیق صفوان عدنان داوودی. قم المقدسة: منشورات طلیعة النور.
رضاییاصفهانی، محمدعلی (۱۳۸۷ش). تفسیر قرآن مهر. قم: پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن.
زبیدی، محمد بن محمد (بیتا). تاجالعروس. تصحیح: علی شیری. بیروت: دارالفکر.
السعدی، عبدالرحمن (1421ق). تیسیر الکریم الرحمن فی تفسیر کلام المنان. چاپ دوم. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
السمین الحلبی، أحمد بن یوسف (1417ق). عمدة الحفاظ فی تفسیر أشرف الألفاظ. تحقیق: محمد باسل عیون السود. بیروت:دار الکتب العلمیة.
طباطبایی، محمد حسین (1378ش). تفسیر المیزان. ترجمه محمدباقر موسوی. چاپ11. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن (1377ش). ترجمه تفسیر جوامع الجامع. مشهد مقدس: آستان قدس رضوی.
طنطاوی، محمد سید (1997م). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم. القاهرة: نهضة مصر.
عرقسوس، طلال بن مصطفی (2004م). التوسل فی کتاب الله عزوجل. المدینة المنورة، الجامعة الإسلامیة.
العسکری، أبو هلال (2009م). الفروق اللغویة، تحقیق محمد باسل عیون السود. بیروت:دار الکتب العلمیة.
فریدونی، محمدرضا (1400ش). سلوک سائلانه. قم: تمدن نوین اسلامی.
فضلالله، محمدحسین (1439ق). تفسیر من وحی القرآن. چاپ سوم. بیروت:دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع.
فیروزآبادی، مجدالدین أبوطاهر (1996م). بصائر ذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز. القاهرة: لجنة إحیاء التراث الإسلامی.
قرشی، علی اکبر (1371ش). قاموس قرآن. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
کلینی، محمد بن یعقوب (1365ش). الکافی. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1403ق). بحار الأنوار. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
مجلسی، محمّد باقر بن محمّد تقی (1404ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. چاپ دوم. بیجا:دار الکتب الإسلامیة.
مدرسی، محمدتقی (1419ق). من هدی القرآن. تهران:دار محبی الحسین علیه السلام.
المراغی، احمد مصطفی (بیتا). تفسیر المراغی. بیروت:دار الفکر.
معلوف، لویس (1415ق). المنجد فی اللغة. بیروت:دار المشرق.
مکارم شیرازی، ناصر (1374ش). تفسیر نمونه. چاپ 32. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
نووی، محمد (1417ق). مراح لبید لکشف معنی القرآن المجید. بیروت:دار الکتب العلمیة. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 52 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 31 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب