پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,117 |
| تعداد مقالات | 76,481 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,844,521 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,919,613 |
ارزیابی انتقادی ادله و مبانی تفسیر تنزیلی قرآن و جایگاه روششناختی آن | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 58، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 305-325 اصل مقاله (697.1 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2025.404600.670546 | ||
| نویسنده | ||
| روح الله محمدی* | ||
| استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، شاهرود، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تفسیر تنزیلی، به عنوان رویکردی نوظهور در حوزۀ مطالعات قرآنی، درصدد بازسازی فضای نزول و کشف سیر تدریجی تربیت و تشریع است که در دهههای اخیر مورد توجه قرآنپژوهان قرار گرفتهاست. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با هدف تبیین، نقد و بررسی ادلۀ عقلی و نقلی و مبانی روششناختی این رویکرد تفسیری انجام شدهاست. یافتههای پژوش نشان میدهد که مهمترین ادلۀ موافقان، استناد به مصحف امام علی (ع)، روایات عدم منع، اجتهادی بودن ترتیب مصحف کنونی و مطابقت با سیرۀ ابلاغی پیامبر (ص) است. در کنار این ادله، مبانیای همچون هدایتگری، تکیه بر قرآن در فهم، تدریج در نزول، تداخل آیات در سور، تناسب آیات و سور، عدم تعارض میان آیات و تناسب سور متوالیالنزول مطرح شدهاند. بررسی دقیق این مبانی و ادله نشان میدهد، گرچه این روش تفسیری در بازسازی فضای نزول و فهم سیر تدریجی تشریع مزایایی دارد؛ اما ادله قاطع بر لزوم انحصار یا اولویت مطلق آن با چالشهای جدی تاریخی، روششناختی و نقلی مواجه است. این روش به تنهایی قادر به ارائه تفسیری جامع از قرآن نیست و باید به عنوان یک روش مکمل در کنار دیگر روشها، به ویژه تفسیر ترتیبی (مصحفی) و موضوعی، به کار گرفته شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تفسیر تنزیلی؛ ترتیب نزول؛ مبانی تفسیر؛ نقد روششناختی؛ مصحف امام علی (ع) | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم (1373). ترجمۀ ناصر مکارم شیرازى. قم: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.
ایازی، سید محمدعلی (1389). نقدی بر فواید تفسیر ترتیب نزولی. پژوهشهای قرآنی، 16 (62-63)، 124-149.
بلاغى، محمدجواد (بی تا). آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن. 2 جلد. چاپ اول. قم: وجدانى.
بهجتپور، عبدالکریم (۱۳۹0). همگام با وحی: تفسیر تنزیلی (به ترتیب نزول). 6 جلد. چاپ اول. قم: موسسه تمهید.
ــــــــــ(1392). تفسیر تنزیلی (به ترتیب نزول)؛ مبانی، اصول، قواعد و فواید. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
ثعلبى، احمد بن محمد (1422ق). الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی. 10 جلد. چاپ اول. تحقیق ابى محمد ابن عاشور، بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
جابری، محمد عابد (۲۰۱۰). فهم القرآن الحکیم: التفسیر الواضح حسب ترتیب النزول. بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۸). تفسیر تسنیم. ۸۰ جلد. قم: إسراء.
جواهری، سیدمحمدحسن (1397). نقد نظریۀ تفسیر بر پایۀ ترتیب نزول. پژوهشنامه معارف قرآنی، 9 (33)، 35-65. https://doi.org/10.22054/rjqk.2019.38532.1843
حائری، سید محمدکاظم (۱۴۲۸ق). دراسات فی علم الاصول. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
حجتی، سید محمدباقر (۱۳۷۷). تاریخ تفسیر قرآن کریم. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
حسنزاده آملى، حسن (1376). قرآن هرگز تحریف نشده: ترجمه فصل الخطاب فی عدم تحریف کتاب رب الأرباب، چاپ سوم. مترجم: عبدالعلی محمدى شاهرودى، قم: قیام.
خویى، ابوالقاسم (1382). بیان در علوم و مسایل کلى قرآن. چاپ اول. ترجمه محمدصادق نجمى و هاشم هاشم زاده هریسى، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
دروزه، محمد عزه (۱۴۲۹). التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول. بیروت:دار الغرب الاسلامی.
رامیار، محمود (۱۳۶۲). تاریخ قرآن. تهران: امیرکبیر.
زنجانی، ابوعبدالله (۱۴0۴). تاریخ القرآن. چاپ اول. تهران: منظمة الإعلام الإسلامی.
سبحانی، جعفر (۱۴۲۶ ق). المناهج التفسیریة. چاپ سوم. قم: مؤسسة الإمام الصادق (ع).
سلیمانی، حدیثه؛ نورایی، محسن و ربیع نتاج، علی اکبر (2020م)، نقد مبانی تفسیر تنزیلی از دیدگاه بهجت پور. معارف اسلامی معاصر، 2 (1)، 53-70. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.27834808.2020.2.1.4.5
سیدمرتضی، علی بن حسین (۱۴۰۵ق). الرسائل. تصحیح سید مهدی رجایی. قم: کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر (۱۴۲۱ق). الاتقان فی علوم القرآن. تحقیق فواز احمد زمرلى. بیروت:دار الکتاب العربی.
شیخ مفید، محمد بن نعمان (۱۴۱۳). تصحیح الاعتقاد. قم: المؤتمر العالمی للشیخ المفید.
صدر، سید محمدباقر (۱۳۵۹). المدرسة القرآنیة. بیروت:دار التعارف.
صدر، سید موسی (1389). سنجش ادله موافقان و مخالفان تفسیر بر اساس ترتیب نزول. پژوهشهای قرآنی. 16 (62-63)، 150-165.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۰). المیزان فی تفسیر القرآن. 20 جلد. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن (۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. 10 جلد. مصحح: فضلالله یزدى طباطبایى و هاشم رسولی. تهران: ناصر خسرو.
طبری، محمد بن جریر (۱۴۱۲). جامع البیان عن تأویل آی القرآن. 30 جلد. بیروت:دار المعرفة.
طوسی، محمد بن حسن (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. 10 جلد. مصحح: احمد حبیب عاملى. بیروت:دار احیاء التراث العربی.
عاملی، سید جعفر مرتضی (۱۴۱5). الصحیح من سیرة النبی الاعظم (ص). بیروت:دار الهادی.
عروسى حویزى، عبد على بن جمعه (۱۴۱۵). تفسیر نور الثقلین. 5 جلد. مصحح: هاشم رسولى. قم: اسماعیلیان.
عمید زنجانی، عباسعلی (۱۳۸۷). مبانی و روشهای تفسیر قرآن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
قرطبی، محمد بن احمد (۱۳۶۴). الجامع لاحکام القرآن. 20 جلد. چاپ اول. تهران: ناصر خسرو.
کرباسی فروشان، مجید؛ مهریزی، مهدی؛ ایازی، سید محمد علی و قاضی زاده، کاظم (1400). ادله جواز عقلی و نقلی تفسیر نزولی قرآن کریم. مطالعات قرآن و حدیث، 15 (1)، 53-72. https://doi.org/10.30497/qhs.2021.239797.3157
کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ق). الکافی. 8 جلد. مصحح: علی اکبر غفاری. تهران:دار الکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر (۱۴0۳). بحار الانوار. 111 جلد. مصحح: هدایتالله مسترحمی و دیگران. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
مطهری، مرتضی (۱۳۷۳). آشنایی با علوم اسلامی. تهران: صدرا.
معرفت، محمدهادی (۱۴۱۶ق). التمهید فی علوم القرآن. 10 جلد. قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید.
مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. 28 جلد. تهران:دار الکتب الاسلامیة.
ملاحویش آل غازی، عبدالقادر (۱۳۸۲). بیان المعانی. 6 جلد. دمشق: مطبعة الترقی.
مودب، سیدرضا (۱۳۸۸). مبانی تفسیر قرآن. قم: دانشگاه قم.
مهدوی راد، محمدعلی (1382). آفاق تفسیر؛ مقولاتی در تفسیر پژوهی. تهران: هستی نما.
مهدوی راد، محمدعلی (1384ش). میراث مکتوب علوی. علوم حدیث، 10 (3) پیاپی 38، 87-106. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 45 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 26 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب