| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,180,227 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,386,654 |
بررسی ساختاری و محتوایی تصدیق نامۀ فرمان سیورغالی از امیرتیمور گورکانی در حق میر اختیارالدّین حسن طباطبائی بهبهانی از اواخر دورۀ زندّیه | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 6، دوره 16، شماره 1، اردیبهشت 1405، صفحه 123-149 اصل مقاله (1.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2026.402271.1369 | ||
| نویسندگان | ||
| سید محمد منصور* 1؛ علیرضا خزایی2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران باستان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقالۀ حاضر به بررسی ساختاری و محتوایی یک تصدیقنامه مربوط به فرمان سیورغال صادره از سوی امیر تیمور گورکانی در حق میر اختیارالدین حسن طباطبائی بهبهانی میپردازد. این تصدیقنامه در اواخر دوره زندیّه (احتمالاً میان سنوات ۱۲۰۱ الی ۱۲۰۶ق.) نگاشته شده و تنها سند شناخته شده ای است که به شکلی مفصل، نه اصل فرمان صادره از سوی امیر تیمور گورکانی، بلکه تصدیق یک فرمان سیورغال را مورد توجه قرار میدهد. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل دقیق عناصر درونی و بیرونی تصدیقنامه، شناخت جایگاه اجتماعی خانوادۀ دریافت کنندۀ فرمان سیورغال، ارزیابی اصالت تاریخی و سنجش تطبیقی آن با نمونههای موجود از فرامین سیورغال در ادوار مختلف است. از رهگذر این مطالعۀ تطبیقی، یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که تصدیقنامههای سیورغال برخلاف اصل فرامین سیورغال، غالباً اسنادی غیردیوانی و توافقیاند که اعتبارشان مبتنی بر مُهر و گواهی اکابر، شیوخ و معاریف محلّی است. بر این اساس، سند مورد بررسی بهعنوان نمونه ای فی الحال منحصربفرد به جهت شناخت و ارزیابی تصدیق نامه های سیورغال، خاصه از اواخر دوران زندیه، قابل اعتناست. نویسندگان در مقالۀ حاضر کوشیده اند تا با بررسی ساختاری و محتوایی تصدیق نامۀ سیورغال موجود و تطبیق آن با ساختار و محتوای فرامین سیورغال براساس نمونه های پیش تر منتشر شده از فرامین سیورغال با روش توصیفی، نقاط اشتراک و افتراق این دو نوع سند را نیز معین نموده و وجوه مختلف ایشان را از یکدیگر تمایز دهند | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیورغال؛ تصدیقنامه؛ تیمور گورکانی؛ سادات طباطبائی بهبهان؛ اسناد حقوقی؛ بهبهان | ||
| مراجع | ||
|
آقابزرگ تهرانی، محمّدمحسن (1403هـ.ق)، الذّریعة إلى تصانیف الشّیعة، ج4، نسخة غیر مصححه، الناشر: دارالأضواء.
استرآبادی، میرزا مهدیخان (1384)، سنگلاخ- فرهنگ ترکی به فارسی، ویرایش روشن خیاوی، تهران: نشر مرکز.
اشپولر، برتولد (1357)، تاریخ مغول در ایران، ترجمۀ محمود میرآفتاب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
بادامچی، حسین (1395)، «سوارهنظام بابلی در ارتش هخامنشی: تحلیل یک سند بابلی درباره زمین اسب (UCP 9, 275-277)»، تحقیقات حقوقی (دانشگاه شهید بهشتی)، 19 (75)، 253-271.
بوسه، هریبرت (1367)، پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی؛ بر مبنای اسناد دوران آققویونلو، قراقویونلو و صفوی، ترجمۀ غلامرضا ورهرام، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بهبهانی، علیرضا ابن محبعلی (1389)، «سالشمار بهبهان و کهگیلویه»، تصحیح سیّد محمّد منصور طباطبائی بهبهانی، میراث بهارستان، ش. 2، 405-420.
بیانی، شیرین (1349)، «بررسی اوضاع اجتماعی ایران از خلال جامع التواریخ رشیدی»، مجلّۀ بررسیهای تاریخی، 5 (3)، 69-88.
تهرانی، ابوبکر (1356)، تاریخ دیاربکریّه، تصحیح نجاتی لوغال و فاروق سومر، تهران: کتابخانۀ طهوری.
حافظ ابرو، شهابالدّین عبدالله (1372)، زبدهالتواریخ، بهکوشش سیّدکمال حاجسیّدجوادی، تهران: نشر نی.
الحسینی المدنی، ضامن ابن شدقم (1378)، تحفهالأزهار و زلال الأنهار، تصحیح کامل از سلمان الجبوری، تهران: نشر میراث مکتوب.
حسینی فسائی، میرزا حسن (1367)، فارسنامۀ ناصری، تصحیح منصور رستگار فسائی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
خواندمیر، غیاثالدّین (1333)، تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر، بهاهتمام جلالالدّین همایی و سیّد محمّد دبیرسیاقی، تهران: کتابفروشی خیام.
دیوانبیگی شیرازی، سیّد احمد (1366)، حدیقهالشعراء، تصحیح عبدالحسین نوائی، تهران: انتشارات زرین.
رضازاده لنگرودی، رضا (1394)، «تاریخ نهاد سیورغال در ایران»، مزدکنامه 7 (یادبود هفتمین سال درگذشت مهندس مزدک کیانفر)، ج7، بهکوشش جمشید کیانفر و پروین استخری، تهران: انتشارات پروین استخری، صص 597-623.
رضائی، امید (1404)، «خلاقیت یا اقتباس در سندنویسی دوره قاجار: بررسی وقفنامۀ 1298 ه.ق حاج صدرالدین تاجر»، دوماهنامۀ آینۀ پژوهش، 36 (211)، 243-263.
رفیعی، امیرتیمور (1388)، «سیورغال در عهد ایلخانی و تیموری»، فصلنامۀ تاریخ (دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات)، 4 (12)، 45-64.
ساسانپور، شهرزاد (1402)، «اقشار برخوردار از سیورغال در عصر تیموریان و امتیازات آنان»، تاریخنامۀ ایران بعد از اسلام، 14 (34)، 53-84.
سمرقندی، عبدالرزاق (1946م.)، مطلع السعدین و مجمع البحرین، بهتصحیح محمّد سفیع، لاهور: چاپخانۀ گیلانی.
سیاهپور، کشواد؛ زکیپور، نعمتالله (1404)، «سیاست قاجاری خرید و فروش ایالات (تغییرات مکرر سیاسی و پیامدهای اجتماعی-اقتصادی در ولایت بهبهان و کهگیلویه در عصر ناصری)»، دوفصلنامۀ تاریخ ایران (دانشگاه شهید بهشتی)، 18 (38)، 1-26.
شیرازی، عبدالکریم ابن علیرضا (1365)، تاریخ زندیّه (جانشینان کریمخان زند)، با مقدمه و تصحیح ارنست بئیر و ترجمۀ مقدمه بهفارسی توسط غلامرضا ورهرام، تهران: انتشارات گستره.
صفری آققلعه، علی (1399)، «یک فرمان سیورغالِ هودبری به زبان فارسی از اوزون حسن آق قویونلو در یک مرقّع خطّ و ملاحظاتی در باب گونه ها و شیوه های حفظ اسناد در گذشته»، آینۀ میراث (مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب)، 18 (66)، 43-72.
عبیدلی، ابنعنبه (1379)، التذکره فی الأنساب المطهره، تصحیح سیّد مهدی رجائی قمی، قم: کتابخانۀ آیتالله مرعشی.
غفاری کاشانی، ابوالحسن (1369)، گلشن مراد، تصحیح غلامرضا محمّد طباطبائی، تهران: انتشارات زرین.
فراگنر، برت (1379)، «نهادها و اشکال گوناگون زمینداری»، در: تاریخ ایران دورۀ تیموریان؛ پژوهش از دانشگاه کمبریج، ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: انتشارات جامی، 217-239.
گرمرودی، میرزا فتّاح (1370)، سفرنامۀ ممسنی، تصحیح فتحالدّین فتّاحی، تهران: انتشارات مستوفی.
لمبتون، آن کاترین سوینفورد (1362)، مالک و زارع در ایران، ترجمۀ منوچهر امیری، تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.
محمّدپادشاه (1336)، فرهنگ جامع فارسی آنندراج، بهکوشش محمّد دبیرسیاقی، تهران: کتابفروشی خیام.
منصور طباطبائی بهبهانی، سیّد محمّد (1391الف)، کارنامۀ بهبهان؛ ناموران ارجان، کهگیلویه و بهبهان، تهران: انتشارات امید مجد.
منصور طباطبائی بهبهانی، سیّد محمّد (1391ب)، «سلسلۀ کلانتران بهبهان»، پژوهشهای ایرانشناسی (دانشگاه تهران)، 2 (2)، 35-54.
منصور طباطبائی بهبهانی، سیّد محمّد (1402)، «سیورغال تیمور در حق میر اختیارالدین حسن طباطبائی بهبهانی»، مجلۀ بخارا، سال 28، شمارۀ 159، آذر و دی، 368-378.
ورهرام، غلامرضا (1366)، «بررسی چند سند تاریخی ایران: سیورغال و مسلّمی»، جستارهای نوین ادبی، 20 (78)، 665-722.
همدانی، رشیدالدّین فضلالله (1373)، جامعالتواریخ، به کوشش روشن موسوی و مصطفی موسوی، تهران: نشر نو. Agha Bozorg Tehrani, Muhammad Mohsen. (1403 AH). Al-Dhariʿah ila Tasanif al-Shiʿah. Vol. 4. Unedited version. Beirut: Dar al-Adwa. [In Arabic]. Astarabadi, Mirza Mahdi Khan. (2005). Sanglakh: A Turkish-to-Persian Dictionary. Edited by Roshan Khiavi. Tehran: Markaz-e Nashr. [In Persian]. Bosworth, C. E. (1978). The Mongols and the East. Translated by Mahmoud Mir-Afshar. Tehran: Bungah-e Tarjumeh va Nashr-e Ketab. [In Persian]. Badamchi, Hussein. (2016). "The Cavalry of Babylon in the Achaemenid Army: An Analysis of a Babylonian Document on Horse Land (UCP 9, 275-277)". Qavamin-e Hoquqi (Shahid Beheshti University), 19 (75), 253-271. [In Persian]. Busse, Herbert. (1988). A Study of the Islamic Chancery and Administration; Based on Documents of the Aq Qoyunlu, Qara Qoyunlu, and Safavid Periods. Translated by Gholamreza Vahram. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies Press. [In Persian]. Behbahani, Ali Reza ibn Mohebʻali. (2010). "A Calendar of Behbahan and Kohgiluyeh". Edited by Sayyed Muhammad Mansur Tabataba'i Behbahani. Mirath-e Baharistan, 2, 405-420. [In Persian]. Bayani, Shirin. (1970). "A Study of the Social Conditions of Iran Through the Rawdat al-Safa of Qazi Ahmad". Barrasi-ha-ye Tarikhi, 5 (3), 69-88. [In Persian]. Tehrani, Abu Bakr. (1977). Tarikh-e Diyarbakriyah. Edited by Najati Loghal and Faruk Somer. Tehran: Tahuri Library. [In Persian]. Hafez Abru, Shahab al-Din Abdullah. (1993). Zubdat al-Tawarikh. Edited by Sayyid Kamaal Hajj Sayyid Javadi. Tehran: Nashr-e Ney. [In Persian]. Al-Husayni al-Madani, Damn ibn Shadqam. (1999). Tuhfat al-Azhar wa Zalal al-Anhar. Edited by Salman al-Jaburi. Tehran: Mirath-e Maktoob. [In Persian]. Husayni Fasa'i, Mirza Hasan. (1988). Farsnama-ye Nasiri. Edited by Mansur Rastgar Fasa'i. Tehran: Amir Kabir Publications. [In Persian]. Khwandamir, Ghiyath al-Din. (1954). Tarikh-i Habib al-Siyar fi Akhbar al-Afadar al-Insan. Edited by Jalal al-Din Hamayi and Sayyed Muhammad Dabirsiyagi. Tehran: Khayam Bookstore. [In Persian]. Divan-Bigi Shirazi, Sayyid Ahmad. (1987). Hadiqah al-Shuʿara. Edited by Abd al-Husayn Nava'i. Tehran: Zarrin Publications. [In Persian]. Rezazadeh Langarudi, Riza. (2015). "Creativity or Imitation in Qajar Document Writing: An Analysis of the Endowment Document (Waqf-nama) of 1298 AH for Hajj Sadr al-Din Tajar". Ayin-e Pazhuhesh, 36 (211), 243-263. [In Persian]. Rafie, Amir Timur. (2009). "The Siyurghal in the Ilkhanid and Timurid Eras". Tarikh (Islamic Azad University, Mahallat Branch), 4 (12), 45-64. [In Persian]. Sasanpur, Shahrazad. (2023). "Beneficiaries of the Siyurghal in the Timurid Period and Their Privileges". Tarikh-namah-ye Iran baʿd az Islam, 14 (34), 53-84. [In Persian]. Samarqandi, Abd al-Razzaq. (1946). Matalʿ al-Saʿadin wa Majmaʿ al-Bahrain. Edited by Muhammad Saffʿi. Lahore: Gilani Press. [In Persian]. Siahpur, Keshvad; Zakipour, Nurallah. (2025). "The Qajar Policy of Buying and Selling Provinces (Frequent Political Changes and their Socio-Economic Consequences in the Province of Behbahan and Kohgiluyeh during the Nasiri Era)". Dow Fasl-namah-ye Tarikh-e Iran (Shahid Beheshti University), 18 (38), 1-26. [In Persian]. Shirazi, Abd al-Karim ibn Ali Reza. (1986). Tarikh-e Zandiyeh (The Successors of Karim Khan Zand). With an introduction and edited by Ernst Baer, translated by Gholamreza Vahram. Tehran: Gostreh Publications. [In Persian]. Safari Aq Qala, Ali. (2020). "A Persian-Language Siyurghal of Hudbiri from Uzun Hasan of the Aq Qoyunlu, in a Single Volume, and Some Observations on Genres and Methods of Document Preservation in the Past". Ayin-e Mirath (Institute for Intellectual Heritage), 18 (66), 43-72. [In Persian]. Ubaidli, Ibn Anba. (2000). Al-Tadhkirah fi al-Anasab al-Mutahharah. Edited by Sayyid Mahdi Rajai Qomi. Qom: Ayatollah Marʿashi Library. [In Persian]. Ghafari Kashani, Abu al-Hasan. (1990). Gulshan-i Murad. Edited by Gholamreza Muhammad Tabataba'i. Tehran: Zarrin Publications. [In Persian]. Fragner, Bert. (2000). "Institutions and Various Forms of Land Tenure". In: The Timurid Era, a study by the University of Cambridge. Translated by Yaʻqub Aʻzand. Tehran: Jam'i Press, 217-239. [In Persian]. Gharmrudi, Mirza Fattah. (1991). Safar-namah-ye Mamassani. Edited by Fath al-Din Fattahi. Tehran: Mostofi Publications. [In Persian]. Lambton, Ann K.S. (1983). Landlord and Peasant in Persia. Translated by Manuchehr Amiri. Tehran: Markaz-e Nashr-e ʻIlmi va Farhangi. [In Persian]. Muhammad Padshah. (1957). Anandraj's Comprehensive Persian Dictionary. Edited by Muhammad Dabirsiyagi. Tehran: Khayam Bookstore. [In Persian]. Mansur Tabataba'i Behbahani, Sayyed Muhammad. (2012a). Karnamah-ye Behbahan; The Notables of Arjan, Kohgiluyeh, and Behbahan. Tehran: Omid-e Majd Publications. [In Persian]. Mansur Tabataba'i Behbahani, Sayyed Muhammad. (2012b). "The Lineage of the Kalantars of Behbahan". Iranian Studies (University of Tehran), 2 (2), 35-54. [In Persian]. Mansur Tabataba'i Behbahani, Sayyed Muhammad. (2023). "Timur's Siyurghal for Mirkhwāj al-Din Hasan Tabataba'i Behbahani". Bukhara Magazine, 28 (159), 368-378. [In Persian]. Vahram, Gholamreza. (1987). "An Analysis of Several Historical Documents from Iran: Siyurghal and Muslimi". Jostaru-ha-ye Nowin Adabi, 20 (78), 665-722. [In Persian]. Hamadani, Rashid al-Din Fazl Allah. (1994). Jamiʿ al-Tawarikh. Edited by Roshan Moosavi and Mustafa Moosavi. Tehran: Nashr-e Now.[In Persian]. [In Persian]. Aubin, Jean (1965), “Un soyurghal Qara-Qoyunlu concernant le buluk de Bawanat-Harat-Marwast”, In: S. M. Stern (ed.), Documents from Islamic Chanceries, Oxford: Bruno Cassirer, pp. 159-170, 236-245. Efendiyev, O. A. (1979), “In stituta Suyurghal tsentralliskaya politika praveteley Akkoyunlu I pervih Sefevidov”, ormi Feodalnay Zemelnoy Sobstvennosti I Vladeniya na Blijnem I srednem Vostoke, pp. 168-175. Hambly, Gavin R. G. (1991), “ĀGHĀ MUHAMMAD KHĀN AND THE ESTABLISHMENT OF THE QĀJĀR DYNASTY”, The Cambridge History of Iran, Cambridge University Press. p. 104–143. Herrmann, Gottfried (1986), “Zwei Erlasse Shah Isma'ils I.”, Archaeologische Mitteilungen aus Iran, Vol. 19, pp. 287-312. Hinz, W. (1952), “Zwei Steuerbefreiungsurkunden”, Documenta Islamica Inedita, pp. 211-224. Horst, H. (1955), “Ein Immunitätsdiplom Schah Muhammad hudabandäs vom Jahre 989/1581”, Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, Vol. 105., No. 2., pp. 289-297. Khanykov, nikolaĭ (1857), “Lettere de M. Khanikoff à M. Dorn”, Mélange Asiatiques, Vol. 3, No. 1, pp. 70-74. Lambton, A. K. S. (1952), “Two Safawid Soyurghals”, Bulletin of the School of Oriental & African Studies, Vol. XIV, No. 1., pp. 44-54. Martin, B.G. (1965), “Seven Safavid documents from Azarbayjan”, In: S. M. Stern (ed.), Documents from Islamic Chanceries, Oxford: Bruno Cassirer, pp. 171-206, 247. Minorsky, V. (1939), “A Soyurghal of Qasim b. Jahangir Aq-qoyunlu 903/1498”, Bulletin of the School of Oriental & African Studies, Vol. 9., No. 4., pp. 926-960. Murakami, M. (1961), “Mongoru chika no hooyuusei no kigen tokuni soyurghal to Qubi to Emēü tono Kanren nit suite”, Töyö Gakuhö, vol. 44, pp. 1-35. Ortayli, Ilber (1978), “Osmanli Toprak Düzeninin Kaynaklari”, Toplum ve Bilim, Istanbul, Vol. 4, pp. 72-77. Papazian, A. D. (1956), Persidaki dokumenty Matenadarana I Ukazy, Erevan: Izdatel'stvo Akademii Nauk Armianskoi SSR. Paydaş, Kâzim (2004), “AK-Koyunlu Ahmed Bey ve Onun Osmanli idarî Sistemini Ak- Koyunlu Devleti’nde Uygulama Çabasi”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Tarih Araştirmalari Dergis, vol. 36, pp. 205-212. Paydaş, Kâzim (2006), “Moğol ve Türk – Islâm Devletlerinde Suyurgal Uygulamasi”, Bilig, pp. 195-218. Petrushevski, I. P. (1949a), “K istorii instituta Soyorghala”, in Sovetskoe Vostokovedenie, vol. VI, pp. 227-246. Petrushevski, I. P. (1949b), Ocherki po istorii feodal’nik otnoshenij V Azerbaidzhanei I Armenii VXVI- nachale XIX v. v., Leningrad. Roemer, Hans Robert (1986), “Timür in Iran”, In The Cambridge History of Iran, vol. 6, ed. Peter Jackson and Laurence Lockhart, Cambridge, pp. 42-97. Röherborn, K. (1977), “Staatkanzlei und Absolutismus im Safawidischen Persien”, Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, vol. 127, No. 2, pp. 313-343. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 267 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 138 |
||