میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,119
تعداد مقالات76,506
تعداد مشاهده مقاله152,880,214
تعداد دریافت فایل اصل مقاله114,992,809
قربانی, محمد صدیق, ویسی, فرزاد, صالحی, فاطمه. (1404). ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های کارستیک مطالعه موردی: بخش هورامان، استان کردستان. , 57(4), 107-124. doi: 10.22059/jphgr.2026.410354.1007916
محمد صدیق قربانی; فرزاد ویسی; فاطمه صالحی. "ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های کارستیک مطالعه موردی: بخش هورامان، استان کردستان". , 57, 4, 1404, 107-124. doi: 10.22059/jphgr.2026.410354.1007916
قربانی, محمد صدیق, ویسی, فرزاد, صالحی, فاطمه. (1404). 'ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های کارستیک مطالعه موردی: بخش هورامان، استان کردستان', , 57(4), pp. 107-124. doi: 10.22059/jphgr.2026.410354.1007916
قربانی, محمد صدیق, ویسی, فرزاد, صالحی, فاطمه. ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های کارستیک مطالعه موردی: بخش هورامان، استان کردستان. , 1404; 57(4): 107-124. doi: 10.22059/jphgr.2026.410354.1007916

ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های کارستیک مطالعه موردی: بخش هورامان، استان کردستان

پژوهش های جغرافیای طبیعی
دوره 57، شماره 4، دی 1404، صفحه 107-124    اصل مقاله (1.18 M)
نوع مقاله: مقاله کامل
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2026.410354.1007916
نویسندگان
محمد صدیق قربانی* 1؛ فرزاد ویسی2؛ فاطمه صالحی3
1گروه جغرافیا ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
3گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
امروزه ژئوتوریسم به‌عنوان زیرمجموعه گردشگری سهم زیادی در توسعه گردشگری دارد. یکی از مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم و گردشگری، مناطق کارستیک هستند. ازآنجایی‌که بخش اعظم جاذبه‌های ژئوتوریستی نواحی زاگرس در ایران را پدیده‌های کارستی تشکیل می‌دهد؛ در این تحقیق به ارزیابی پتانسیل ژئوتوریسم کارست منطقه هورامان در زاگرس مرتفع پرداخته شد. با بهره‌گیری از اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی، ژئوسایت‌های ارزشمند ازنظر توسعه ژئوتوریسم شناسایی شدند. با توجه به یکسان نبودن ارزش و اهمیت ژئوسایت‌ها، با استفاده از دو روش رینارد و گام، ژئوسایت‌های مستعد منطقه ارزش‌گذاری شدند. علاوه بر ارزش‌گذاری هر یک از ژئوسایت‌ها در این دو روش، به‌منظور تعیین ارزش نهایی ژئوسایت‌ها، ارزش‌های به‌دست‌آمده از دو مدل باهم ترکیب شدند. ارزش نهایی هر ژئوسایت بر اساس ژئوسایت مربوطه محاسبه شد. میزان ارزش به‌دست‌آمده برای هر ژئوسایت به‌صورت درصد محاسبه شد. بر مبنای این درصدها ارزش نهایی هر ژئوسایت بر اساس دو مدل رینارد و ارزیابی ژئوسایت محاسبه گردید. این ارزش‌ها در هر دو مدل با اندکی تفاوت مشابهت نزدیکی را نشان می‌دهد. بر اساس نتایج این پژوهش و میانگین درصدی حاصل از هر دو مدل، چشمه آبشاری بلبر با 64/77 درصد از مجموع امتیازات دارای بالاترین ارزش بود و بعدازآن بزرگ لاپیه‌های سلین با 04/69 درصد، رودخانه سیروان با 48/67 درصد و دامنه‌های جنوبی کوسالان با 24/64 درصد از مجموع امتیازات در رده‌های بعدی قرار دارند.
کلیدواژه‌ها
ژئوتوریسم؛ کارست؛ هورامان؛ مدل رینارد؛ مدل گام
مراجع
  1. اباذری نوجه ده، کلثوم؛ رجبی، معصومه و رهنمون، حبیب. (1397). تعیین راهبردها و سیاست‌های توسعه ژئوتوریسم در شهرستان مشکین‌شهر. فضای گردشگری، 6(23)، ۱۶-۱.
  2. ابراهیمی، عطرین؛ مختاری، داود و روستایی، شهرام. (1400). ارزیابی نقش منابع کارستیک توسعه‌یافته در توانمندی‌های ژئوتوریسمی شهرستان کامیاران. پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، 10(3)، 1-18.  doi: 10.22034/gmpj.2021.284818.1273
  3. احمدی، منیژه. (۱۳۹۷). تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری فرهنگی و اثرات آن در پایداری اقتصادی نواحی روستایی استان زنجان. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 8(29)، ۹۲-۷۹. https://doi.org/20.1001.1.22516735.1397.8.29.7.5
  4. اربابی سبزاروی، آزاده. (1393). ارزیابی توانمندی‌های و قابلیت‌های ژئوتوریسم در توسعه پایدار (مطالعه موردی: سراب دربند در شهرستان صحنه). فصلنامه جغرافیای طبیعی، 7(26)، 86-65.
  5. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20085656.1393.7.26.6.4
  6. اصغری سرسکانرود، صیاد؛ معدنی، جواد و نظری گزیک، زهرا. (1403). بررسی و ارزیابی پتانسیل ژئوتوریستی حوضه آبریز دشت مشهد. فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 13(51)، 45-22. doi: 10.71740/ges.2024.979166
  7. افراسیابیان، احمد. (۱۳۷۷). اهمیت مطالعات و تحقیقات منابع آب کارست در ایران. مجموعه مقالات دومین همایش جهانی منابع آب در سازندهای کارستی (۱۲۶-۱۳۷). تهران-کرمانشاه.
  8. جهان تیغ مند، سمیه؛ کرم، امیر؛ قنواتی، عزت‌الله و کیانی، سارا. (1404). تحلیل سیستم ژئوتوریسم در شهرستان فیروزکوه و ارائه مدل توسعه آن از منظر قابلیت ژئوپارک. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 25(77)، 243-218.
  9. doi:http://dx.doi.org/10.61186/jgs.25.77.1
  10. حاتمی زادگان، علیرضا؛ قنبری، عبدالرسول و وخشوری، علی. (1403). معرفی و قابلیت سنجی توان‌های ژئوتوریسم شهرستان میناب بر اساس مدل‌های Pereira & Reynard. فصلنامه جغرافیای طبیعی، 17(65)، 83-101.
  11. https://sanad.iau.ir/Journal/jopg/Article/1121008
  12. قنواتی، عزت‌اله و رعیتی شوازی، منیره. (1394). ارزیابی قابلیت‌های ژئومورفوسایت‌های گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان تفت). برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 4 (14)، 212-193.
  13. کرمی, فریبا؛ رجبی، معصومه و رنگرز فروغ، فاطمه. (1404). ارزیابی توان‌های ژئوتوریستی چشمه‌های آبگرم دامنه شمالی رشته‌کوه بزقوش. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 29(92)، 65-41. doi: 10.22034/gp.2024.60096.3226
  14. کرمی، فریبا؛ مختاری، داود؛ شرفی، سیامک و بازوند، علی. (1404). ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی مناطق کارستی جنوب غرب استان لرستان. پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، 14(1)، 63-84. doi: 10.22034/gmpj.2025.488335.1534
  15. محمدخان، شیرین؛ ویسی، عبدالکریم و ریاهی، سمانه. (1396). پتانسیل سنجی قابلیت‌های ژئوسایتهای توده کوهستانی شاهو با به‌کارگیری مدل GAM. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 38، 83-110.
  16. https://doi.org/10.22054/tms.2017.13428.1380
  17. مقصودی، مهران؛ رحیمی هرآبادی، سعید و هدایی آرانی، مجتبی. (1391). ارزیابی قابلیت ژئومورفوسایتهای پارک ملی کویر. مطالعات مدیریت گردشگری، 19، 49-68. doi: 20.1001.1.23223294.1391.7.19.3.9
  18. مقصودی، مهران؛ یمانی، مجتبی؛ مقیمی، ابراهیم؛ رضوانی، محمدرضا و بهاروند، مهدی. (1397). شناسایی و ارزیابی ژئومورفوسایت‌های کارستی با استفاده از مدل تلفیقی کوبالیکوا و کرچنر (نمونه موردی: ژئومورفوسایت‌های کارستی شهرستان پلدختر-استان لرستان). پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی،7 (1)، 12-1.
  19. doi: 20.1001.1.22519424.1397.7.1.1.5
  20. مهدی نسب، مهدی. (1398). ارزیابی قابلیت‌های ژئوتوریستی تالاب‌های پل‌دختر بر اساس مدل پریرا و رینارد. اکوبیولوژی تالاب (تالاب)، 11(40)، 27-38.
  21. Afrasiabian, A. (1998). The importance of studies and research on karst water resources in Iran. In Proceedings of the 2nd World Symposium on Water Resources in Karst Formations, (126-137). Tehran-Kermanshah, Iran. [In Persian]
  22. Ahmadi, M. (2018). The analysis of the factors affecting the development of cultural tourism and its effects on economic sustainability: A case study on the rural areas of Zanjan Province. Journal of Regional Planning, 8(29), 79-92. https://doi.org/20.1001.1.22516735.1397.8.29.7.5 [In Persian]
  23. Arbabi Sabzevari, A. (2014). Assessment of Geotourism Capabilities and Potentials in Sustainable Development (Case study: Darband Pond in Sahneh City). Journal of Natural Geography, 7(26), 65-86. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20085656.1393.7.26.6.4[In Persian]
  24. Asghari Sarsekanrood, S., Madani, J., & Nazari Gazik, Z. (2024). Investigating and Evaluating the Geotourism Potential of the Mashhad Plain Watershed. Journal of Geography and Environmental Studies, 13 (51), 22-45. doi: 10.71740/ges.2024.979166 [In Persian]
  25. Castaldini, D., Valdati, J., & Ilies, D. C. (2005). The Contribution of Geomorphologic Mapping to Environmental Tourism in Protected Areas: Examples from the Apennines of Modena (Northern Italy). Revista de geomorfologie, 7, 91-106.
  26. Comănescu, L., Nedelea, A., & Dobre R. (2011). The evaluation of geomorphosites from the Ponoare protected area. Forum Geografic, 11(1), 54–61. doi:10.5775/fg.2067-4635.2012.037.i
  27. Coratza, P., Galve, J., P., Soldati, M., & Tonelli, C. (2012). Recognition and assessment of sinkholes as geosites: lessons from the Island of Gozo (Malta). Quaestiones Geographicae, 31(1),25-35. doi:10.2478/v10117-012-0006-8
  28. Vujičić, M., A. Vasiljević, D., B. Marković, S., A. Hose, T., Lukić, T., Hadžić, O., & Janićević, S. (2011). Preliminary Geosite Assessment Model (GAM) and its Application on Fruška Gora Mountain, Potential Geotourism Destination of Serbia. Acta geographica Slovenica, 51-2, 361–377. doi:10.3986/AGS51303
  29. Dowling, R. (2013). Global Geotourism – An Emerging Form of Sustainable Tourism. Czech Journal of Tourism, 2(2), 59-79. doi:10.2478/cjot-2013-0004
  30. Ebrahimi, A., Mokhtari, D., & Roostaei, S. (2021). Assessment of the role of developed karst resources in the geotourism capabilities of Kamyaran County. Quantitative Geomorphological Researches, 10(3), 1-18. https://doi.org/10.22034/gmpj.2021.284818.1273 [In Persian]
  31. Gelvez-Chaparro, J., Herrera-Ruiz, J., Zafra-Otero, D., Barajas-Rangel, D., Díaz-Carreño, J., & Ríos-Reyes, C. (2018). Geotouristic potential in karst systems of Santander (Colombia): the beginning of right geoeducational and geoconservational practices. International Journal of Hydrology, 2(6), 713-716. doi:10.15406/ijh.2018.02.00148
  32. Ghanavati, E. A., & Rayati Shavvazi, M. (2015). Evaluating the Capabilities of Tourism Geomorphosites (Case Study: Taft). Journal of Tourism Planning and Development, 4(14), 193-212. [In Persian]
  33. Grandgirard, V. (1999). L'évaluation des géotopes. Geologia Insubrica, Milano, 41, 59-66.
  34. Hatami Zadegan, A. (2024). Introducing and evaluating the capabilities of geotourism in Minab city Based on Pereira & Reynard models. Physical Geography Quarterly, 17(65), 83-101. [In Persian]
  35. Hooke, J. M. (1994). Strategies for Conserving and Sustaining Dynamic Geomorphologic Sites”: In: O'Halloran, D. et al. (Eds), Geological and landscape conservation. London, Geological Society.
  36.  http://dx.doi.org/10.61186/jgs.25.77.1 [In Persian]
  37. Ielenicz, M. (2009). Geotope, Geosite, Geomorphosite. Geographical Series, 9, 1- 22.
  38. Jahantigh mand, S., Karam, A., Ghanavati, E., & Kiani, S. (2025). Analysis of geotourism system in Firoozkouh township and presentation of its development model from the perspective of geopark capability. Journal of Applied Researches in Geographical Sciences, 25 (77), 218-243.
  39. Karami, F., Mokhtari, D., Sharafi, S., & Bazvand, A. (2025). Evaluation of the geotourism capabilities of karst areas in the southwest of Lorestan province. Quantitative Geomorphological Research, 14(1), 63-84. doi: 10.22034/gmpj.2025.488335.1534 [In Persian]
  40. Karami, F., Rajabi, M., & Rangraz Forog, F. (2025). Assessment of the Geotourism Capabilities of Hot Springs in the Northern Slopes of Bozgoush Mountain Range. Journal of Geography and Planning, 29(92), 65-41. doi: 10.22034/gp.2024.60096.3226 [In Persian]
  41. Kevin, L., Jie, L., Mark, W., Cong. L., Shuzhuo, L., & Ying, L. (2019). A Comparative Analysis of Participating and Non Participating Households in ProPoor Tourism in Southern Shaanxi, China. Tourism Planning & Development, 16(3), 318-333. doi:10.1080/21568316.2018.1490340
  42. Khalaf, E. E. D. A. H. (2024). Karst Heritage as a Tourist Attraction: a Case Study in the White Desert National Park, Western Desert, Egypt. Geoheritage, 14(94), 1-30. https://doi.org/10.1007/s12371-022-00727-3.
  43. Maghsoudi, M., Yamani, M., Moghimi, E., Rezvani, M., & Baharvand, M. (2018). Identification and evaluation of karst geomorphosites Using the combined model of Kubalikova and Kirchner (Case Study: Karst geomorphosites in Poldokhtar- Lorestan province). Quantitative Geomorphological Research, 7(1), 1-12. doi: 20.1001.1.22519424.1397.7.1.1.5 [In Persian]
  44. Maghsudi, M., Alizadeh, M., Rahimi harabadi, S., & Hadai arani, M. (2012). Capability Assessment of Tourism Geomorphosites in Kavir National Park. Tourism Management Studies, 7(19), 49-68. doi: 20.1001.1.23223294.1391.7.19.3.9 [In Persian]
  45. Marija, P., & Slobodanka, S. (2022). Application of GAM model to protected areas of the NorthWestern part of Central Serbia. Arshives for Technical Sciences, 26 (1), 91-100. Doi: 10.7251/afts.2022.1426.091P
  46. Matthew, O. A., Ede, Ch., Osabohien, O., Ejemeyovwi, J., Ayanda, T., & Okunbor, j. (2018). Interaction Effect of Tourism and Foreign Exchange Earnings on Economic Growth in Nigeria. Global Business Review, 1(12), 1-16. doi:10.1177/0972150918812985
  47. Mehdinasab, M. (2019). Evaluation of geotouristic capabilities of Poldokhtar wetlands based on the Pereira and Rhineard models. Wetland Ecobiology. 11 (2), 27-38. [In Persian]
  48. Migon, P. (2011). Development of karst phenomena for geotourism in the Moravian Karst (Czech Republic). Geotourism/Geoturystyka, 26–27, 3-24. https://doi.org/10.7494/geotour.2011.3-4.3
  49. Mohammadkhan, S., Veys, A., & Riahi, S. (2017). Feasibility of the Geo Site Potentials of Shahoo Mountain, Based on GAM Model. Tourism Management Studies, 12(38), 83-110. doi: 10.22054/tms.2017.13428.1380[In Persian]
  50. Özşahin, E. (2017). Geodiversity assessment in the Ganos (Isıklar) Mount (NW Turkey). Environmental Earth Sciences, 76(7), 271-271. https://doi.org/10.1007/s12665-017-6591-z
  51. Panizza, M. (2001). Geomorphosites: Concepts, methods and examples of geomorphological survey. Chin. Sci.Bull. 46 (Suppl 1), 4–5. https://doi.org/10.1007/BF03187227
  52. Pereira, P., Pereira, D., & Caetano Alves, M. I. (2007). Geomorphosite assessment in Montesinho Natural Park (Portugal). Geogr. Helv, 62, 159–168. https://doi.org/10.5194/gh-62-159-2007
  53. Perić, M., & Stankov, S. (2022). Application of GAM model to protected areas of the northwestern part of Central Serbia. Archives for Technical Sciences, 1(26), 91–100. doi: 10.7251/afts.2022.1426.091P
  54. Pralong, J. (2005). A method for Assessing the Tourist Potential and use of Geomorpho-logical Sites. Geomorphologie, Rrlief, Processus, Environment, 3, 189-196. https://doi.org/10.4000/geomorphologie.350
  55. Quaranta, G. (1993). Geomorphological assets: conceptual aspect and application in the area of Crodo da Lago (Cortina d'Ampezzo, Dolomites). In Panizza M., Soldati M., Barani D. (Eds), European Intensive Course on Applied Geomorphology. Proceedings, Modena - Cortina d'Ampezzo, 49–60.
  56. Rajabi, M., Rahnemon, H., & Abazari, K. (2017). Determining the Approaches and Development Policies of Geotourism in Meshkinshahr. Geographical Journal of Tourism Space, 6(23), 1-16. [In Persian].
  57. Reynard, E. (2005). Geomorphosites et paysages. Geomorphol. Relief Proces. Environ, 3, 181 -188 (in French). doi:10.4000/geomorphologie.338
  58. Reynard, E., & Panizza, M. (2005). Geomorphosites: definition, assessment and mapping. An introduction. Géomorphologie: Relief, processus, environnement, 3, 177-180. doi:10.4000/geomorphologie.337
  59. Reynard, E., Fontana, G., Kozlik, L., & Scapozza, C. (2007). A method for assessing «scientific» and «additional values» of geomorphosites. Geographica Helvetica, 62(3),148-158. doi:10.5194/gh-62-148-2007
  60. Rivas, V., Rix, K., Francés, E., Cendrero. A., & Brunsden, D. (1997). Geomorphological indicators for environmental impact assessment: consumable and non-consumable geomorphological resources. Geomorphology, 18,169-182. https://doi.org/10.1016/S0169-555X(96)00024-4
  61. Serrano, E., & González-Trueba, J. J. (2005). Assessment of geomorphosites in natural protected areas: The Picos de Europa National Park (Spain). Géomorphologie: Relief, Processus, Environnement, 11(3), 197–208. https://doi.org/10.4000/geomorphologie.364
  62. Stueve A.M., Cooks S. D., & Drewd, D. (2002). The Geotourism Study: Phase I Executive Summary. National Geographic Traveler and Travel Industry Association of America. 22p.
  63. Tamang, L., Mandal, U. K., Karmakar, M., Banerjee, M., & Ghosh, D. (2023). Geomorphosite Evaluation For Geotourism Development Using Geosite Assessment Model (GAM): A Study From A Proterozoic Terrain In Eastern India. International Journal Of Geoheritage And Parks, 11(1), 82-99. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2022.12.001
  64. Ulloa, A., & Goicoechea, C. (2013). Geotourism potential of underground sites in Costa Rica. Tourism and Karst Areas, 6(1), 43-56.
  65. Ursache, M. (2015). Tourism – Significant Driver Shaping a Destinations Heritage. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 188,130- 137. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.03.348
  66. Wu, Y., Ning, Y., Mingxing, Y., Jun, Y., Min, Z., & ShiQiang, Y. (2024). Sustainable development of geological resources: the Characteristics of Red Karst Landscape and Tourism Development in Tongren, Guizhou[J]. AIMS Geosciences, 10(1), 141-171. doi: 10.3934/geosci.2024009
  67. Yingzhi, G., Seongseop, K., & Yong, C. (2014). Shanghai Residents’ Perceptions of Tourism Impacts and Quality of Life. Journal of China Tourism Research, 10(2), 142-164. doi:10.1080/19388160.2013.849639
  68. Zouros, N. C. (2007). Geomorphosite assessment and management in protected areas of Greece Case study of the Lesvos island – coastal geomorphosites. Geogr. Helv, 62, 169–180. https://doi.org/10.5194/gh-62-169-2007.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 31
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب