میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,140
تعداد مقالات76,845
تعداد مشاهده مقاله154,473,036
تعداد دریافت فایل اصل مقاله116,533,847
ایزدی, حسن, ضرغامی فر, فاطمه. (1404). علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به جوامع روستایی در ایران: رویکرد فراترکیب. , 16(4), 147-167. doi: 10.22059/jrur.2025.379346.1968
حسن ایزدی; فاطمه ضرغامی فر. "علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به جوامع روستایی در ایران: رویکرد فراترکیب". , 16, 4, 1404, 147-167. doi: 10.22059/jrur.2025.379346.1968
ایزدی, حسن, ضرغامی فر, فاطمه. (1404). 'علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به جوامع روستایی در ایران: رویکرد فراترکیب', , 16(4), pp. 147-167. doi: 10.22059/jrur.2025.379346.1968
ایزدی, حسن, ضرغامی فر, فاطمه. علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به جوامع روستایی در ایران: رویکرد فراترکیب. , 1404; 16(4): 147-167. doi: 10.22059/jrur.2025.379346.1968

علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به جوامع روستایی در ایران: رویکرد فراترکیب

پژوهش های روستائی
مقاله 9، دوره 16، شماره 4، آبان 1404، صفحه 147-167    اصل مقاله (923.01 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrur.2025.379346.1968
نویسندگان
حسن ایزدی* 1؛ فاطمه ضرغامی فر2
1بخش شهرسازی ، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2بخش شهرسازی ، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده
در سال‌های اخیر مهاجرت معکوس به اجتماعات روستایی و نواحی پیراشهری به‌عنوان یک پدیده نوین درایران مطرح شده است. برخی از پژوهشگران در سال‌های اخیر بر روی انگیزه‌های مهاجران، علل و پیامدهای این پدیده تمرکز کرده‌اند. هدف این پژوهش، شناسایی علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به اجتماع روستایی در ایران با بهره‌گیری از رویکرد سنتزپژوهی( فراترکیب) است. واحد تحلیل در این پژوهش، مقاله‏های علمی – پژوهشی فارسی‌زبان با نمونه مطالعاتی داخلی است که در پایگاه اطلاعاتی نظیر Noormags، Magiran، SID، ISC، گوگل اسکالر، سیویلیکا، پرتال جامع علوم‌انسانی و علم نت، در دوره زمانی(1403-1390)  یافت شده‌اند. با جستجو در پایگاه‏های  اطلاعاتی فوق 61 مقاله یافت شد که با استفاده از برنامه مهارت‌های ارزیابی حیاتی (CASP)، میزان روایی این مقالات مورد بررسی قرار گرفت و درنهایت به 35 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه‌وتحلیل مقالات منتخب از الگوی هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که 7 مؤلفه و 32 مفهوم در شکل‌گیری مهاجرت معکوس مؤثر بوده اند که مهم‌ترین آن‌ها  وضعیت  شغلی و میزان درآمد  بوده است. پیامدهای مهاجرت معکوس نیز در7 مؤلفه و 27 مفهوم طبقه‌بندی شده‌اند که  ایجاد شغل و درآمد و واردکردن تسهیلات مختلف به روستاها، رشد کارآفرینی و توسعه اقتصادی  از جمله مهم‌ترین پیامدهای این پدیده است. یافته‌های این تحقیق می‌تواند مورداستفاده پژوهشگران، برنامه‌ریزان و مدیران جهت شناخت و برنامه‌ریزی بهتر این پدیده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
اجتماع روستایی ایران؛ توسعه؛ توسعه روستایی؛ فراترکیب؛ مهاجرت معکوس
مراجع
  1. آذر، علی؛ محبوبی، قربان و صلاحی رنجبری، مهسا. (1399). بررسی عوامل مؤثر در مهاجرت معکوس از کلان‌شهر تبریز به نواحی        پیرا_شهری وروستاهای الحاقی. نشریۀ علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 24(74)، 41_29.  Doi:10.22034/gp.2021.39176.2597
  2.  افراخته، حسن؛ منافی آذر، رضا و  ولائی، محمد. (1394). اثرات مکانی- فضایی مهاجرت بازگشتی در شهرستان میاندوآب. مجلۀ پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، 5(1)، 98-83.  Doi:10.22067/jrrp.v5i1.43612
  3. اشتری مهرجردی، اباذر؛ اسلامی، ایمان  و  خنجری، ملیحه. (1398). توسعه کشاورزی- روستایی در سایه مهاجرت معکوس. چهارمین کنگره بین‌المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و گردشگری؛ ایران؛ تبریز.
  4. ابراهیم‌زاده، حسین؛ اشتری مهرجردی، اباذر و اسلامی، ایمان. (1398). مهاجرت معکوس روستایی با تغییر سبک زندگی شهری.  نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی،12(1)، 186-169.  Dor:20.1001.1.66972251.1398.12.1.9.7
  5. باقری قرجه غیائی، عذرا. (1394). بررسی تأثیر مهاجرت معکوس بر توسعۀ روستایی (مطالعه موردی: منطقه قره چمن واقع در استان آذربایجان شرقی). پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه پیام‌نور تهران، دانشکده کشاورزی، گروه کشاورزی.
  6.  پناهی، لیلا و  پیشرو، حمدا. . (1390). بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت جوانان روستایی به شهر (مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان مرودشت). فصلنامۀ برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 1 (2)، 50-41.   
  7. پاپلی یزدی، محمدحسین و رجبی سناجردی، حسین. ( 1382). نظریه‌های شهر و پیرامون. چاپ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم‌انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  8. ربانی، رسول؛  طاهری،  زهرا  و  روستا،  زهرا. (1390). بررسی علل انگیزه‌های مهاجرت معکوس و تأثیر آن بر توسعه اجتماعی– اقتصادی (مطالعه موردی مهاجران روستانشین شهرهای تنکابن و رامسر).  فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 5(2)، 108-83. Dor:20.1001.1.22285229.1390.2.5.5.9
  9.  شایان، حمید؛ عرفانی، زینب و سجاسی قیداری، حمداله. (1400). تحلیل مقایسه‌ای مهاجرت معکوس ( شهری_روستایی) ایران در مقیاس استانی. فصلنامۀ روستا و توسعۀ پایدار فضا، 3(2)، 18-1.   Doi:10.22077/VSSD.2021.4791.1044
  10.  شمس‌الدینی، علی و گرجیان، پروین. (1389). عوامل مؤثر در مهاجرت روستائیان به شهرها، با تأکید بر شبکۀ مهاجرت (مورد: دهستان رستم دو). مجلۀ چشم‌انداز جغرافیایی، 5(11)، 92-75 .
  11. طاهری، محسن؛ ارمغان، سیمین و ولی شریعت‌پناهی، مجید. (1399) . تبیین نقش مهاجرت‌های معکوس در توسعۀ اقتصادی _ اجتماعی سکونتگاه‌های روستایی ( موردمطالعه روستاهای منطقه 19). نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی،12(4)، 92-76.
  12. Dor:20.1001.1.66972251.1399.12.4.5.3
  13. ظاهری، محمد. (1390). تحلیلی برتأثیرات متقابل فضایی کلان‌شهر تبریز و روستاهای خوابگاهی پیرامون با تأکید بر مهاجرت معکوس و عوامل تأثیرگذار برآن. فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی،26(102)، 188-169.
  14. عباسی، محرم؛ ابراهیمی، الهام؛ شیخی قهی؛ ملیحه و اکبری، علیرضا. (1398). تحلیل سطوح مفهوم سرمایه اجتماعی با رویکرد فراترکیب. جامعه‌پژوهی فرهنگی، 10(2)، 78-55 . doi: 10.30465/scs.2019.4199
  15.  مهاجرانی، علی‌اصغر  و  روستا، زهرا. (1393). بررسی مهاجرت معکوس و تأثیر آن بر توسعة اقتصادی، اجتماعی و تغییرات فرهنگی و سیاسی در روستاهای شهرستان‌های تنکابن و رامسر واقع در استان مازندران 1385-1390. مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 5(13)، 194-167. 
  16. محمدی، گلشن؛ سجادی، سید مجتبی و سخدری، کمال. (1398). مدل تصمیم‌گیری کارآفرینی: رویکرد فراترکیب. نشریۀ چشم‌انداز مدیریت صنعتی، 9(3)، 108_87. Doi:10.52547/jimp.9.3.87
  17. ملکی، زهرا؛ مولایی هشجین، نصرالله و قرشی مینا آباد، محمد باسط .(1398). نقش مهاجرت معکوس در تحولات اقتصادی_اجتماعی و فرهنگی روستاهای ساحلی شهرستان رشت. فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 9(36)، 612-587.  Dor:20.1001.1.22286462.1398.9.4.8.8
  18.  یعقوبی، جعفر و زبیدی، طاهره. (1397). بررسی انگیزه‌های مهاجرت معکوس و پیامدهای آن در روستاهای شهرستان ایجرود_استان زنجان. فصلنامه پژوهش‌های روستایی، 9(2)، 202-196.  Doi:10.22059/jrur.2018.229925.1118
  19. Azar, A., Mahboubi, G. & Salahi Ranbari, M. (2021). Investigating the factors influencing the Reverse Migration from Tabriz metropolis to the Suburbs and adjoining villages. Journal of Geography and Planning, 24(74), 29-41. doi: 10.22034/gp.2021.39176.2597 [In Persian]. 
  20. Afrakhteh, H., Manafiazar, R. & Valaei, M. (2016). The Spatial-Local Effects of Return Migration in Miyandoab County. Journal of Research and Rural Planning, 5(1), 83-98. doi: 10.22067/jrrp.v5i1.43612 [In Persian].
  21. Ashtari Mehrjerdi, A,. Eslami, I., & Khanjari, M. (2019). Agricultural-rural development in the shadow of reverse migration. 4th International Congress of Developing Agriculture, Natural Resources, Environment and Tourism of Iran,Tabriz. [In Persian].
  22. Abbasi, M., Ebrahimi, E. , Sheikh Ghahi, M., & Akbari, A. (2019). Analyzing Levels of the Social Capital Concept Using Meta-synthesis Approach. Sociological Cultural Studies, 10(2), 55-78. doi: 10.30465/scs.2019.4199 [In Persian].
  23. Andersen, H. S. (2011). Explanations for long-distance counter-urban migration into fringe areas in Denmark. Population, Space and Place , 17(5), 627-641.https://doi.org/10.1002/psp.568
  24. Agrgarwal M., & Singht S. (2021). Reverse Migration: A State Potential.  International Journal of Policy Sciences and Law, 1(3), 1249–1276. 
  25.  Asadzadeh, A., Kotter, Th,. Fekete, A., Moghadas, M., Alizadeh, M., Zebardast, E,. Weiss, D,. Basirat, M,. & Hutter, G. (2022). Urbanization, migration, and the challenges of resilience thinking in urban planning: Insights from two contrasting planning systems in Germany and Iran. Cities Elsevier Ltd, 115, 1-10.https://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103642
  26. Bagheri Gharje Gharaei, O. (2015). Investigating the impact of reverse migration on rural development; (Case study: Qarachaman region located in East Azarbaijan province). Master's Thesis, Payame Noor University of Tehran, Faculty of Agriculture, Department of Agriculture [In Persian].
  27. Bekiroglu, D., & Utkur Gulluhan, N. (2022). Trends of thinking skills in social studies and life studies courses: A meta-synthesis study. Thinking skills and creativity, 45, 2-21. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2022.101099
  28. Buttazzoni, A., Nelson Ferguson, K., & Gilliland, J. (2023). Barriers to and facilitators of active travel from the youth perspective: A qualitative meta-synthesis. SSM - Population health, 22, 1-17. https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2023.101369
  29. Demurger, S., & Xu, H. (2011). Return Migrants: The Rise of New Entrepreneurs in Rural China, World development, 39(10). 1-38. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2011.04.027
  30.  Ebrahimzadeh  Asamin., H,. Ashtari Mehrjerdi, A., & Eslami, I. (2019). Rural reverse migration with urban lifestyle change. New Attitudes in Human Geography, 12(1). Dor:20.1001.1.66972251.1398.12.1.9.7 [In Persian].
  31. Farrell, M., Mahon, M,. & McDonagh, J. (2012). The rural as a return migration destination. European countryside, 1, 31-44. https://doi.org/10.2478/v10091-012-0012-9
  32. Fayyaz, Z. S., Shahivandi, A., & Shafiei, Z. (2019). The analysis of the ecosystem capacity of Semirom county in the direction of return migration planning. Journal of research and rural .planning, 9(1), 91-112 . https://doi.org/10.22067/jrrp.v9i1.80672
  33. Mohajerani, A.A., & Rusta, Z. (2015). An evaluation of the economic, social, cultural, and political impact of reverse migration on villages of Tonekabon and Ramsar in Mazandaran province. Journal of  Sociological Urban Studies, 5(13), 167-194 [In Persian]. 
  34. Mohammadi, G., Sajadi, S. M., & Sakhdari, K. (2019). Entrepreneurial Decision-Making Model: A Meta-Synthesis Approach. Journal of Industrial Management Perspective, 9(3), 87-108. doi: 10.52547/jimp.9.3.8 [In Persian].
  35. Maleki, Z., Molaei Hashjin, N., & Ghorshi Mina Abad, M. B. (2019). The role of reverse migration in socio-economic and cultural developments in Rasht coastal villages. Geography (Regional Planning), 9(36), 587-612. Dor:20.1001.1.22286462.1398.9.4.8.8 [In Persian]. 
  36. Ndreka, A. (2019). Return migration and re-integration of returnees challenges in the origin country. Research in social change, 11(3), 4-24. https://doi.org/10.2478/rsc-2019-0012
  37. Panahi, L,. & Pishro, H. (2011). Analyzing of effective factors on rural young immigration of cities (Case Study: central villages Marvdasht).Journal of  Regional , 1( 2), 41_50 [In Persian].
  38.  Papoli, Yazdi, M.H., & Rajabi Sanajerdi, H. (2004). The theory of urban and surrounding. Edition 1, Tehran: The Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Islamic Sciences and the Humanities (SAMT)[In Persian].
  39. Pedersen, H. D., & Therkelsen, A. (2022). Being a part of and apart from. Return migrants’ ambivalent attachment to rural places. Journal of Rural Studies, 94, 91-98. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2022.05.015
  40. Rabani, R., Taheri, Z ., & Rusta, Z. (2011). Investigating the causes of reverse migration incentives and its impact on socio-economic development (Case study of rural migrants in Tonekabon and Ramsar cities), Journal of Urban Research and Planning, 2(5), 83-108. Dor:20.1001.1.22285229.1390.2.5.5.9 [In Persian]. 
  41. Shayan, H., Erfani, Z. & Sojasi Ghidari, H. (2021). Comparative analysis of reverse migration (urban-rural)Iran on a provincial scale. Village and Space Sustainable Development, 2(3), 1-18. doi: 10.22077/vssd.2021.4791.1044  [In Persian]
  42.  Shamsoldini, A., & Gorjian, P. (2010). Effective factors in the migration of villagers to cities, with an emphasis on the migration network (Case: Rostam Do District). Journal of   Geographical Landscape, 5(11) [In Persian]
  43. Sandow, E., & Lundholm, E.(2023). Leaving the City: Counterurbanisation and Internal Return Migration in Sweden. Eur J Population 39( 7) 1-25. https://doi.org/10.1007/s10680-023-09649-4
  44. Taheri, M., Armaghan, S., & Vali Shariat Panahi, M. (2020). Explaining the role of reverse migrations in the socio-economic development of rural settlements (case study of villages in region 19). Journal of New Perspectives in Human Geography, 12(4), 76-92. dor:20.1001.1.66972251.1399.12.4.5.3 [In Persian].
  45. Yaghoubi, J., & Zobeidi, T. (2018). Assessing Reverse Migration's Motivations and Consequences in Ijroud County, Zanjan Province. Journal of Rural Research, 9(2), 196-209. doi: 10.22059/jrur.2018.229925.1118 [In Persian].
  46. Zahri, M. (2011). An analysis of interactive space effects of Tabriz metropolis and dormitory villages of surrounding with an emphasis on reverse immigration and factors influencing it. Geographical Research, 26(102), 169-188.[In Persian]
  47. Zaiceva, A., & Zimmermann, K. F. (2012). Returning home at times of trouble? Return migration of EU enlargement migrants during the crisis. IZA Discussion paper, 7111, 1-28.
  48. Zhu, Y., Wang, W. W., Lin, L., Shen, J., & Ren, Q. (2021). Return migration and in situ urbanization of migrant sending areas: Insights from a survey of seven provinces in China. Cities, 115, 1-10.https://doi.org/10.1016/j.cities.2021.103242.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 184
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 86





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب