توسعه چارچوب اخلاقی سیاستگذاری علم و فناوری و کاربست آن در تحلیل نقشه جامع علمی ایران | ||
| سیاستگذاری عمومی | ||
| دوره 12، شماره 1، بهار 1405، صفحه 154-174 اصل مقاله (1.93 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jppolicy.2026.106377 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا نامداریان* 1؛ حمید رضا خدمتگزار2 | ||
| 1دانشیار سیاستگذاری علم و فناوری، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار مدیریت فناوری اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سیاستگذاری اخلاقی در حوزه علم و فناوری مستلزم درک جامع از پیامدهای علمی و فناورانه و شناخت نظاممند مسائل اخلاقی مرتبط با آنهاست. با وجود اشاره به ابعاد اخلاقی در مطالعات پیشین، تلفیق آنها در قالب یک چارچوب سیاستگذاری یکپارچه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف رفع این خلأ، چارچوبی تحلیلی-هنجاری برای سیاستگذاری اخلاقی علم و فناوری توسعه داده است. در گام نخست، ۲۹ مؤلفه اخلاقی از طریق مطالعه کتابخانهای و تحلیل متون علمی مرتبط استخراج شد. مؤلفهها به روش تحلیل مضمون در قالب پنج گام اصلی سیاستگذاری (شناسایی مسئله، گردآوری اطلاعات، تدوین، اجرا و ارزیابی) تلفیق شدند. برای نمایش نحوه کاربست عملی چارچوب و آگاهی سیاستگذاران از کاربرد آن، از پیمایش با پرسشنامه میان ۴۱ نفر از خبرگان و دستاندرکاران تدوین «نقشه جامع علمی ایران» استفاده شد. یافتهها نشان داد مؤلفههایی چون تحلیل مسئله، پژوهشهای نظاممند و توجه به ارزشهای فرهنگی تحقق یافته و مؤلفههایی نظیر ارزیابی مشارکتی فناوری، سازوکارهای مشاوره اخلاقی و پاسخگویی نهادی کمتر رعایت شدهاند. این نتایج ضمن تأیید کارآمدی چارچوب، میتواند به ارتقای شفافیت، پاسخگویی و اخلاقمداری در سیاستگذاری علم و فناوری یاری رساند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیاستگذاری؛ علم و فناوری؛ مؤلفههای اخلاقی؛ نقشه جامع علمی ایران؛ چارچوب هنجاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 345 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 220 |
||