پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,236 |
| تعداد مقالات | 77,613 |
| تعداد مشاهده مقاله | 161,072,404 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 120,780,472 |
نقش حاشیهنشینی در ایجاد آسیبهای اجتماعی شهری: بررسی کودکان کار در مناطق چندگانۀ کرج | ||
| توسعه محلی (روستائی-شهری) | ||
| مقاله 8، دوره 18، شماره 1، تیر 1405، صفحه 179-199 اصل مقاله (6.89 M) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrd.2026.410966.668975 | ||
| نویسندگان | ||
| عیسی قبادی1؛ حسین آقاجانی* 2؛ بهرام قدیمی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، دانشکدۀ علوم انسانی، گروه جامعهشناسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2دانشکدۀ علوم انسانی، گروه جامعهشناسی، واحد تهران مرکز دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 3گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تبیین جامعهشناختی نقش حاشیهنشینی در شکلگیری و گسترش پدیدۀ کودکان کار در شهر کرج انجام گرفت. این مطالعه نشان میدهد چگونه عوامل ساختاری، اجتماعی و نهادی با یکدیگر تعامل میکنند و زمینۀ ورود کودکان به بازار کار را فراهم میآورند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهرهگیری از نظریۀ دادهبنیاد به شیوۀ اشتراوس و کوربین انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 11 نفر از مدیران، مسئولان، برنامهریزان و کارشناسان نهادهای مرتبط با حوزههای اجتماعی، شهری و حمایتی در شهر کرج جمعآوری شد. تحلیل دادهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مدل پارادایمی پدیده شکل گرفت. یافتهها نشان میدهد پدیدۀ کودکان کار در بستر حاشیهنشینی شهری حاصل برهمکنش مجموعهای از شرایط علی، زمینهای و مداخلهگر است. شرایط علی شامل ناکارآمدیهای ساختاری در نظامهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی است که به شکل فقر، بیکاری، نابرابری اجتماعی، ضعف سیاستگذاری و مهاجرت گسترده بروز میکند. این شرایط در بستر زمینهای نابرابریهای اجتماعی، ضعف آگاهی خانوادهها و محدودیت دسترسی به امکانات شهری تشدید، و از طریق عوامل مداخلهگر مانند ضعف مداخلات نهادی، اشتغال غیررسمی و تنشهای خانوادگی بازتولید میشود. نتایج نشان میدهد حاشیهنشینی نهتنها ورود کودکان به بازار کار را تسهیل میکند، بلکه ناکارآمدی نهادی و ضعف حمایتهای اجتماعی به بازتولید پایدار این پدیده منجر میشود؛ بنابراین، اتخاذ راهبردهایی مانند توزیع عادلانۀ خدمات شهری، تقویت سیاستهای حمایتی، توانمندسازی خانوادهها و مداخلات محلهمحور میتواند در کاهش پدیدۀ کودکان کار در مناطق حاشیهنشین شهر کرج مؤثر باشد | ||
| کلیدواژهها | ||
| آسیب های اجتماعی؛ حاشیه نشینی؛ شهرستان کرج؛ کودکان کار | ||
| مراجع | ||
|
افراسیابی، حسین، کلاته ساداتی، احمد، و صبور، مریم (1400). دلایل شکلگیری کار کودک از نظر فعالان عرصۀ کار کودک در شهر یزد. فصلنامۀ مددکاری اجتماعی، ۱۰(۱)، 56-67. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735451.1400.10.1.6.6
احمدی، حبیب و ایمان، محمدتقی (1394). فرهنگ فقر، حاشیهنشینی و گرایش به رفتار بزهکارانه در میان جوانان حاشیهنشین ده پیالۀ شیراز. مجلۀ پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 19(2)، 99-118.
احمدی، کامیل (1398). یغمای کودکی. تهران: انجمن حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان.
اندکی فشتمی، زهرا (1395). بررسی عوامل جامعهشناختی مؤثر بر کودکان کار خیابان (مورد مطالعه شهر رشت). پایاننامۀ کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، رشتۀ جامعهشناسی دانشگاه البرز.
ایمانی، نفیسه (1391). مطالعۀ انسانشناسانۀ پدیدۀ کودکان کار خیابانی در شهر کرج. مسائل اجتماعی ایران، 3(1)، 7-32. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24766933.1391.3.1.1.4
ایزدی جیران، اصغر. (1401)، اقتصاد آشغال و جهان عاطفی رنج: مردمنگاری تهیدستان حاشیهنشین تبریز. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 11(3)، 569-591. https://doi.org/10.22059/jisr.2022.324481.1213
رهنما، محمدرحیم و توانگر، معصومه (1397). بررسی تطبیقی حاشیه نشینی در شهرهای سبزوار، نیشابور، تربت حیدریه و گناباد. مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیهای، 6(11)، 26-42.
توکلیراد، مهرداد و غفاری، غلامرضا (1403). احساس شکلگرفته شهروندی محدود در میان حاشیهنشینان شهر رشت. توسعۀ محلی (روستایی-شهری)، 16(2)، 423-439. https://doi.org/10.22059/jrd.2025.393233.668918
حجازینیا، سام، رحیمی، مجید، و شمسالدینی، علی (1401). تبیین اثرات حاشیهنشینی بر میزان وقوع جرائم شهری در شهر یاسوج مطالعۀ موردی سکونتگاههای پیرامونی مادوان سفلی، بلهزار و مهریان. فصلنامۀ جغرافیا (برنامهریزی منطقهای)، 12(48)، 362-383. https://doi.org/10.22034/jgeoq.2022.303346.3286
حسینی، حسن (1394). وضعیت کودکان کار و خیابان در ایران. فصلنامۀ رفاه اجتماعی، ۱۹، 141-168.
ریتزر، جورج (1397). نظریۀ جامعهشناسی. ترجمۀ هوشنگ نایبی. چاپ دهم. تهران: نشرنی.
صادقی، رسول و حسینی میلانی، هدی سادات (1404). توسعۀ نابرابر و مهاجرت بینشهری در ایران. فصلنامۀ توسعۀ محلی (روستایی-شهری)، 17(1)، 183-202. https://doi.org/10.22059/jrd.2025.376068.668858
عباسپور، نازنین و ناصربخت، سحر (1400). سوءاستفاده از کودکان کار و چالشهای آن. پژوهش ملل، 65، 29-49. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2021.105054
صیادیان برخوردار محدثه و عنبری، موسی (1401). رسم کودکهمسری و نابرابری در آموزش رسمی دختران روستایی. نشریۀ انسانشناسی، 19(35)، 116-136. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17352096.1401.19.35.5.9
محمدی، خلیل (1401). بررسی عوامل مؤثر بر بروز پدیدۀ کودکان خیابانی و راهکارهای مقابله با آن. فصلنامۀ علمی-تخصصی انتظامی پایتخت، 8(3)، 57-77.
مقدم، محمدحسین، ملتفت، حسین، و حزباوی، عزیز (1401). کاوشی در فرایند شکلگیری پدیدۀ کودکان کار خیابانی و پیامدهای آن در شهر اهواز. مطالعۀ جامعهشناختی شهری، 12(43)، 131-158.
وامقی، مروئه، دژمان، معصومه، رفیعی، حسن، و روشنفکر، پیام (1394). ارزیابی سریع وضعیت کودکان خیابانی در شهر تهران. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 4(1)، 33-57. https://doi.org/10.22059/jisr.2015.55076
Abbaspour, N., & Naserbakht, S. (2021). Abuse of child laborers and its challenges. Pazhuhesh-e Melal, 65, 29-49. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2021.105054 (In Persian).
Afrasiabi, H., Kalateh Sadati, A., & Sabour, M. (2021). Reasons for the formation of child labor from the perspective of child labor activists in Yazd. Journal of Social Work, 10(1), Special Issue of Yazd University, No. 3656-67. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735451.1400.10.1.6.6 (In Persian)
Ahmadi, H., & Iman, M. T. (2015). Culture of poverty, marginalization, and tendency toward delinquent behavior among marginalized youth in Deh-Piyaleh, . Shiraz Journal of Human Sciences, University of Isfahan, 19(2), 99-118. (In Persian)
-Ahmadi, K. (1398). Childhood Plunder. Tehran: Association for the Protection of Children and Adolescents. (In Persian).
Anbari, M., Sayadian Barkhordar, M., & Anbari, M. (2022). The custom of child marriage and inequality in formal education among rural girls. Journal of Anthropology, 19(35). https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17352096.1401.19.35.5.9 (In Persian)
Andaki Feshtami, Z. (2016). A study of sociological factors affecting street-working children: A case study of Rasht. Master’s thesis, Department of Social Sciences, Sociology, Alborz University. (in (In Persian)
EiImani, N. (2012). An anthropological study of the phenomenon of street-working children in Karaj. Journal of Social Problems of Iran, 3(1), 7-32. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24766933.1391.3.1.1.4 (In Persian)
EIzadi Jeiran, A. (2022). The economy of garbage and the affective world of suffering: An ethnography of the marginalized poor in Tabriz. Journal of Social Studies and Research in Iran, 11(3), 569-591. https://doi.org/10.22059/jisr.2022.324481.1213 (In Persian) DOI: 10.22059/JISR.2022.324481.1213
Hejazi-Nnia, S., Rahimi, M., & Shamsoddini, A. (2022). Explaining the effects of marginalization on the occurrence of urban crimes in Yasuj: A case study of the peripheral settlements of Madavan-e Sofla, Balhazar, and Mehrian. Journal of Geography: Regional Planning, 12(48), 362-383. https://doi.org/10.22034/jgeoq.2022.303346.3286 (In Persian)
-Hosseini, H. (2015). The situation of working and street children in Iran. Social Welfare Quarterly, 19, 141-168. (In Persian)
Moghadam, M. H, MoltafatMoltafet, H., & Hezbavi, A. (2022). An exploration of the process of formation of the phenomenon of street-working children and its consequences in Ahvaz. Urban Sociological Studies, 12(43), 131-158. (In Persian)
-Mohammadi, Kh. (2022). A study of the factors affecting the emergence of the phenomenon of street children and strategies to deal with it. Capital Police Scientific-Specialized Quarterly, 8(3), 57-77. (In Persian)
Naz, A., Khan, H., Khan, T., Khan, Q., & Khan, W. (2019). Social and cultural determinants of child labor in Pakistan. Clinical Social Work and Health Intervention, 10(2), 80-92.Naz, A., Khan, H., Khan, T, Khan, Q, Khan, W. (2019). Social and cultural determinants of child labor in Pakistan. Clinical Social Work and Health. DOI: 10.22359/cswhi_10_2_11 https://doi.org/10.22359/cswhi_10_2_11
Rahnama, M. R., & -Tavangar, T. (2018). A comparative study of marginalization in the cities of Sabzevar, Neyshabur, Torbat-e Heydarieh, and Gonabad. Journal of Geography and Regional Development, 6(11), 26-42. (In Persian)
Ritzer, G. (1397). Sociological Theory. (Translated by: H. Nayebi). Tehran: Nashr-e Ney. (In Persian)
Sadeghi, R., & Hosseini Milani, H. S. (2025). Uneven development and intercity migration in Iran. Journal of Local Community Development: ( Rural-Urban), 17(1), 183-202. https://doi.org/10.22059/jrd.2025.376068.668858 (In Persian)
Shresh Lal, B. (2019). Child labour in India: Causes and consequences. )International Journal of Science and Research(, 8(5), 2199-2206. https://doi.org/10.21275/ART20198458DOI: 10.21275/ART20198458
Tavakoli Rad, M., & Ghaffari, G. (2024). The formed feeling of limited citizenship among marginalized residents of Rasht. LocalCommunity Development: Rural-Urban, 16(2), 423-439. https://doi.org/10.22059/jrd.2025.393233.668918 (In Persian)
Vameghi, M., Dejman, M., Rafieye, H., & Roshanafekr, P. (2015). A rapid assessment of the situation of street children in Tehran. Journal of Social Studies and Research in Iran, 4(1), 33-57. https://doi.org/10.22059/jisr.2015.55076 (In Persian(
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 394 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 35 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب