پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,522 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,939,218 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,093,174 |
نگاه انتقادی به جغرافیای تاریخی قفقاز در آثار حاجی میرزا زینالعابدین شیروانی | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 64-89 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2025.394289.654575 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه جعفرنیا1؛ محمد عزیزنژاد* 2 | ||
| 1استادیار، گروه تاریخ، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران | ||
| 2دانشآموختۀ دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| حاجی میرزا زینالعابدین شیروانی (۱۱۹۴-۱۲۵۳ق./ ۱۷۸۰-۱۸۳۷م.) از مشایخ طریقت صوفی نعمتاللهیه در دورۀ قاجاریه بود که نزدیک به چهار دهه از عمر خود را با هدف کشف حقیقت و معرفت نفس به سیروسیاحت در سرزمینهای مختلف اسلامی سپری کرد. او مشاهدات خود را در سه سفرنامۀ مهم با عناوین ریاضالسّیاحه، حدائقالسّیاحه و بستانالسّیاحه ثبت نمود. قفقاز ازجمله مناطقی بود که جغرافیای طبیعی، جغرافیای انسانی و قومی مناطق مختلف آن مورد توجه شیروانی قرار گرفته است. قفقاز بخشی از قلمرو ایران بود که توسط روسها جدا شد و بازدید شیروانی از قفقاز در این برهۀ حساس تاریخی، اهمیت گزارشهای او دربارۀ این منطقه را برجسته میسازد. هدف پژوهش حاضر، بازخوانی و نقد بازنمایی جغرافیای تاریخی قفقاز در این آثار است. بدین منظور، با بهرهگیری از رویکرد انتقادی و روش نقد تاریخی، دادههای جغرافیایی و تاریخی موجود در سفرنامههای شیروانی بررسی و با منابع پیشین مقایسه شد. یافتهها نشان میدهند اگرچه گزارشهای شیروانی دربارۀ قفقاز در بسیاری موارد متکی بر آثار مورخان و جغرافیدانان اسلامی گذشته است و اطلاعات نوآورانۀ کمی دارد، مشاهدات عینی شیروانی، بهویژه در زمینۀ ترکیب جمعیتی، تنوع زبانی، مذاهب و ویژگیهای فرهنگی برخی شهرهای قفقاز، ارزشمند و منحصربهفرد است. نوآوری این مقاله در آن است که با نگاهی انتقادی، نقش سفرنامههای شیروانی را در تداوم و در عین حال بازآفرینی سنت جغرافیای تاریخی اسلامی دربارۀ قفقاز برجسته میکند | ||
| کلیدواژهها | ||
| حاجی میرزا زینالعابدین شیروانی؛ جغرافیای تاریخی؛ قفقاز؛ ریاضالسیاحه؛ حدائقالسیاحه؛ بستانالسیاحه | ||
| مراجع | ||
|
آزمایش، سید مصطفی (1370). تاریخچه سلسله صوفیّه نعمتاللهیّه و فرق منشعبه. تهران: [بینا].
آزمایش، سید مصطفی (1381). درآمدی برتحولات تاریخی سلسله نعمت اللهیه در دوران اخیر. تهران: حقیقت.
اعتضادالسلطنه، علیقلی میرزا (1370). اکسیرالتواریخ. تصحیح جمشید کیانفر. چاپ اول. تهران: ویسمن.
باکیخانوف، عباسقلیآقا (1970) .گلستان ارم. تصحیح عبدالکریم علیزاده و همکاران. باکو: اداره انتشارات علم.
دیوانبیگی شیرازی، سید احمد (1364). حدیقهالشعراء. تصحیح دکتر عبدالحسین نوائی. تهران: زرین.
شیرازی، محمد معصوم (1339). طرائقالحقائق. تصحیح محمدجعفر محجوب. تهران: سنائی.
شیروانی، حاجی میرزا زینالعابدین (1339). ریاضالسیاحه. تصحیح اصغرحامد ربانی. تهران: سعدی.
شیروانی، حاجی میرزا زینالعابدین (1370). حدائقالسیاحه. تصحیح دکتر سید مصطفی آزمایش. تهران: انجمن عرفان ایران.
شیروانی، حاجی میرزا زینالعابدین (1389). بستانالسیاحه. جلد اول، دوم و سوم. تصحیح منیژه محمودی. تهران: حقیقت.
شیروانی، حاجی میرزا زینالعابدین [بیتا]. کشفالمعارف. تصحیح سید رضی واحدی. تهران: [بینا].
مرادی خلج، محمدمهدی و پیروزان، هادی (1395). رویکرد طریقت نعمتاللهیه به ساختارهای سیاسی ـ مذهبی دوره محمدشاه قاجار. پژوهشهای علومتاریخی، 8(1)، 95-114.
مستوفی، حمدالله (1362). نزههالقلوب. تصحیح گی لسترنج. تهران: دنیایکتاب.
منفرد، افسانه (1388). بستانالسیاحه. در دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل. تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، 3، 387-389.
ولیپور، عبدالله و همتی، رقیه (1397). بررسی ویژگیهای سفرنامه بستانالسیاحه. نشریه نثر پژوهی ادب فارسی، (44)، 203-225.
هدایت، رضاقلیخان (1344). تذکره ریاضالعارفین. تصحیح مهرعلی گرگانی. تهران: کتابفروشی محمودی.
Haqverdiyev, H. (2012). H.Z. Şirvaninin əsərlərində Tarixi-Coğrafi Fikirlər. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasinin Xəbərləri, Yer Elmlər, )3(, 78-80. Haqverdiyev, H. (2019). Klassik Coğrafiyaçi-Səyyah Haci Zeynalabdin Şirvani. Respublika, (6), Noyabr 6. Kerimova, M. K. Z. (2019). Büyük Gezgin ve Coğrafya Bilim Adamı Hacı Zeynalabdin Şirvani. Bengi Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, )1(, 6-43. Musali, N. (2014). Haci Zenel Abidin Şirvani Seyahatnamelerinde Van Gölü Havzasi. Akademik Tarih Ve Düşünce Dergisi, 1(2), 99-112. Qara oğlu, F. (2017). Tarixdə iz buraxanlar: Hacı Zeynalabdin Şirvani. Bakı xəbər. 26 dekabr.15. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 40 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 37 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب