پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,549 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,040,413 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,221,107 |
کمیسیون دوم تحدید حدود ایران و عثمانی: دیپلماسی نافرجام 1292-1291ق./ 1876-1874م. | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 24-43 اصل مقاله (590.81 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2025.399798.654595 | ||
| نویسنده | ||
| نصرالله صالحی* | ||
| دانشیار، گروه تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ایران و عثمانی طی سدههای متمادی روابط بسیار پُر فرازونشیبی داشتند. پس از امضای عهدنامۀ دوم ارزنةالروم در 16 جمادیالثانی 1263/ 1 ژوئن 1847 کوششهایی برای حل اختلافهای دو کشور، با تمرکز بر تحدید حدود، آغاز شد. فعالیت نخستین کمیسیون تحدید حدود که از 1266 تا 1268ق./ 1850-1852م. به درازا کشید، بدون نتیجه پایان یافت و اختلافهای دو دولت همچنان پابرجا ماند. بیست و چهار سال بعد از پایان کمیسیون اول، با وساطت روس و انگلیس، مقدمات برگزاری کمیسیون دوم در اسلامبول فراهم شد و در طول دو سال، چهار دور مذاکره انجام شد. جسُتار حاضر میکوشد به روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به اسناد نویافته، چرایی و چگونگی برگزاری کمیسیون دوم و علل تعویق و تعلیق آن را تبیین کند. یافتههای پژوهش حاکی است با بروز بحرانهای داخلی در عثمانی و سپس شورش بالکان و اعلام جنگ روسیه به عثمانی (10ربیعالثانی 1294/ 24 آوریل 1877) مذاکرات به تعویق افتاد. تلاشهای دیپلماتیک نمایندگان ایران برای ازسرگیری مذاکرات به دلیل عدم تمایل نمایندگان سه دولت روس، انگلیس و عثمانی، به نتیجه نرسید و کمیسیون دوم تحدید حدود تعلیق شد. یکبار دیگر تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل اختلافات ایران و عثمانی نافرجام ماند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران؛ عثمانی؛ کمیسیون دوم؛ تحدید حدود؛ دیپلماسی | ||
| مراجع | ||
|
آدمیت، فریدون (2535). امیرکبیر و ایران. تهران: خوارزمی.
آدمیت، فریدون (2536). اندیشۀ ترقی و حکومت قانون، عصر سپهسالار. تهران: خوارزمی.
اسناد وزارت امور خارجۀ ایران، سواد مکاتبات. ش104.
اسناد وزارت امور خارجۀ ایران، اسناد مکمل. ج54. ش162.
اسناد وزارت امور خارجۀ ایران، اسناد مکمل. ج60، ش34.
اسناد وزارت امور خارجۀ ایران، کتابچۀ گزارشها و رسائل. ش6.
زورخِر، اریک جی. (1397). تاریخ نوین ترکیه. ترجمۀ نفیسه شکور و حسن حضرتی. تهران: سمت.
چریکف (1358). سیاحتنامۀ مسیو چریکف. ترجمۀ آبکار مسیحی. به کوشش علیاصغر عمران. تهران: شرکت سهامی کتابهای حبیبی.
صالحی، نصراللّه (1396). واکاوی اقدامات درویشپاشا در نخستین کمیسیون تحدید حدود ایران و عثمانی 1266-1268. پژوهشهای علوم تاریخی، 9(2)، 71-90.
صالحی، نصراللّه (1398). اشغال قطور و اقدامات میرزا جعفرخان مشیرالدوله (1265-1268ق). پژوهشنامۀ تاریخهای محلی ایران، 8(15)، 37-56.
صالحی، نصرالله (1377). اسنادی از روند انعقاد عهدنامۀ دوم ارزنهالروم (1258-1264). تهران: مؤسسۀ انتشارات وزارت امور خارجه.
صالحی، نصراللّه (1400). کمیسیونهای تحدید حدود ایران و عثمانی و اسناد ارسالی به سفارت ایران در استانبول. در مجموعه مقالات سومین کنفرانس تاریخ روابط خارجی ایران و مناطق پیرامونی. تألیف سید محمدکاظم سجادپور. تهران: مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی، 286-308.
صفائی، ابراهیم (2535). برگهای تاریخ (دوران قاجار). تهران: انتشارات بابک.
عباسی، محمدرضا (1372). حکومت سایهها (اسناد محرمانه و سیاسی میرزا حسینخان سپهسالار). تهران: سازمان اسناد ملی ایران.
فرهادمعتمد، محمود (1326). سپهسالار اعظم، ج2: تاریخ روابط سیاسی ایران و عثمانی. تهران: کتابخانۀ ابن سینا.
گزیده اسناد سیاسی ایران و عثمانی، دورۀ قاجاریه. جلد سوم 1271-1313ق. (1370). تهران: وزارت امور خارجه، مؤسسۀ چاپ و انتشارات.
مرندی یکانلو، میرزا محبعلیخان ناظمالملک (1395). مجموعۀ رسائل و لوایح تحدید حدود ایران و عثمانی 907-1309 قمری. تصحیح و پژوهش نصراللّه صالحی. تهران: طهوری.
مرندی یکانلو، میرزا محبعلیخان ناظمالملک (1404). روزنامۀ مأموریّت اسلامبول (اسناد، مکاتبات و صورتمجالس کمیسیون دوم تحدید حدود، 1291-1296هجری قمری). تصحیح و تحقیق: نصراللّه صالحی. تهران: میراث مکتوب.
میرزا ملکمخان (1400). مکاتبات میرزا ملکمخان (درباب مناسبات ایران و عثمانی و امور بینالملل). به کوشش حسن حضرتی و نیلوفر میربلوک. تهران: دانشگاه تهران.
مشایخ فریدنی، آزرمیدخت (1369). مسائل مرزی ایران و عراق و تأثیر آن در مناسبات دو کشور. تهران: امیرکبیر.
نصیری، محمدرضا (1371). اسناد و مکاتبات تاریخی ایران (قاجاریه). ج3. تهران: کیهان.
هِیل، ویلیام (1395). سیاست خارجی ترکیه، 1774-2000. ترجمۀ ناصر پورابراهیم. تهران: پژوهشکدۀ تاریخ اسلام.
Akar, E. & Özmenli, M. (2022). 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi (93 Harbi) Sırasında Tahran Sefareti’nin Faaliyetleri. Turcology Research, 74, 393-400.
Ateș, S. (2013). The Ottoman-Iranian Borderlands Making a Boundary, 1843–1914. Cambridge University Press.
Sarıkҫioğlu, M. (2013). Osmanlı-İran Hudut Sorunları (1847-1913). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Schofield, R. (ed.) (1989). The Iran-Iraq Border (1840-1958). Vol.3: Further delimitation efforts and disputes over Pusht-i-Kuh and Khotour, 1874-1897. Archive Editions, University of Durham.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 41 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب