پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,227,251 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,408,339 |
بررسی تأثیر هوش مصنوعی (AI) بر دینداری انسان معاصر (در سه حوزة انسانشناسی، ارزششناسی، معرفتشناسی) | ||
| مجله علمی " فلسفه دین " | ||
| دوره 23، شماره 2، تیر 1405، صفحه 115-130 اصل مقاله (1.8 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpht.2026.404308.1006152 | ||
| نویسندگان | ||
| علی یوسفی هنومرور* 1؛ علی کربلایی پازوکی2؛ صالح حسن زاده2؛ مجتبی رستمیکیا3 | ||
| 1گروه مدرسی معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| 2گروه معارف اسلامی، دانشکدة الهیات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار حوزه و دانشگاه، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به بررسی تأثیر هوش مصنوعی (AI) بر دینداری انسان معاصر در سه حوزة انسانشناسی، ارزششناسی، و معرفتشناختی میپردازد. جامعة آماری شامل سی استاد متخصص در حوزههای هوش مصنوعی و الهیات است که به پرسشهای طراحیشده پاسخ دادهاند. روش پژوهش کمّی با تحلیل محتوای کیفی دادهها و بررسی اسنادی است. یافتهها نشان میدهد نگرش استادان به هوش مصنوعی چندبعدی و متنوع است. از منظر آنان، در حوزة معرفتشناسی دینی، اگرچه هوش مصنوعی در پردازش دادهها توانمند است و دسترسی انسان به منابع دینی را تسهیل میکند، اطلاعات جایگزین معرفت میشود که این امر شکاکیت معرفتی و تغییر مرجع و معیار معرفتی از منابع انسانی و مکتوب به دادههای متکثر ماشینی را به دنبال دارد. از طرفی در حوزة انسانشناسی باور به ظهور ویژگیهایی چون روح و حیات پس از مرگ در هوش مصنوعی با تردید مواجه است و هوش مصنوعی، به واسطة اتکا بر ماشین، بسیاری از مبانی ارزشی و اخلاقی را دستخوش تغییر خواهد کرد. اگرچه پیشرفتهای فناورانه و آثار مثبت هوش مصنوعی در دینداری انسان معاصر مورد تأیید مصاحبهشوندگان است، آنان تأکید دارند که پیامدهای منفی و چالشهای اخلاقی، معرفتشناختی، و انسانشناسی این فناوری نباید مورد غفلت قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزششناختی؛ انسانشناسی؛ دینداری؛ معرفتشناختی؛ هوش مصنوعی | ||
| مراجع | ||
|
Anderson, S. A. (2011). Machine metaethics. Cambridge University Press.
Asimov, I. (1950). Runaround. In I, Robot (The Isaac Asimov Collection Ed.). Doubleday.
Azizi, R. (2023). Embodiment and religious consciousness: A philosophical-theological analysis. Journal of Philosophy of Religion Studies, 20(4), 65–85.
Charniak, E., & McDermott, D. (1985). The logical foundations of artificial intelligence. MIT Press.
Copeland, J. (1993). Artificial intelligence: A philosophical introduction. Wiley Blackwell.
Dancy, J., Sosa, E., & Steup, M. (2010). A companion to epistemology. Wiley Blackwell.
Farhadi, A., Ahmadi, M., & Rezaei, H. (2024). Artificial intelligence and religious knowledge: Opportunities and challenges. Journal of Interdisciplinary Studies in Religion and Technology, 5(1), 1–20.
George, S. (2011a). Cyber theology [Cyber Theology: Religiosity in the Digital World]. Tehran: Sana Publications.
George, S. (2011b). Religion and technology in the twenty first century [Religion and Technology in the Twenty First Century, Faith in the Electronic World]. Tehran: Research Institute for Culture, Art and Communication.
Ghaeminia, A. (2021). Psychology of religion and artificial intelligence. Tehran: SAMT Publications.
Ghazizadeh, A. (2023). Philosophy of technology and artificial intelligence: An examination of anthropological and epistemological foundations. Tehran: SAMT Publications.
Gips, J. (2011). The ethical robot. In Machine Ethics (pp. 244–253). Cambridge University Press.
Hilli, H. B. Y. (2000). Sharh Tajrid al-Aqaʿid [Commentary on the Refutation of the Creeds]. Qom: Islamic Propagation Office of Qom Seminary.
Hosseini, F. (2025). Cybernetic ethics: Free will and responsibility in the age of machines [Cybernetic Ethics: Free Will and Responsibility in the Age of Machines]. Qom: Adyan va Tamaddon Publications.
Hosseini, M. (2023). Virtual human and identity transformations in the age of artificial intelligence. Qom: Institute for Culture and Islamic Thought Publications.
Hosseini, N. (2019). The philosophy of determinism and free will [The Philosophy of Determinism and Free Will]. Tehran: SAMT Publications.
Hou, Y., et al. (2024). AI driven analysis of large scale religious texts. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 36(2), 112–125. https://doi.org/10.1109/TKDE.2024.1234567
McCarthy, J. (2007). What is Artificial Intelligence? Stanford Encyclopedia of Philosophy.
Moin, M. (2001). Persian dictionary [Moin, entry “Hush” (Intelligence)]. Tehran: Sorayesh Publications.
Mottalebi Karbkandi, H., Minaei, B., & Dirbaz, A. (2014). Philosophical investigation of the possibility of realizing intelligence. [Manuscript in Persian–source details incomplete].
Razavi, H. (2024). Artificial intelligence and contemporary human spirituality: An anthropological and theological study. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies.
Rezaei, M. (2025). History of artificial intelligence. Paper presented at the First International Conference on Artificial Intelligence in Education, Psychology, and Educational Sciences, Tehran.
Rezaei, M. R. (2021a). Justice and social responsibility in the context of new technologies. Tehran: University of Tehran Publications.
Rezaei, M. R. (2021b). Digital environments and ambiguity in human free will. Tehran: Daneshgahi Publications.
Rezvanalibeig, M. (2023). Artificial intelligence and the relationship of technology with Islamic ethics. IKNA News Site.
Saeedi, A. (2022). Artificial intelligence technology and religious education. Journal of Religious Sciences and Technology, 12(4), 56–75.
Saeedi, A. (2023). The impact of artificial intelligence on contemporary human religiosity in the fields of anthropology, axiology, and epistemology. Paper presented at the Seventh International Conference on Civil Engineering, Tehran.
Shameli, H. (2023). Virtual space and the transformation of human relationships in the digital age. Journal of Cultural and Communication Studies, 18(2), 1–22.
Spadaro, A. (2014). Cyber theology. New York: Fordham University Press.
Stanford Encyclopedia of Philosophy. (n.d.). Artificial intelligence. https://plato.stanford.edu/entries/artificial-intelligence/
Tabatabaei, S. M. H. (1974). Nihayat al-Hikmah [The End of Wisdom]. Qom: Bonyade Maʿrefat Publications.
Tabatabaei, S. M. H. (2023). Justice and artificial intelligence. Tehran: Institute for Wisdom and Religion Research Publications.
Timmermans, J., Stahl, B. C., Ikonen, V., & Bozdag, E. (2010). The ethics of cloud computing: A conceptual review. In Proceedings of the IEEE Second International Conference on Cloud Computing Technology and Science (pp. 614–620). IEEE.
Wang, W., & Siau, K. (2019). Artificial intelligence, machine learning, automation, robotics, future of work and future of humanity: A review and research agenda. Journal of Database Management, 30(1), 61–79.
Williams, B. (1985). Ethics and the limits of philosophy. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Winton, D. (1992). Computational models of understanding and inference. (Publisher information not provided). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 240 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 142 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب