| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,238 |
| تعداد مقالات | 77,638 |
| تعداد مشاهده مقاله | 161,155,276 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 120,809,546 |
بررسی مفهوم توسعه در اندیشههای علی شریعتی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 4، دوره 16، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 55-72 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.401274.1821 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا جمشیدیها1؛ محمدرضا حسینی2؛ هادی زمانی* 3 | ||
| 1استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری جامعهشناسی، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف واکاوی مفهوم توسعه در اندیشههای علی شریعتی، به بررسی عناصر بنیادین مدل توسعهای او میپردازد و به دو پرسش اصلی پاسخ میدهد: نخست، آیا شریعتی در منظومۀ فکری خود توسعهمحور بوده است؟ دوم، مهمترین مؤلفههای مدل توسعهای او کداماند؟ رویکرد پژوهش کیفی و تفسیری است و به روش تحلیل مضمون و تحلیل تطبیقی آثار او بررسی و مفاهیم کلیدی استخراج شدند. یافتهها در قالب جدول تطبیقی با نظریههای جامعهشناسی توسعه تنظیم شدند. نتایج نشان داد شریعتی توسعه را فرایندی درونزا، فرهنگمحور و متکی بر توانمندسازی انسان میداند. مدل توسعهای او بر دو محور اصلی استوار است: توسعۀ فرهنگی-معنوی و توسعۀ اقتصادی. در محور فرهنگی، مؤلفههایی مانند آگاهی نقادانه، گفتگوی نقادانه، ائتلاف نقادانه، پداگوژی نقادانه و حاکمیت قانون نقشآفریناند و در محور اقتصادی، سازمان سیاسی، محیط فیزیکی، رهبری خردمندانه، دولت متعهد و روشنفکر مسئول بهعنوان عناصر کلیدی مطرح میشوند. تحلیل نهایی نشان میدهد عوامل فرهنگی در اندیشۀ شریعتی نقش برجستهتری از سایر مؤلفهها دارند و رابطۀ دیالکتیک این عناصر با ساختارهای اقتصادی و سیاسی، زمینهساز شکلگیری مدلی پویا از توسعۀ پایدار است. این مدل در صورت توجه و بهرهبرداری میتواند الگویی راهبردی برای سیاستگذاران و مدیران اجرایی در مسیر توسعۀ انسانی و اجتماعی فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آگاهی نقادانه؛ پداگوژی نقادانه؛ توسعۀ درونزا؛ دولت متعهد؛ روشنفکر مسئول؛ سازمان سیاسی | ||
| مراجع | ||
|
جهانینسب، ناهید (۱۳۷۶). بررسی توسعۀ فرهنگی در آرا و اندیشههای دکتر علی شریعتی. پایاننامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.
شریعتی، علی (1388). مجموعۀ آثار. چاپ اول. تهران: آزمون.
شریعتی، علی (13۵۴). امت و امامت. چاپ اول. تهران: حسینیۀ ارشاد.
گیدنز، آنتونی (1378). جامعهشناسی. ترجمۀ منوچهر صبوری. چاپ بیستوسوم. تهران: نشرنی.
لدویت، مارگارت (1397). نگرشی انتقادی به توسعۀ جماعتمحور. ترجمۀ منیژه نجم عراقی. چاپ اول. تهران: نشرنی.
جمشیدیها، غلامرضا و نوذری، حمزه (1390). الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی از منظر شریعتی. نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، 1(1)، 30-۴۵. https://doi.org/10.22059/jstmt.2025.401274.1821
رشیدی،احمد و دوست محمدی، حسین(1398). تحلیل ساختار سه وجهی اندیشه های دکتر علی شریعتی. فصلنامه سیاست، 49(3) ، 664-645. 10.22059/jpq.2019.226840.1007012
رفیعی، محمدحسین (1383). شریعتی؛ الگوی آرمانی توسعه و تجلی آن در قانون اساسی سال 13۵8. ماهنامۀ چشمانداز ایران.
زائری، محمدرضا (۱۳۹۳). تحلیل ابعاد معرفتی جامعۀ توحیدی در اندیشۀ دکتر علی شریعتی. پایگاه انسانشناسی و علوم اجتماعی.
سلیمی،حسین(1391).آغاز و انجام نظریه وابستگی. فصلنامه علوم اجتماعی، 19 (56)، 204-166.
خانی، ریحانه و نصراللهی، زهرا (1392). تأثیر رشد جمعیت بر نوآوری در ایران و کشورهای منتخب درحالتوسعه. فصلنامۀ سیاستهای راهبردی و کلان، 1(۴)، 87-10۶.
قمی اویلی، محمد(1396). بررسی و نقد دیدگاه های سید حسین نصر درباره علوم اسلامی، دوفصلنامه علمی و تخصصی دین پژوهی، 3 (6)، 1-26.
گرجی؛ابراهیم و مدنی، شیما(1383). بررسی و ارزیابی سیر تحول مکتب کلاسیک به نئو کلاسیک، مجله تحقیقات اقتصادی، (70)، 67-31
نوذری، حمزه (139۴). نقد و بررسی آرا و اندیشههای متفکران مسلمان دربارۀ رابطۀ میان دین و توسعه بهمنظور تبیین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت (مورد مطالعه: نصر، ملکیان و شریعتی). پژوهشنامۀ اندیشۀ دینی و علوم سیاسی اسلامی (ایپوپا)، 3(۶)، 109-132. https://doi.org/10.1001.1.23295599.1394.3.6.4.9 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 187 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 149 |
||