| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,208,910 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,400,389 |
بررسی و تحلیل موانع توسعه شرکتهای مدیریت صادرات در ایران با رویکرد نهادی | ||
| مدیریت دولتی | ||
| دوره 18، شماره 2، 1405، صفحه 549-573 اصل مقاله (444.98 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jipa.2025.404823.3812 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا مولایاری* 1؛ حسن دانایی فرد2؛ احسان سلطانی فر3 | ||
| 1دانشجو دکتری، گروه خط مشیگذاری عمومی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه بازرگانی بینالملل، دانشکده تجارت و بازرگانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی چالشهای نهادی پیش روی شرکتهای مدیریت صادرات در ایران انجام شده است. این شرکتها که در ذات خود، میتوانند حلقه واسط میان بنگاههای کوچک و متوسط و بازارهای جهانی باشند، در عمل با ابهام نهادی، ناپایداری ساختاری و ضعف هماهنگی میان نهادهای متولی مواجهند. مطالعۀ حاضر میکوشد با تحلیل درهمتنیدگی عوامل نهادی، سازمانی و شناختی، چارچوبی تحلیلی برای بازطراحی سازوکار بینالمللیشدن بنگاههای کوچک و متوسط و توانمندسازی شرکتهای مدیریت صادرات در پرتو تلفیق نظریۀ نهادی نورث ـ اسکات و مدل یادگیری اوپسالا، در قالب رویکرد شبکهای، الگوی نوآورانه ارائه کند. روش: مطالعه در پارادایم تفسیری ـ ساختی و با استفاده از راهبرد کیفی تحلیل مضمون انجام شده است. دادهها از چهارده مصاحبه نیمهساختاریافته با مدیران عامل شرکتهای مدیریت صادرات، اعضای انجمن صنفی و مدیران دولتی گردآوری شد. نمونهگیری هدفمند و گلولۀ برفی تا اشباع نظری ادامه یافت و تحلیل دادهها با نرمافزار مکسکیودا، در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. روایی دادهها با بازبینی اعضا، کنترل همتایان علمی و ممیزی مسیر پژوهش تأیید شد. حاصل تحلیل، استخراج ۳۷۹ مفهوم، ۶۳ مضمون پایه، ۱۲ تم محوری و ۳ خوشۀ اصلی بود که هر یک بازتابی از لایههای بوروکراتیک، دانشی و فرهنگی نظام حکمرانی تجاری کشور است. یافتهها: نتایج پژوهش نشان میدهد که چالشهای شرکتهای مدیریت صادرات، از برهمکنش علّی و نامتوازن سه خوشۀ نهادی قانونی، شناختی و هنجاری نشئت میگیرد. در خوشۀ قانونی، بیثباتی مقررات و تداخل اقتدار سازمانی موجب تضعیف اعتماد نهادی و کاهش انگیزۀ همکاری شبکهای میان بازیگران صادراتی شده است. در خوشۀ شناختی، ناهماهنگی میان منطق سیاستگذاری و تجربۀ عملی شرکتهای مدیریت صادرات، همراه با ضعف زیرساختهای فناورانه، موجب انسداد جریان یادگیری و انتقال دانش سازمانی در مسیر توسعه بازارها شده است. در خوشۀ هنجاری، پراکندگی مداخلات دولت، ضعف انجمنهای حرفهای و شکاف میان دستگاههای بازرگانی و دیپلماسی اقتصادی، موجب تضعیف قواعد اعتماد و همکاری پایدار در شبکههای صادراتی شده است. در چارچوب تلفیقی نظریۀ نهادی، مدل اوپسالا و رویکرد شبکهای، این سه خوشه، سازندۀ چرخۀ «قفلشدگی نهادی» تلقی میشوند که در آن ناپایداری قانونی موجب اختلال در فرایند شناخت و یادگیری جمعی میشود و بیثباتی هنجاری نیز، مانع بازسازی شبکههای اعتماد و تعهد نهادی میشود. نتیجهگیری: بر پایۀ تحلیل سه خوشۀ نهادی، اصلاح ساختار شرکتهای مدیریت صادرات، مستلزم اقدام در سه سطح مکمل است. نخست، استقرار نظام رسمی شناسایی و اعتبارسنجی شرکتها، بهمنظور تثبیت جایگاه قانونی آنها و کاهش تداخل اقتدار میان نهادهای موازی که میتواند اعتماد نهادی و انسجام مقرراتی را بازسازی کند. دوم، تغییر جهت سیاستهای حمایتی دولت از اعتبارات کوتاهمدت بهسمت توسعۀ داراییهای نامشهود نظیر دادهمحوری، برند مشترک و نوآوری فناورانه با هدف ترمیم شکاف شناختی و تقویت ظرفیت یادگیری سازمانی در شبکههای صادراتی. سوم، تفکیک مأموریت و حوزۀ عمل میان سازمان توسعۀ تجارت، سازمان صنایع کوچک و انجمنهای صنفی، برای کاهش ناهماهنگی هنجاری و شکلدهی به سازوکار گفتوگوی نهادی پایدار. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بینالمللیسازی بنگاههای کوچک و متوسط؛ تحلیل مضمون؛ شرکتهای مدیریت صادرات؛ نظریۀ نهادی | ||
| مراجع | ||
|
بالازاده، پیمان، مرادی، محمود و یاکیده، خسرو (1397). آسیبشناسی و شناسایی تواناسازهای حمایتی از صادرات شرکتهای کوچک و متوسط. بررسیهای بازرگانی، 16(88-89)، 79- 90.
تقفدی، حمیدرضا؛ رمضانیان، محمدرحیم؛ یاکیده، خسرو و اکبری، محسن (1399). واکاوی نقش زیستبوم صادرات کالاهای صنعتی بر کسبوکارهای بخش خصوصی. مدیریت بازرگانی، 12(2)، 315- 334.
جعفرزاده، مهدی؛ رضوانی، مهران و داوری، علی (۱۳۹۸). ارائۀ الگوی بهکارگیری استراتژی رقابت همکارانه در بینالمللیسازی خوشههای صادراتمحور با استفاده از مدلسازی ساختاری تفسیری. مدیریت کسبوکارهای بینالمللی، 2(4)، 51- 72.
دادخواه، سهیل؛ بیات، روحاله؛ فضلی، صفر؛ کشاورزترک، عیناله و ابراهیمی، ابوالقاسم (1397). طراحی مدل مطلوب آیندهنگاری شرکتی (مطالعه موردی: شرکتهای مدیریت صادرات). آیندهپژوهی مدیریت، 29(115)، 31- 46.
سیفاللهی انار، ناصر و ابراهیمی خراجو، وحیده (۱۴۰۱). شناسایی عوامل تعیینکننده عملکرد صادراتی شرکتهای کوچک و متوسط: مطالعهای با رویکرد ترکیبی. مدیریت کسبوکارهای بینالمللی، 5(4)، 91- 115.
صادقی شاهدانی، مهدی؛ جوان جعفری، علی و جودتوند، علی (۱۴۰۴). طراحی راهبرد خدمات مراکز تجاری ایران در خارج از کشور با روش حداقل مربعات جزئی. راهبرد اقتصادی، 14(52)، 35- 60.
عسگری، منصور (۱۳۹۹). رقابتپذیری و صادرات بنگاههای کوچک و متوسط ایران. فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهشهای اقتصاد صنعتی، 3(8)، 43- 60.
فارسیجانی، حسن؛ قرهچه، منیژه؛ امین بیدختی، علی اکبر و نیکسرشت، فرامرز (۱۳۹۱). تبیین مدل توانمندسازی راهبردی صادرات شرکتهای کوچک و متوسط. مطالعات مدیریت راهبردی، 3(11)، 43- 70.
قرهچه، منیژه و شمشیری، فیروز (۱۳۸۹). مزایای استفاده از خدمات شرکتهای مدیریت صادرات در راهبردهای توسعه صادرات بنگاههای کوچک و متوسط. مطالعات مدیریت راهبردی، 1(4)، 65- 85.
کریمی، آصف و بوذرجمهری، شهریار (۱۳۹۲). تحلیل موانع تأمین مالی برای شرکتهای کوچک و متوسط. توسعه کارآفرینی، 6(1)، 125- 144.
منوریان، عباس؛ مقیمی، سید محمد؛ موحدی، مسعود و حسینزاده، ماشاالله (1391). تبیین خطمشیگذاری توسعۀ صادرات بنگاههای کوچک و متوسط با استفاده از راهبرد نظریهپردازی دادهبنیاد. مدیریت دولتی، 4(11)، 123-144.
نوروزی، حسین؛ بهی، فروغ و آزمایش فرد، فرزانه (1403). بررسی عوامل مؤثر بر عملکرد صادراتی شرکتهای کوچک و متوسط و نقش میانجیگری مزایای رقابتی و مدیریت کیفیت جامع. فصلنامه علمی مدیریت استاندارد و کیفیت، 13(4)، 173- 215.
References Anderson, B. S. & Eshima, Y. (2013). The influence of firm age and intangible resources on the relationship between entrepreneurial orientation and firm growth among Japanese SMEs. Journal of Business Venturing, 28(3), 413–429. https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2011. 10.001 Asgari, M. (2021). Competitiveness and Export of Iranian Small and Medium Enterprises. Journal of Industrial Economics Research, 3(8), 43-60. (in Persian) Aulianda, M., Sudarmiatin, S. & Sumarsono, H. (2024). Internationalization of SME: A systematic literature review. Golden Ratio of Marketing and Applied Psychology of Business, 4(1), 11–21. Balazadeh, P., Moradi, M. & Yakideh, K. (2018). Pathology and identification of supportive enablers of SME exports. Business Studies, 16(88–89), 79–90. (in Persian) Beamish, P. W. (1990). The internationalization process for smaller Ontario firms: A research agenda. Global Business Management, 1, 77–92. Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. Calof, J.L. & Beamish, P.W. (1995). Adapting to foreign markets: Explaining internationalization. International Business Review, 4(2), 115–131. Cavusgil, S. T. (1980). On the internationalization process of firms. European Research, 8(6), 273–281. Chou, S., Chen, C. W. & Kuo, Y. T. (2018). Flexibility, collaboration and relationship quality in the logistics service industry: An empirical study. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 33(3), 555–570. https://doi.org/10.1108/APJML-08-2018-0317 Coviello, N. & Munro, H. (2017). Adapting the Uppsala model to the modern macro-context: Microfoundations and contemporary mechanisms. Journal of International Business Studies, 48(9), 1151–1164. Coviello, N. E. & Munro, H. J. (1997). Network relationships and the internationalisation process of small software firms. International Business Review, 6(4), 361–386. https://doi.org/10.1016/S0969-5931(97)00010-3 Dadkhah, S., Bayat, R., Fazeli, S., Keshavarz‑Tork, A. & Ebrahimi, A. (2019). Developing a corporate foresight model (Case study: Export Management Companies). Journal of Management Futures Research, 29(115), 31-46. (in Persian) Denzin, N. K. & Lincoln, Y. S. (2018). The SAGE Handbook of Qualitative Research (5th ed.). SAGE. Farouki, F. & Miog, R. (2012). Influence of network forms on the internationalization process: A study on Swedish SMEs. International Marketing Review, 29(3), 210–223. Farsijani, H., Gharache, M., Aminbeidokhti, A.A. & Nikseresht, F. (2012). Explanation of the SMEs Strategic Export Empowering Model. Journal of Strategic Management Studies, 3(11), 43- 70. (in Persian) Fereday, J. & Muir Cochrane, E. (2006). Demonstrating rigor using thematic analysis: A hybrid approach. International Journal of Qualitative Methods, 5(1), 80–92. Gharacheh, M. & Shamshiri, F. (2010). Advantages of using Export Management Companies in export‑development strategies of SMEs. Strategic Management Studies, 1(4), 65–85. Haigh, R. W. (1994). Thinking of exporting: Export management companies could be the answer. Supplied by the British Library – The World’s Knowledge. Hollesen, P. (2007). Global Marketing: A Decision-Oriented Approach (4th ed.). Pearson Education. Jafarzadeh, M., Rezvani, M. & Davari, A. (2019). Preparing framework for deployment of coopetition strategy in the internationalization of export-oriented clusters using interpretive structural modeling. Journal of International Businesses Administration, 2(4), 51-72. doi: 10.22034/jiba.2019.9801 (in Persian) Johanson, J. & Mattsson, L. G. (1988). Internationalisation in industrial systems: A network approach. In N. Hood & J.-E. Vahlne (Eds.), Strategies in Global Competition (pp. 303–321). Croom Helm. Johanson, J. & Vahlne, J. E. (1977). The internationalization process of the firm: A model of knowledge development and increasing foreign market commitments. Journal of International Business Studies, 8(1), 23–32. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490676 Johanson, J. & Vahlne, J. E. (2009). The Uppsala internationalization process model revisited: From liability of foreignness to liability of outsidership. Journal of International Business Studies, 40(9), 1411–1431. https://doi.org/10.1057/jibs.2009.24 Johanson, J. & Wiedersheim-Paul, F. (1977). The internationalization of the firm. Four Swedish cases. In International Business (pp. 127–144). Routledge. Karimi, A. & Bozarjomehri, S. (2013). Analyzing the Financing Barriers to Small and Medium Enterprises. Journal of Entrepreneurship Development, 6(1), 125-144. doi: 10.22059/jed.2013.36253 (in Persian) Kvale, S. & Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the Craft of Qualitative Research Interviewing (2nd ed.). SAGE. Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. SAGE Publications. Mansion, S. E. & Bausch, A. (2020). Intangible assets and SMEs’ export behavior: A meta analytical perspective. Small Business Economics, 55(3), 727–760. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00182-5 Monavvarian, M., Moghimi, M., Movahedi, M. & Hoseinzadeh, H. (2012). Explanation of Policy-making for SMEs Export Promotion with Using Grounded Theory Strategy. Journal of Public Administration, 4(11), 123-144. doi: 10.22059/jipa.2012.35536 North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge Univ Pr. Nouroozi, H., Behi, F. & Azmayesh‑Fard, F. (2024). Examining factors affecting the export performance of SMEs and the mediating role of competitive advantage and total quality management. Journal of Standard and Quality Management, 13(4), 173–215. doi: 10.22034/jsqm.2024.435469.1553 O’Cass, A. & Sok, P. (2014). The role of intellectual resources, product innovation capability, reputational resources and marketing capability combinations in firm growth. International Small Business Journal, 32(8), 996–1018. https://doi.org/10.1177/0266242613480225 Palmetto Consulting Inc. (2004). Cost of developing a foreign market for a small business: The market & non-market barriers to exporting by small firms. SBA Office of Advocacy. Dahlonega, GA 30533, USA. Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods (4th ed.). SAGE Publications. Paul, J., Parthasarathy, S. & Gupta, P. (2017). Exporting challenges of SMEs: A review and future research agenda. Journal of World Business, 52(3), 327–342. https://doi.org/10.1016/j.jwb.2017.01.003 Sadeghi Shahdani, M., Javan Jafari, A. & Jodatvand, A. (2025). Designing the service strategy of Iran's trade centers abroad with partial least squares method. Economic Strategy, 14(1), 35-60. doi: 10.22034/es.2024.423520.1716 (in Persian) Schwandt, T. A. (2007). The SAGE Dictionary of Qualitative Inquiry. SAGE. Scott, W. R. (2008). Approaching adulthood: the maturing of institutional theory. Theory and society, 37(5), 427-442. Seifollahi Onar, N. & Ebrahimi Kharajo, V. (2022). Identifying the factors determining the export performance of small and medium companies: A Mix Method Study. Journal of International Businesses Administration, 5(4), 91-115. doi: 10.22034/jiba.2023.52089.1903 (in Persian) Storey, D. J., Willoughby, K. & Brusch, M. (2012). Internationalization of high technology SMEs: Barriers to success. International Small Business Journal, 30(5), 490–514. https://doi.org/10.1177/0266242610391937 Suarez-Ortega, S. M. & Alamo-Vera, F. R. (2005). SMEs’ internationalization: Firms and managerial factors. International Journal of Entrepreneurial Behaviour & Research, 11(4), 258–279. https://doi.org/10.1108/13552550510603298 Tafaghodi, R., Ramazanian, A., Yakideh, K. & Akbari, A. (2020). Investigating the role of industrial export ecosystem on private‑sector businesses. Business Management, 12(2), 315–334. doi: 10.22059/jibm.2019.284618.3558 (in Persian) Vahlne, J. E. & Johanson, J. (2002). Commitment and opportunity development in the internationalization process: A note on the revisited Uppsala model. Management International Review, 42(2), 165–178. Welch, L. S. & Luostarinen, R. K. (1988). Internationalization: Evolution of a concept. Journal of General Management, 14(2), 34–55. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 302 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 99 |
||