میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,174
تعداد مقالات77,100
تعداد مشاهده مقاله156,326,458
تعداد دریافت فایل اصل مقاله117,895,517
اسماعیلی, محسن, حبیب نژاد, سید احمد, داودی, حدیثه. (1405). آسیب‌شناسی دادرسی رسانه‌ای در نظام حقوقی ایران در پرتو اصول حقوق عمومی. , (), 1-26. doi: 10.22059/jplsq.2025.378546.3560
محسن اسماعیلی; سید احمد حبیب نژاد; حدیثه داودی. "آسیب‌شناسی دادرسی رسانه‌ای در نظام حقوقی ایران در پرتو اصول حقوق عمومی". , , , 1405, 1-26. doi: 10.22059/jplsq.2025.378546.3560
اسماعیلی, محسن, حبیب نژاد, سید احمد, داودی, حدیثه. (1405). 'آسیب‌شناسی دادرسی رسانه‌ای در نظام حقوقی ایران در پرتو اصول حقوق عمومی', , (), pp. 1-26. doi: 10.22059/jplsq.2025.378546.3560
اسماعیلی, محسن, حبیب نژاد, سید احمد, داودی, حدیثه. آسیب‌شناسی دادرسی رسانه‌ای در نظام حقوقی ایران در پرتو اصول حقوق عمومی. , 1405; (): 1-26. doi: 10.22059/jplsq.2025.378546.3560

آسیب‌شناسی دادرسی رسانه‌ای در نظام حقوقی ایران در پرتو اصول حقوق عمومی

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 اسفند 1405    اصل مقاله (783.73 K)
نوع مقاله: علمی-پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jplsq.2025.378546.3560
نویسندگان
محسن اسماعیلی1؛ سید احمد حبیب نژاد2؛ حدیثه داودی* 3
1دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ایران
2دانشیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران
3دانش‌آموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
فعالیت رسانه‌ها به‌عنوان یکی از ارکان دموکراسی در جوامع دموکراتیک، همان‌گونه‌که زمینه‌ساز تحقق دسترسی شهروندان به اطلاعات است، ممکن است متضمن تضییع حقوق و آزادی‌ها نیز باشد. از این‌رو دادرسی رسانه‌ای باید هم از مؤلفه‌های دادرسی برخوردار باشد و هم به وظیفۀ رسانه‌ها برای انتقال اطلاعات و نظارت بر حکومت توجه داشته باشد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه با نخبگان، آسیب‌های ساختاری نظام قضایی در رسیدگی به دعاوی رسانه‌ای را بررسی می‌کند. این آسیب‌ها شامل عمومی بودن دادرسی و گرایش به نگاه کیفری است؛ نگاهی که وظیفۀ رسانه برای جریان آزاد اطلاعات را نادیده می‌گیرد و همچون یک مجرم با آنها برخورد می‌کند. همچنین حضور هیأت ‌منصفه و نظارت صنفی که بنا بود به تضمین حقوق متهمان این پرونده‌ها کمک کنند، به ‌مرور به فراموشی سپرده ‌شده و خود به ابزاری برای اعمال محدودیت‌های بیشتر بر رسانه‌ها بدل شده‌اند. در نتیجه، دادرسی رسانه‌ای در ایران مستلزم بازنگری به‌نحوی است که قضات متخصص و برخوردار از آگاهی نسبت به رسالت رسانه‌ها به دعاوی رسیدگی نمایند؛ نظر هیأت ‌منصفه به‌عنوان نهادی که باید به داوری بین آزادی و قدرت بنشیند، در دادرسی اثرگذار باشد؛ و نقش‌آفرینی حکومت به‌عنوان نهادی که از بیان آزاد متضرر می‌شود، در دادرسی به حداقل برسد.
کلیدواژه‌ها
حقوق رسانه‌ها؛ رسانه؛ دادرسی رسانه‌ای؛ هیأت‌ منصفه
مراجع
  1. فارسی
الف) کتاب‌ها

  1. آشوری، محمد (1395). آیین دادرسی کیفری. ج 2، چ نوزدهم، تهران: سمت.
  2. ادارۀ کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1364). صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. ج 3، چ اول، تهران: ادارۀ کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
  3. اسماعیلی، محسن (1391). گفتارهایی در حقوق رسانه. ج1. چ اول. تهران: مؤسسۀ نشر شهر.
  4. انصاری، باقر (1399). حقوق رسانه. چ دوازدهم، تهران: سمت.
  5. ایزانلو، محسن (1382). آزادی بیان در حقوق اساسی ایران، در: کاتوزیان، ناصر. ج 1، آزادی اندیشه و بیان. تهران: دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران. 97-164.
  6. جنیدی، لعیا (1382). جنبه‌های کیفری آزادی بیان با تأکید بر جرایم مطبوعاتی، در: کاتوزیان، ناصر. چ اول، آزادی اندیشه و بیان. تهران: دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران. 199-313.
  7. خالقی، علی (1395). آیین دادرسی کیفری. ج2، چ پانزدهم، تهران: پژوهشکدۀ حقوقی شهر دانش.
  8. رستمی، ولی؛ آقایی طوق، مسلم؛ لطفی، حسن (1388). دادرسی عادلانه در مراجع اختصاصی اداری ایران. چ اول. تهران: دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  9. شمس، عبدالله (1401). آیین دادرسی مدنی؛ دوره پیشرفته. ج 1، چ چهل‌وپنجم، تهران: دراک.
  10. صبری، نورمحمد (1384). هیأت‌ منصفه (مطالعۀ تطبیقی). چ اول. تهران: میزان.
  11. علی‌آبادی، عبدالحسین (1373). حقوق جنایی. چ سوم، تهران: فردوسی.
  12. عمید زنجانی، عباسعلی (1385). حقوق اساسی ایران. چ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  13. مرکز تحقیقات شورای نگهبان (1384). مجموعه نظریات شورای نگهبان در مورد مصوبات مجلس شورای اسلامی (دورۀ پنجم). چ اول، تهران: دادگستر.
  14. معاونت آموزش و تحقیقات قوۀ قضاییه (1389). آشنایی با نهاد هیأت‌ منصفه، وظایف و اختیارات آن. چ اول، تهران: کیهان.
  15. معین فرد، محمدرضا (1388). سیر تحول قوانین مطبوعات در ایران. چ اول. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  16. مقدم‌فر، مجید (1377). دادگاه صالحه در جرایم مطبوعاتی. در مجموعه مقالات دومین سمینار بررسی مسائل مطبوعات ایران. ج1، چ اول، تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها (مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها).
  17. هاشمی، سید محمد (1386). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران )حاکمیت و نهادهای سیاسی). ج دوم. چ هفدهم. تهران: میزان.
  18. هاشمی، سید محمد (1398). حقوق بشر و آزادی‌های اساسی. چ چهارم، تهران: میزان.
  19. هاشمی، سید حسن (1392). حق دادرسی منصفانه در شرایط اضطراری در اسناد بین‌المللی و ایران. چ اول، تهران: مجد.
 

ب) مقالات

  1. اسماعیلی، محسن (1376). دادگاه‌های مطبوعاتی؛ شرایط و ویژگی‌ها. فصلنامۀ رسانه، 8 (1)، 69-72.
  2. بی‌نا (1369)، سؤالات مورخ هفتم مهرماه هفتاد حاکم شرع دادگاه ویژۀ روحانیت (حجةالاسلام رازینی) از مقام معظم رهبری و پاسخ معظم‌له. مجلۀ کانون وکلا، 152 و 153، 371-374.
  3. پورزین‌العابدین، وحید (1394). بررسی نقش هیأت‌ منصفه در محاکمات و جرایم مطبوعاتی، ماهنامۀ دادرسی، 19 (110)، 16-22.
  4. عالی پور، حسن (1387). امنیت ملی و حقوق متهم: مطالعۀ تطبیقی آیین دادرسی در قبال جرایم تروریستی. فصلنامۀ مطالعات راهبردی، 12 (43)، 5-44.
  5. علی بخشی، زهرا (1390). تعارض صلاحیت محاکم در جرایم مطبوعاتی از منظر حقوق ایران. ماهنامۀ کانون وکلا، (121)، 130-159.
  6. غمامی، مجید؛ شایگان، اسماعیل (1401). درآمدی بر نظریۀ عمومی دادرسی (مطالعه‌ای تطبیقی در روش‌شناسی تمهید نظریۀ عمومی). فصلنامۀ پژوهشی حقوق تطبیقی، 26 (3)، 1-37.
  7. مجیدی، سید محمود (1384). آیین دادرسی افتراقی ناظر بر جرایم علیه امنیت در سیاست کیفری ایران و فرانسه. فصلنامۀ پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع)، 12 (28)، 143-170.
  8. محسنی، حسن؛ صفری، فاطمه (1402). ارزش نظر برائت هیأت منصفۀ دادگاه مطبوعات برای دادگاه و شکایت فرجامی، دوفصلنامۀ مطالعات فقه و حقوق رسانه، 5 (2)، 149-158.
  9. محسنی، حسن؛ صفری، فاطمه (1399). آزادی مطبوعات و قابلیت شکایت رأی برائت دادگاه نخستین در جرایم مطبوعاتی. فصلنامۀ قضاوت، (102)، 1-14.
 

ج) پایان‌نامه‌ها

  1. یاوری، حمیدرضا (1395). نهاد هیأت ‌منصفه در رسیدگی به جرایم مطبوعاتی و سیاسی از منظر اسناد بین‌الملل و لایحۀ قانون جرایم سیاسی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی سید محمد هاشمی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکدۀ حقوق، تاریخ دفاع 24/06/1395.
 

د) اسناد

  1. روزنامۀ رسمی کشور (1329). «محکمه‌ای که با حضور هیأت ‌منصفه تشکیل بشود محکمۀ عرفی است». مشروح مذاکرات مجلس سنا. جلسۀ 5 بهمن 1329، شمارۀ 1730.
  2. انگلیسی
  3. Denning (Sir), A. (1949). Freedom Under The Law. London: Stevens & Sons.
  4. Ogus, A. (1994). Regulation: Legal Form and Economic Theory, London: Oxford.
  5. Wood, J. (2008). Drafting Letters of Credit: Basic Issues Under Article 5 of The Uniform Commercial Code, UCP 600 & ISP98. The Banking Law Journal, 103.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 127
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 77





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب