بوطیقای بلاغت در مثنوی معنوی: تحلیل ساختار، کارکردهای هنری، و ابعاد تعلیمی-عرفانی در بیان مولانا | ||
| ادب فارسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 19 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2026.407069.2356 | ||
| نویسندگان | ||
| مینو مجدزنگنه* 1؛ علی محمد موذنی2؛ محمود فضیلت2 | ||
| 1دانشجوی دکتر گروه زبان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران ایران. | ||
| 2هیت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به کاوش در شعرشناسی بلاغت در مثنوی می‌پردازد و به تحلیل ابعاد هنری، روان‌شناختی، ساختاری و تعلیمی- عرفانی گفتار مولوی اختصاص دارد. هدف این مقاله، تبیین ویژگی‌های سبک‌شناختی متمایز ناشی از امتزاج فرم و محتوا در کلام عرفانی اوست. مثنوی به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین شاهکارهای ادبیات عرفانی جهان شناخته می‌شود.روش تحقیق بر یک چارچوب توصیفی-تحلیلی استوار است و ساختار بلاغی مثنوی را در سه سطح زبان، ادبیات و کاربردشناسی (پراگماتیسم) بررسی می‌کند.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مولانا با بهره‌گیری از بلاغت سطح بالا، گفتار عرفانی را از انحصار مفهوم‌سازی‌های انتزاعی صرف فراتر می‌برد و در عوض، از تمثیل‌ها و تصاویر عینی، تأثیرگذار و سهل‌الوصول برای بیان مفاهیم بهره می‌گیرد. افزون بر این، کارکردهای هنری بلاغت در مثنوی، که شامل خلق ابهام هنری، ارتقای موسیقی کلام، جذب مخاطب و برانگیختن عواطف است، به ادراک عمیق و ایجاد پیوند عاطفی (ارادت) از طریق گفتار منجر می‌شود.در بعد تعلیمی-عرفانی، گفتار بلاغی مثنوی صرفاً به مثابه یک تکنیک هنری عمل نمی‌کند؛ بلکه ابزاری برای «کشف و افشای حقیقت» و وسیله‌ای برای هدایت و تزکیه‌ی روح است. از طریق ادغام عناصر بلاغی با آموزه‌های عرفانی اسلامی، مولانا زمینه را برای خلق گفتاری چندلایه و ارائه یک راهبرد عرفانی جامع در مسیر درک معنوی فراهم می‌آورد. بوطیقا، بلاغت، مثنوی معنوی، مولانا، ساختار هنری، تعلیم عرفانی، صور خیال. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بوطیقا؛ بلاغت؛ مثنوی معنوی؛ مولانا؛ ساختار هنری؛ تعلیم عرفانی؛ صور خیال | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 606 |
||