پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,392 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,481,008 |
امکانسنجی تمسک به اطلاقات در استنباط احکام مسائل مستحدثه | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 411-429 اصل مقاله (565.94 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2026.402985.669900 | ||
| نویسنده | ||
| سید مجتبی حسین نژاد* | ||
| دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از مهمترین ادله ای که نقش بسزایی در استنتاج احکام شرعی مسائل مستحدثه ایفا می کند، تمسک به اطلاقات نصوص صادر شده از شارع مقدس است. در تمسک به اطلاقات ادله، مناقشاتی همچون عدم شمولیت وضع نسبت به مصادیق مستحدثه، در مقام بیان نبودن متکلم نسبت به مصادیق مستحدثه، وجود قدر متیقن و یا انصراف و مانعیت تبادر برای تمسک به اطلاقات مطرح است. نویسنده پس از تحلیل و بررسی به این نتیجه می رسد که هیچ یک از این مناقشات نمی توانند مانع از تمسک اطلاق شود؛ چرا که واضع قبل از وضع، معنا را به عنوان ماهیت مهمله و بدون هیچ گونه قید و شرطی تصور می نماید که در این صورت مصادیق مستحدثه ای که برای واضع قابل تصور نبوده است، داخل در طبیعت و ماهیت مهمله می باشند. نیز با وجود روایات متعددی مبنی بر هادی و در مقام بیان بودن شارع مقدس نسبت به عصر جدید و نیز شمرده شدن روایات صادر شده از شارع مقدس به عنوان قضایای حقیقیه، بدون شک شارع مقدس نسبت به مسائل مستحدثه در مقام بیان است. همچنین قدر متیقن نیز در این مقام خارجی بوده و در مقام تخاطب نیست تا مانع از تمسک به اطلاق شود. انصراف نیز با توجه به اینکه منشا آن کثرت استعمال نیست، نمی تواند مانع ب تمسک به اطلاق شود. همچنین اشکالات متعددی بر استناد به تبادر وارد است، از جمله اینکه در شمرده شدنش به عنوان علامت حقیقت، مناقشه است. همچنین با توجه به اینکه تبادر به عنوان امر وجدانی است، به نظر می رسد که با مراجعه به وجدان معنایی اعم که شامل مصادیق مستحدثه می شود به ذهن انسباق پیدا می کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسائل مستحدثه؛ اطلاق؛ وضع؛ قدر متیقن؛ انصراف؛ تبادر | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1417ق). کفایة الأصول. قم: مؤسسه آل البیت (ع).
آمدی، سیف الدین (1402ق). الاحکام فی اصول الاحکام. ریاض: المکتب الاسلامی.
آملی، محمد تقی (1380ق). مصباح الهدی. قم: دفتر مؤلف.
ابن قدامه، عبدالله بن احمد (1399ق). روضة الناظر. ریاض: جامعة الامام محمد بن مسعود.
اصفهانی، محمد حسین (1374ش). نهایه الدرایه. قم: سیدالشهداء.
اعلایی، علیرضا (1393ش). تمسک به عمومات و اطلاقات در مسائل مستحدثه. مجله تا اجتهاد، 11، 27-50.
انصاری، محمد امین (1383ش). مطارح الانظار. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
بروجردی، سید حسین طباطبایی (1415ق). نهایة الأصول. تهران: نشر تفکر.
جرجانی، علی بن محمد (1370ش). شرح المواقف. قم: امیر.
جزایری، سید محمد جعفر (1415ق). منتهى الدرایه فی توضیح الکفایه. قم: مؤسسه دارالکتاب.
حائری اصفهانی، محمد حسین بن عبدالرحیم (1404ق). الفصول الغرویة فی الأصول الفقهیة. قم:دار احیاء العلوم الاسلامیه.
حسینی روحانی، سید محمد (1413ق). منتقى الأصول. قم: چاپخانه امیر.
حسینی فیروزآبادی، سید مرتضی (1400ق). عنایة الأصول. قم: فیروزآبادی.
حر عاملی، محمد بن حسن (1416ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل البیت (ع).
حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیت (ع).
ــــــــــ(1404ق). مبادی الاصول. بیجا: چاپخانه علمیه.
ــــــــــ(بیتا). مختلف الشیعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ــــــــــ(1412ق). منتهى المطلب. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
رازی، محمود بن مسعود (بیتا). شرح المطالع. قم: نجفی.
سبزواری، محمدباقر بن محمد (1423ق). کفایة الاحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
سبزواری، هادی بن مهدی (1416ق). شرح منظومه. تهران: نشر ناب.
سید مرتضی، علی بن حسین موسوی (1413ق). الانتصار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ــــــــــ(1405ق). الرسائل. قم: دارالقرآن الکریم.
ــــــــــ(1417ق). المسائل الناصریات. تهران: رابطة الثقافة و العلاقات الإسلامیة.
شهید ثانی، زینالدین بن علی (1410ق). الروضة البهیة. قم: کتابفروشی داوری.
شیرازی، سید رضا و کریمی، محمد تقی (1400ش). اخذ به عمومات و اطلاقات در مسائل مستحدث فقهی در پرتو تبیین ملاک مستحدث بودن. مجله فقه و اصول، 127، 89-107.
میرزای شیرازی، محمد حسن (1409ق). تقریرات آیت الله المجدد شیرازی. قم: مؤسسه آل البیت (ع).
شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه (1395ق). کمال الدین و تمام النعمة. تهران: اسلامیه.
صدر، سید محمدباقر (1405ق). بحوث فی علم الاصول. بیجا: المجمع العلمی للشهید الصدر.
ــــــــــ(1426ق). دروس فی علم الاصول. قم: مرکز ابحاث و دراسات تخصصی شهید صدر.
ــــــــــ(1420ق). قاعده لاضرر و لاضرار. قم: دارالصادقین.
طباطبایی حکیم، سید محمدتقی (بیتا). اصول العامة للفقه المقارن. قم: آل البیت (ع).
طوسی، محمد بن حسن (1387ق). المبسوط. تهران: المکتبة المرتضویة.
عراقی، ضیاءالدین (1414ق). مقالات الاصول. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
فاضل اردکانی، محمد حسین (بیتا). غایة المسئول. قم: مؤسسه آل البیت (ع).
فاضل لنکرانی، محمد (1379ش). سیری کامل در اصول فقه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مظفر، محمدرضا (1430ق). أصول الفقه. قم: انتشارات اسلامی.
مشکینی اردبیلی، علی (1374ش). اصطلاحات الأصول. قم: الهادی.
ــــــــــ(1413ق). حاشیة کفایة الاصول. بیجا: انتشارات لقمان.
مکی عاملی، حسین یوسف (1391ق). قواعد استنباط الأحکام. قم: دفتر مؤلف.
موسوی بجنوردی، سید حسن آقا بزرگ (بیتا). منتهی الاصول. قم: مکتبة بصیرتی.
موسوی حائری، مصطفی محسن (بیتا). نهایه الوصول الى کفایه الأصول. نجف: مطبعة الآداب.
موسوی خمینی، سید روحالله (1415ق). مناهج الوصول. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1417ق). محاضرات فی الاصول. قم: انصاریان.
موسوی کرمانشاهی، سید سجاد (1397ش). حجیت اطلاقات و عمومات شریعت در موضوعات نوظهور. فقه و اجتهاد، 10، 27-51.
نائینی، محمد حسین (1368ش). اجود التقریرات. قم: انتشارات مصطفوی.
ــــــــــ(بیتا). فوائد الأصول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
نراقی، احمد بن محمد مهدی (1422ق). معتمد الشیعة. قم: کنگره بزرگداشت نراقی.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 83 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 64 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب