پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,406 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,481,018 |
بازخوانی قاعدۀ لا کفالة فی الحد در پرتو نظریۀکفالت اختیاری در قصاص | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 387-409 اصل مقاله (698.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2026.395296.669838 | ||
| نویسندگان | ||
| کوثر بهاریان شرقی1؛ محمد حسن حائری* 2 | ||
| 1دانشآموختۀ کارشناسی ارشد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2استاد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| کفالت، ازجمله قراردادهای فقهیحقوقی و بر دو قسم اختیاری و قهری است. زمان رسیدگی و تحقیقات قضایی، صدور و نیز اجرای حکم و اِعمال مجازات راجع به متهم یا محکوم به قتل میتواند بهدلیل وجود موانعی؛ نظیر گذشت برخی از اولیای دم و عدمعفو برخی دیگر یا صغر سن متهم یا محکوم علیه و ... افزایش یابد. بنابراین، بهمنظور عدمحبس متهم یا محکوم علیه تا اتخاذ تصمیم نهایی مرجع صالح و نیز اولیای دم مقتول، متهم یا محکوم میتوانند درصورت پذیرش اولیای دم یا مجنیعلیه با معرفی کفیل از حبس رها شوند.جستار حاضر با روش توصیفیتحلیلی به تبیین و تحلیل این مسئله از منظر فقه و حقوق میپردازد. فقهای امامیه در زمینۀ اجرای عقد کفالت در امور جزایی با استناد به دلایل، دو رویکرد متفاوت ارائه کردند: برخی از صاحبنظران با استناد به قاعدۀ وزر (اصل شخصیبودن مجازاتها) در این مسئله و نیز قاعدۀ «لا کفالة فی الحد» قصاص را در زمرۀ حدود میدانند و بهعقیدۀ آنان امکان انعقاد عقد کفالت در مجازات قصاص وجود ندارد. در مقابل نیز برخی قصاص را کیفری مستقل از حدود دانسته و موافق جریان کفالت قراردادی در قصاص هستند. لذا باتوجهبه تمایزات میان حقالله و حقالناس، اطلاقات و عمومات باب عقود و قراردادها، مشروعیت عقد کفالت در قصاص برگزیده شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کفالت؛ کفالت اختیاری؛ قصاص؛ حدود؛ عمومات و اطلاقات باب عقود | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم. (1386). ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی. تهران:دار الکتب الاسلامیة.
آقایینیا، حسین. (1387). حقوق کیفری اختصاصی جرایم علیه اشخاص (جنایات). چاپچهارم. تهران: میزان.
آلکاشفالغطاء، محمدحسین. (1422). تحریر المجلة. قم: مرکز التحقیقات و الدراسات العلمیة.
ابنادریس، محمدبناحمد. (1410). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ابنبابویه، محمدبنعلی. (بیتا). کتاب من لایحضره الفقیه. بیروت: الأعلمی.
ابنحمزه، محمدبنعلی. (1408). الوسیلة إلی نیل الفضیلة. قم: مکتبة آیتالله العظمی المرعشی النجفی (ره).
ابنفارس، احمدبنفارس. (1404). معجم مقائیس اللغة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
اردبیلی، محمدعلی. (1403). حقوق جزای عمومی. چاپپنجم. تهران: میزان.
امامی، حسن. (1387). حقوق مدنی. چاپبیستم. تهران: اسلامیه.
انصاری، مرتضیبنمحمدامین. (بیتا). مکاسب. تراث الشیخ الأعظم.
بحرانی، یوسفبناحمد. (1363). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1378). عقد کفالت. چاپسوم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1378). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. چاپاول. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
ــــــــــ. (1382). مجموعۀ محشی قانون مدنی. چاپدوم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
جمعی از پژوهشگران. (1423). موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب اهل البیت علیهم السلام. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (ع).
جوهری، اسماعیلبنحماد. (1410). الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة. چاپاول. بیروت:دار العلم.
حائری شاهباغ، علی. (1382). شرح قانون مدنی. چاپدوم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
حر عاملی، محمدبنحسن. (1412). هدایة الأمة إلی احکام الأئمة علیهم السلام. مشهد: آستانة الرضویة المقدسة.
ــــــــــ. (1416). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: آلالبیت (ع).
حسینی شیرازی، محمد. (1409). الفقه. چاپدوم. بیروت:دار العلوم.
حسینی عاملی، محمدجوادبنمحمد. (1419). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
خالقی، علی. آیین دادرسی کیفری. (1396). چاپسیوچهارم. تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
خمینی، روحالله. (1392). تحریر الوسیلة. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
راغب اصفهانى، حسینبنمحمد. (1412). مفردات الفاظ القرآن. چاپاول. بیروت:دار القلم.
رضایی مقدم، مهدی؛ سلطانی، محمدرضا. (1397). کارکردهای جایگزین حبس در کاهش جمعیت کیفری زندانهای کشور. چاپاول. تهران: قانون یار.
زارعی، جواد. (1397). مجازاتهای جایگزین حبس در حقوق کیفری. تهران: آفتاب گیتی.
سبحانی تبریزی، جعفر. (1418). نظام القضاء و الشهادة فی الشریعة الإسلامیة الغراء. قم: امام صادق (ع).
سبزواری، عبدالاعلی. (1413). مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: سیدعبدالاعلی سبزواری.
ــــــــــ. (بیتا). جامع الأحکام الشرعیة. قم: المنار.
سلار دیلمى، حمزةبنعبدالعزیز. (1404). المراسم العلویة و الأحکام النبویة. قم: منشورات الحرمین.
سیفی مازندرانی، علیاکبر. 20/12/1398. درس خارج فقه.
شمسالأئمه سرخسی، محمدبناحمد. (1414). المبسوط. بیروت:دار المعرفة.
شهید اول، محمدبنمکی. (1430). موسوعة الشهید الأول. قم: مکتب الاعلام الاسلامی فی الحوزة العلمیة.
شهید ثانی، زینالدینبنعلی. (1413). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
ــــــــــ. (بیتا). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. بیجا: بینا.
طباطبایی، علیبنمحمد. (1418). ریاض المسائل. قم: آلالبیت (ع).
طباطبایی، محمدبنعلی. (بیتا). المناهل. قم: آلالبیت (ع) لإحیاء التراث.
طبرسی، فضلبنحسن. (بیتا). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت:دار المعرفة.
طوسی، محمدبنحسن. (1387). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المرتضویة.
ــــــــــ. (1400). الاقتصاد الهادی إلی طریق الرشاد. تهران: مکتبة چهلستون العامة و مدرستها.
ــــــــــ. (1400). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت:دار الکتاب العربی.
عبدالرحمن، محمود. (بیتا). معجم مصطلحات و الألفاظ الفقهیة. بیجا: بینا.
علامه حلی، حسنبنیوسف. (1410). ارشاد الأذهان الی احکام الإیمان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ــــــــــ. (1413). قواعد الأحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ــــــــــ. (1414). تذکرة الفقهاء: الطهارة إلی الجعالة. قم: آلالبیت (ع).
ــــــــــ. (1420). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. قم: امام صادق (ع).
علیبنابیطالب (ع). (1372). نهج البلاغة. تدوین: محمدبنحسین شریفالرضی. تهران: بنیاد نهج البلاغه.
فاضل موحدی لنکرانی، محمد. (1425). تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیله. قم: مرکز فقه الأئمة الأطهار (ع).
فاضل هندی، محمدبنحسن. (1416). کشف اللثام عن قواعد الأحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
فخرالمحققین، محمدبنحسن. (1387). ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد. قم: اسماعیلیان.
فیاض، محمداسحاق. (بیتا). منهاج الصالحین. قم: مکتب سماحة آیتالله العظمی الحاج الشیخ محمداسحاق الفیاض.
فیض کاشانى، محمدبنشاهمرتضى. (بیتا). مفاتیح الشرائع. قم: کتابخانۀ آیتالله مرعشى نجفى (ره).
قمی، ابوالقاسم. (بیتا). قوانین الأصول. بیجا: بینا.
قمی، علیبنمحمد. (1379). جامع الخلاف و الوفاق بین الإمامیة و بین أئمة الحجاز و العراق. قم: زمینهسازان ظهور امام عصر (عج).
کاتوزیان، ناصر. (1378). عقود معین. تهران: بهنشر.
ــــــــــ. (1391). دورۀ مقدماتی حقوق مدنی. چاپهفدهم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
ــــــــــ. (1397). مقدمۀ علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. چاپصدوچهاردهم. تهران: گنج دانش.
ــــــــــ. (1398). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپپنجاهوهفتم. تهران: میزان.
کلینی، محمدبنیعقوب. (1407). الکافی. چاپچهارم. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
گلپایگانی، محمدرضا. (1372). الدر المنضود فی احکام الحدود. چاپاول. قم:دار القرآن الکریم.
گلدوزیان، ایرج. (1397). حقوق جزای عمومی ایران. چاپشانزدهم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ــــــــــ. (1402). محشای قانون مجازات اسلامی. چاپدوازدهم. تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
متقی، علیبنحسامالدین. (1401). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. چاپپنجم. بیجا: الرسالة.
ــــــــــ. (1409). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. بیروت: موسسة الرسالة.
محقق حلی، جعفربنحسن. (1376). المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم: مطبوعات دینی.
ــــــــــ. (1408). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
محقق داماد، مصطفی. (1406). قواعد فقه. چاپدوازدهم. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مرعشی، شهابالدین. (1406). منهاج المؤمنین. قم: کتابخانۀ عمومی حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی (ره).
مظفر، محمدرضا. (1370). اصوال الفقه. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مغنیه، محمدجواد. (1379). فقه الإمام جعفر الصادق. قم: انصاریان.
مفید، محمدبنمحمد. (1410). المقنعة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
مقدس اردبیلی، احمدبنمحمد. (بیتا). زبدة البیان فی احکام القرآن. تهران: مکتبة المرتضویة.
ــــــــــ. (بیتا). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر. (1384). توضیح المسائل. قم: مدرسۀ امام علیبنابیطالب (ع).
منتظری، حسینعلی. (1409). دراسات فی ولایة الفقهیة و فقه الدولة الاسلامیة. قم: تفکر.
موسوی اردبیلی، سیدعبدالکریم. (1424). فقه الحدود و التعزیرات. چاپدوم. قم: مؤسسة النشر لجامعة المفید.
موسوی بجنوردی، محمد. (1379). القواعد الفقهیة. تهران: مؤسسۀتنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
میرمحمد صادقی، حسین. (1394). حقوق کیفری اختصاصی. چاپبیستم. تهران: میزان.
نجفی، محمدحسنبنباقر. (بیتا). جواهر الکلام. بیروت:دار احیاء التراث العربی.
هاشمی شاهرودی، سیدمحمود. (1417). بحوث فی علم الأصول. قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة.
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 24/3/1394.
قانون اساسی مصوب 7/2/1368.
قانون مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 و 1/2/1392.
قانون مدنی مصوب 20/1/1314. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 86 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب