پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,406 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,481,018 |
ضمان عین در شبه غصب: بازاندیشی تمایزات با غصب | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 327-349 اصل مقاله (545.54 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2025.403200.669901 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدحسن الهدین1؛ عباس کریمی* 2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| معمولا و به پیروی از فقه امامیه، حقوقدانان ایرانی، به اجمال یا تفصیل، در تفسیر بخش اخیر ماده 308 ق.م. کلیه احکام غصب، استیلاء عدوانی، را در رابطه با شبه غصب، استیلاء غیر عدوانی، جاری میدانند. اندیشه مذکور، بیش از همه وامدار قاعده علی الید است، که میان فرض علم و جهل تفکیکی قائل نشده است. با اینحال، باید توجه شود که مجموعه احکامی که فقها در رابطه با غصب بیان نمودهاند متکی بر دلیل فوق نیست، بلکه ادله دیگر، چون قواعد «اتلاف»، «الغاصب یوخذ باشق الاحوال» و «احترام» نیز گاه به عنوان مستند حکم، در کنار قاعده علی الید، ذکر شدهاند و خلاهای آن را پوشاندهاند، درحالی که جریان این قواعد به نسبت شبه غصب دشوار و حتی غیرقابل پذیرش است. همچنین، در رابطه با غصب، قواعد دافع ضمان، مانند «غرور» جریان ندارد، حال آنکه در شبه غصب موارد زیادی را میتوان مشمول این قاعده دانست. بنابراین، این پژوهش بدنبال آن است که با استفاده از روش تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانهای، احکام اختصاصی شبه غصب را در رابطه با حکم وضعیِ ضمان، به نسبت عین (و نه منفعت)، استخراج نماید. نتیجه پژوهش پنج تمایز است که البته از منظر قوت ادله اثباتکنندهشان، جایگاه مساوی ندارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شبه غصب؛ غصب؛ ضمان؛ عین | ||
| مراجع | ||
|
ابنادریس حلی، محمد (1387). موسوعة ابن إدریس الحلی (جلد 11). چاپ اول. قم: دلیل ما.
امامی، میر سید حسن (1401). حقوق مدنی (جلد 1). چاپ اول. تهران: انتشارات اسلامیه.
بروجردی، سید حسین (1394). کتاب الإجارة و الغصب و الوصیة. چاپ اول. تهران: انتشارات سرایی.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1402). الفارق: دائرهالمعارف عمومی حقوق (جلد 4). چاپ اول. تهران: انتشارات گنج دانش.
ــــــــــ(1403). تاریخ حقوق ایران: از انقراض ساسانیان تا آغاز مشروطه. چاپ اول. تهران: انتشارات گنج دانش.
حائری شاهباغ، سید علی (1402). شرح قانون مدنی (ویرایش سوم). چاپ سوم. تهران: انتشارات گنج دانش.
حسینی عاملی، محمدجواد بن محمد (1419). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة (ط. الحدیثة) (جلد 18). چاپ اول. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، مؤسسة النشر الاسلامی.
رشتی، حبیبالله بن محمدعلی (بیتا). کتاب الغصب (رشتی). چاپ اول. بیجا: بینا.
سبحانی تبریزی، جعفر (1436). الإیضاحات السنیة للقواعد الفقهیة. چاپ اول. قم: مؤسسة الإمام الصادق علیهالسلام.
شهید ثانی، زینالدین بن علی (1410). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (10 جلدی) (جلد 7). قم: مکتبة الداوری.
ــــــــــ(1413). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام (جلد 12). چاپ اول. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
شیخ حر عاملی، محمد بن حسن (1409). وسائل الشیعة (جلد 25). چاپ اول. قم: مؤسسة آل البیت علیهمالسلام.
صاحب جواهر، محمدحسن بن باقر (بیتا). جواهر الکلام (ط. القدیمة) (جلد 37). چاپ اول. بیجا:دار إحیاء التراث العربی.
صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیبالله (1402). مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد) (ویرایش سوم). چاپ سوم. تهران: سمت، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی.
طباطبایی کربلایی، علی بن محمدعلی (1418). ریاض المسائل (ط. الحدیثة) (جلد 8). چاپ اول. قم: مؤسسة آل البیت علیهمالسلام.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1414). تذکرة الفقهاء (الطهارة إلی الجعالة) (جلد 19). چاپ اول. قم: مؤسسة آل البیت علیهمالسلام.
کریمی، عباس (1368). ضمان غیرعدوانی. پایاننامه کارشناسی ارشد. بهراهنمایی مهدی شهیدی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
کاتوزیان، ناصر (1401). الزامهای خارج از قرارداد، مسئولیت مدنی، مسئولیتهای خاص و مختلط (جلد 2). چاپ اول. تهران: انتشارات گنج دانش.
محقق داماد، سید مصطفی (1401). قواعد فقه؛ بخش مدنی (مالکیت/مسئولیت) (ویرایش پنجم، جلد 1). چاپ پنجم. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (بیتا). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان (جلد 10). چاپ اول. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، مؤسسة النشر الاسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر (1370). القواعد الفقهیة (المکارم) (جلد 2). چاپ اول. قم: مدرسة الإمام علی بن أبی طالب علیهالسلام. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 104 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب