پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,392 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,481,008 |
مبانی فقهی وچالشهای حقوقی مقابله با اهانت به مذاهب اسلامی در رسانه ملی | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 305-325 اصل مقاله (763.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2025.403534.669903 | ||
| نویسنده | ||
| علی مراد حیدری* | ||
| دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اهانت به مذاهب اسلامیِ غیرشیعی، با اصل نزاکت تعارض دارد و موجب تفرقه بین مسلمانان است. لعن خلیفه اول در برنامه سیمای خانواده شبکه یک سیما و حواشی پس از آن، بهانه بازخوانی این موضوع شد. هدف پژوهش، تبیین مبانی فقهی حکم سبّ و لعن مخالفین و نیز، نقد نظام حقوقی ایران در حمایت از مذاهب اسلامی در رسانه ملی است.این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی و با استفاده از ابزارهای کتابخانه ای انجام شده است. داده های تحقیق در بخش فقهی، با مراجعه به کتب فقهی شیعی و سنی و در بخش حقوقی، با مراجعه به قوانین، کتاب ها و مقالات گردآوری شده است. سپس با تحلیل مبانی و دیدگاه های فقهی در خصوص سبّ و لعن مخالفین، کارآیی نظام حقوقی ایران در مقابله با اهانت به مقدسات اهل سنت در رسانه ملی مورد نقد قرار گرفته است.یافته های پژوهش، نشان دهنده تفاوت مفهومی و حکمی سبّ و لعن است؛ سبّ مومن، مخالف و کافر به حکم اولیه حرام است؛ لعن غیرمومنین نیز، به جهت معرفی مسلمانان و رسانه دینی به عنوان رسانه بی نزاکت، موجب وهن اسلام است و به حکم ثانویه ممنوع است. در قلمرو حقوق، ماده 6 قانون مطبوعات، ماده واحده قانون احقاق حق، مواد 513 و 499 مکرر قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) هر کدام به دلایلی در خصوص اهانت به مذاهب اسلامی قابل اعمال نیست. از این روی اصلاح و بروزرسانی قانونی برای مقابله با اهانت به مذاهب اسلامی ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق رسانه؛ رسانه ملی؛ اهانت به مقدسات؛ مذاهب اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمیان، حجت الله و صدیقی، عبدالسبحان. (1398) کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان. دوفصلنامه علمی فقه مقارن، (7) 14، 245-265.
ابن سیده، علی بن اسماعیل. (1421ق) المحکم و المحیط الأعظم. جلد 2. تحقیق عبدالحمید هنداوی. بیروت:دار الکتب العلمیة.
ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله. (1412ق) الاستیعاب فی معرفة الاصحاب. جلد۱. چاپ اول. بیروت:دار الجیل.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1375) لسان العرب. جلد12. بیروت:دار بیروت.
ابنقولویه، جعفر بن محمد. (1316) کامل الزیارات. تصحیح عبدالحسین امینی. نجف: المطبعة المرتضویة.
ازهری، محمد بن احمد. (1380) تهذیب اللغة. جلد2. تحقیق عمر سلامی و عبد الکریم حامد. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
آقاخانی، ابوالفضل. (1400) مفهوم و قلمرو تلف حکمی موضوع عقد با نگاهی به نظام حقوقی انگلستان. مجله حقوقی دادگستری، 85 (116)، 33-57. 10. 22106/jlj. 2021. 139002. 3775
آقایی نیا، حسین. (1401) حقوق کیفری اختصاصی جرایم علیه اشخاص (حیثیت معنوی). چاپ دوازدهم. تهران: نشر میزان.
بخاری جعفی، محمد بن إسماعیل. (1407ق) الجامع الصحیح المختصر. جلد 5. تحقیق مصطفى دیب البغا. الطبعة الثالثة. بیروت:دار ابن کثیر.
برقی، احمد بن محمد. (1363) المحاسن. جلد1، تصحیح جلالالدین محدث. چاپ دوم. قم:دار الکتب الإسلامیة.
پوربافرانی، محمود؛ محمدی، میثم و رستمی نجف آبادی، حامد. (1401) توهین به مقدسات از نظر فقه مذاهب اسلامی و منشور بین المللی حقوق بشر. دوفصلنامه علمی فقه مقارن. 10 (19)، 133-155.
پیروزفر، سهیلا و بهادری، محمدرضا. (۱۳۹۵) بررسی سندی و متنی روایت مباهته. مطالعات فهم حدیث. 2 (4)، 55-75. 10. 30479/mfh. 2016. 1127
توکلی، فاطمه؛ آقابابایی، حسین و شاه ملک پور، حسن. (1394) مبانی دینی و اصول جرم انگاری توهین به مقدسات و چالشهای فرارو. پژوهشنامه حقوق کیفری. 6 (2)، 49-74.
جوهری، اسماعیل بن حماد. (1404ق) الصحاح: تاج اللغه و صحاح العربیه. جلد2. تحقیق احمد عبدالغفور عطار. بیروت:دار العلم للملایین.
حلی، محمدبن ادریس. (1438ق) السرائر. قم: دفتر نشر اسلامی.
خبرآنلاین. (1403) یک و نیم برابرشدن بودجه صداوسیما درسال۱۴۰۴. مشاهده در تاریخ 28/08/1404 https://www.khabaronline.ir/news/2026159
خبرگزاری جمهوری اسلامی. (1403) گزارش مرکز پژوهشهای مجلس از بودجه رسانهها در سال ۱۴۰۴. مشاهده در تاریخ 26/08/1404 از https://www.irna.ir/news/85754565/
خبرگزاری دانشجویان ایران. (1404) قوه قضاییه: عوامل پخش برنامه تفرقهافکنانه در تلویزیون بازداشت شدند. مشاهده در تاریخ 04/02/ ۱۴۰۴ از https://www.isna.ir/news/1404020402727/
دانایی، ابوالفضل؛ یاسمین، سیامک و رستمی، ذبیح الله. (1400) ارزیابی عدالت رسانهای در جدول پخش سیمای رسانه ملی بر اساس تنوع جمعیتی ـ فرهنگی ایران. پژوهشهای ارتباطی. 28 (105)، 119-145. https://doi.org/10.22082/cr.2020.124811.2027
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق) مفردات ألفاظ القرآن. جلد1. تصحیح صفوان عدنان داوودی. دمشق:دار الشامیة.
ساریخانی، عادل. (1389) پژوهشی فقهی-حقوقی در جرایم مطبوعاتی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
سعادتی، حمید. (1395) تأملی در جواز یا عدم جواز سب دشمنان اهل بیت (ع). دوفصلنامه امامت پژوهی. 6 (20)، 133-168. 10. 22034/jep. 2016. 81080
شرتونی، سعید. (1416ق) أقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد. جلد 1. طهران: دارالأسوة للطباعة والنشر.
شرف الدین، عبد الحسین. (1431ق) موسوعة الإمام السید عبدالحسین شرف الدین. جلد4. چاپ دوم. بیروت:دار المؤرخ العربی.
الشیبانی، أبو عبد الله أحمد بن محمد بن حنبل. (1403ق) فضائل الصحابة. جلد1. تحقیق وصی الله محمد عباس. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ــــــــــ. (1421ق) مسند الإمام أحمد بن حنبل. جلد 44. تحقیق شعیب الأرنؤوط، عادل مرشد، وآخرون. الطبعه الأولى. بیروت: مؤسسة الرسالة.
صالحی حاجی آبادی، ابراهیم. (1403) سب و لعن در تاریخ اسلام و رویارویی اهلبیت (ع) با آن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
صلواتیان، سیاوش و یعقوبی، میثم. (1399) مفهومپردازی عدالت رسانهای از دیدگاه کارشناسان رسانه. مطالعات میان رشتهای ارتباطات و رسانه. 3 (9)، 129-. 156. 10. 22034/jiscm. 2020. 254758. 1161
طریحی، فخرالدین بن محمد. (1375) مجمع البحرین. جلد 6. تحقیق احمد حسینی اشکوری. چاپ ۳. تهران: مکتبة المرتضویة.
طوسی، محمد بن حسن. (1414ق) الأمالی (طوسی). قم:دار الثقافة.
طهرانی، ابوالفضل. (1409ق) شفاء الصدور فی شرح زیارة العاشور. تحقیق علی موحد ابطحی. قم: بینا.
عباس رضوی، سید جوهر و الله اکبری، محمد. (1399) سیره امام علی (ع) در مواجهه با مسئله توهین به صحابه. مطالعات حدیث پژوهی. 5 (9)، 24-50.
عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه. (1415ق) تفسیر نور الثقلین. جلد 1. تصحیح هاشم رسولی محلاتی. چاپ چهارم. قم: اسماعیلیان.
عسقلانی، أحمد بن علی بن حجر. (1379) فتح الباری فی شرح صحیح البخاری. جلد7. تحقیق محب الدین الخطیب. بیروت:دار المعرفة.
عیاشی، محمد بن مسعود. (1380ق) تفسیر العیاشی. جلد 1. تصحیح هاشم رسولی. چاپ اول. تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة.
قرشی بنابی، علی اکبر. (1371) قاموس قرآن. جلد 3. چاپ ششم. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
قزوینی، محمد بن یزید أبو عبدالله. (1403ق) سنن ابن ماجه. جلد 1. تحقیق محمد فؤاد عبد الباقی. بیروت:دار الفکر.
قشیری النیسابوری، مسلم بن الحجاج. (بی تا) صحیح مسلم. جلد 4. تحقیق محمد فؤاد عبد الباقی. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
قمی، محمد بن على ابن بابویه. (1414ق) اعتقادات الإمامیه. قم: کنگره شیخ مفید.
ــــــــــ. (بی تا) عیون أخبار الرضا. جلد2. تصحیح مهدی لاجوردی. تهران: انتشارات جهان.
ــــــــــ. ( (1402) اَمالی شیخ صدوق. ترجمه محمدباقر کمرهای. تهران: نشر کتابچی.
کریمینیا، محمدمهدی و افشانی، هادی. (1395) توهین به ادیان: بر اساس فقه و اسناد بینالملل. چاپ اول. تهران: مجد.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1363) الکافی. جلد 2. تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
کوشا، جعفر و احمدزاده، ابوالفضل. (1394) توهین به مقدسات دینی بهمثابۀ جرمی علیه امنیت ملی. نشریه آفاق امنیت. 8 (27)، 123-154.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1362) بحارالأنوار. جلد 64. تصحیح هدایتالله مسترحمی و دیگران. بیروت:دار إحیاء التراث العربی.
محمدی، قاسم. (1396) جرایم مطبوعاتی. تهران: انتشارات سمت.
مرتضی زبیدی، محمد بن محمد. (1306ق). تاج العروس من جواهر القاموس (القاموس المحیط). جلد 3. بیروت:دار مکتبة الحیاة.
میرمحمدصادقی، حسین. (1403) حقوق جزای اختصاصی (۴) جرایم علیه شخصیت معنوی اشخاص. چاپ ششم. تهران: نشر میزان.
نامداری دهقادی، علی و کوهی اصفهانی، کاظم. (1404) اهانت به اقوام و اقلیتهای دینی و مذهبی در حقوق کیفری ایران. پژوهش نامه حقوق اسلامی. 27 (68). 10. 30497/law. 2025. 248116. 3747
نوری، حسین بن محمدتقی. (1408ق) مستدرک الوسائل. جلد 8. چاپ اول. بیروت: مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث.
واقدی، محمد بن عمر. (1409ق) المغازی. جلد3. تحقیق جونز مارزدن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
هیثمی، علی بن ابوبکر. (1408ق) مجمع الزوائد و منبع الفوائد. جلد 10. تحقیق ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی و حافظ عراقی، عبدالرحیم بن حسین. بیروت:دار الکتب العلمیة.
Berkley Centre for Religion. Peace& World Affairs. (2011) Resolution 16/18, Archived 19 November 2015 at the Way back Machine. Georgetown University.
Cloister, Heather. (2015) Human Rights and the Universal Periodic Review Rituals and Ritualism. Published online by Cambridge University Press: 05 February 2015.
Goldstein, Brooke M.& Meyer, Aaron E. (2011) Law fare: The War Against Free Speech. A First Amendment Guide for Reporting in an Age of Islamist Lawfare Paperback. November 1, 2011.
Gonadal,T.& Dondre’s, Y. (2015) The United Nations and Freedom of Expression and Information. Cambridge University Press.
Kittery, Orde F. (2016) Lawfare: Law as a Weapon of War. Reviewed by Matthew Welch. Oxford University Press.
Knechtle, John C. (2017) Blasphemy and Freedom of Expression. Comparative, Theoretical and Historical Reflections after the Charlie Hebdo Massacre. Published online by Cambridge University Press: 13 November 2017. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 103 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب