پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,392 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,481,008 |
بازپژوهی نقش و متعلق قید «خفیه» در جرم سرقت در فقه اسلامی و حقوق ایران نقدی بر قانون مجازات اسلامی | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 283-302 اصل مقاله (616.94 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2025.387303.669776 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی حمیدی* 1؛ محمد اسحاقی2؛ مجتبی جاویدی3 | ||
| 1استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| یکی از قیودی که در آثار فقهی و حقوقی دربارۀ ماهیت سرقت یا مجازات آن مطرح میشود و به لزوم پنهانی بودن این جرم اشاره دارد «خفیه» است. نقشی که در این متون برای خفیه در نظر گرفته شده گاه در تحقق اصل سرقت است (به این معنا که بدون آن، اساساً سرقتی واقع نمیشود) و گاه در تحقق گونهای خاص از سرقت (سرقتی که مجازات آن حد است)؛ بنابراین پرسش نخست این است که خفیه، شرط تحقق اصل سرقت است یا سرقت حدی؟ از سوی دیگر، برای تحقق رکن مادی سرقت حدی، علاوه بر اصل ربایش، «هتک حرز» نیز باید رخ بدهد. پرسشی که در اینجا مطرح میشود این است که متعلَق قید خفیه چیست و آیا شرط پنهانی بودن باید در هر دو مؤلفۀ رکن مادی سرقت (ربایش و هتک حرز) وجود داشته باشد یا یکی از آنها؛ و کدامیک؟ در این پژوهش، نقش و متعلق قید خفیه به بررسی گذاشته شدهاست. دادههای این تحقیق به شیوۀ کتابخانهای و از کتب لغت، منابع روایی و فقهی شیعه و اهل تسنن، و دیدگاههای حقوقدانان جمعآوری شده و با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی شدهاند. نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر آن است که اولاً قید خفیه شرط تحقق اصل جرم سرقت است و بدون آن، اساساً سرقتی محقق نمیشود و ثانیاً متعلق این قید نیز صرفاً عمل ربایش (اخذ) است. نتایج یادشده، برخلاف رویکرد و متن قانون مجازات اسلامی است. | ||
| مراجع | ||
|
آقائینیا، حسین، و رستمی، هادی (1401). جرائم علیه اموال و مالکیت. تهران: میزان.
ابن ادریس، محمد (1387). موسوعة ابن ادریس الحلی. قم: دلیل ما.
ابن براج، عبدالعزیز (1406ق). المهذب. قم: جامعة المدرسین.
ابن حمزه، محمد (1408ق). الوسیلة إلی نیل الفضیلة. قم: مکتبة آیةا … العظمی المرعشی النجفی.
ابن زهره، حمزة (1417ق). غنیة النزوع إلی علمی الأصول و الفروع. قم: مؤسسه الإمام الصادق علیه السلام.
ابن عابدین، محمدامین (186ق). رد المحتار على الدر المختار فی شرح تنویر الأبصار. مصر: شرکة مکتبة ومطبعة مصطفى البابی الحلبی وأولاده.
ابن فارس، ابوالحسین (1404ق). معجم مقائیس اللغة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزهی علمیهی قم.
ابن منظور، ابوالفضل (1414 ق). لسان العرب. بیروت:دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع-دار صادر.
ابن نجیم، زین الدین (بیتا). البحر الرائق شرح کنز الدقائق و منحة الخالق و تکملة الطوری. بیجا: دارالکتاب الإسلامی.
ابن همام، محمد (1389ق). شرح فتح القدیر على الهدایة. مصر: شرکة مکتبة و مطبعة مصفى البابی الحلبی وأولاده.
ابوجیب، سعدی (1408 ق). القاموس الفقهی لغة و اصطلاحا. دمشق: دارالفکر.
ابومالک، کمال الدین (2003م). صحیح فقه السنة وأدلته وتوضیح مذاهب الأئمة. قاهره: المکتبة التوفیقیة.
اردبیلى، احمد (بیتا). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: انتشارات اسلامى.
اصفهانی، محمد (1416ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام. قم: انتشارات اسلامی.
اعرجی، عبدالمطلب (1416ق). کنز الفوائد فی حل مشکلات القواعد. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
امام خمینی، سیدروحا … (1392). تحریرالوسیلة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
انصاری، محمد (1381). معالم الدین فی فقه آل یاسین. قم: مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام.
بعدانی، محمد (1440ق). فتح العلام فی دراسة أحادیث بلوغ المرام. صنعاء:دار العاصمة.
تبریزی، ابوطالب (1421ق). التعلیقة الإستدلالیة علی تحریرالوسیلة. تهران: مؤسسهی تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
تبریزی، جواد (1376). أسس الحدود و التعزیرات. قم: بینا.
ترحینی عاملی، سیدمحمدحسین (1427ق). الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة. قم: دارالفقه.
حبیبزاده، محمدجعفر (1385). سرقت در حقوق کیفری ایران (و مطالعه تطبیقی). تهران: دادگستر.
حر عاملی، محمد (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: آلالبیت.
حلبی، ابوالصلاح (بیتا). الکافی فی الفقه. اصفهان: مکتبة الإمام امیرالمؤمنین علی علیه السلام العامة.
حماد، نزیه (1429ق). معجم المصطلحات المالیة و الإقتصادیة فی لغة الفقهاء. دمشق: دارالقلم.
خوئی، سید ابوالقاسم (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
داماد أفندی، عبدالرحمن (1328ق). مجمع الأنهر فی شرح ملتقى الأبحر. ترکیه: دارالطباعة العامرة.
راغب، حسین (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. لبنان ـ سوریة: دارالعلم ـ الدارالشامیة.
راوندی، قطبالدین (1405ق). فقه القرآن. قم: کتابخانهی آیتا … مرعشی نجفی.
الزحیلی، وهبة (1431ق). الوجیز فی الفقه الإسلامی. دمشق: دارالفکر.
ــــــــــ(بیتا). الفقه الإسلامی وأدلته. دمشق: دارالفکر.
زهیری، ابوالاشبال (بیتا). شرح صحیح مسلم. نرمافزار المکتبة الشاملة.
الزیعلی، عثمان (1314ق). تبیین الحقائق شرح کنز الدقائق وحاشیة الشلبی. قاهره: المطبعة الکبری الأمیریة.
سالاری، مهدی (1398). حقوق کیفری اختصاصی، سرقت تعزیری و رایانهای. تهران: میزان.
سراجالدین، عمر (1422ق). النهر الفائق شرح کنز الدقائق. بیروت: دارالکتب العلمیة.
سرخسی، محمد (بیتا). المبسوط. مصر: السعادة.
سلار دیلمی، حمزة (1404ق). المراسم فی الفقه الإمامی. قم: منشورات الحرمین.
شهرکانی، ابراهیم (1430ق). معجم المصطلحات الفقهیة. قم: ذویالقربی.
شهید اول، محمد ابن مکی (1430ق). موسوعة الشهید الأول. قم: مکتب الاعلام الاسلامی فی الحوزة العلمیة.
شهید ثانی، زینالدین (1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: مکتبة الداوری.
شهید ثانی، زینالدین (1413ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
شیخ بهایی، محمد و دیگران (1386). جامع عباسی. قم: انتشارات اسلامی.
شیخ طوسی، محمدابنحسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: مکتبة الرضویة.
ــــــــــ(1390ق). الإستبصار فیما اختلف من الأخبار. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
ــــــــــ (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دارالکتاب العربی.
ــــــــــ (1407ق). الخلاف. قم: النشر الإسلامی.
شیخ مفید، محمد (1410ق). المقنعة. قم: النشر الإسلامی.
صبری، نورمحمد (1378). جرم سرقت در حقوق کیفری ایران و اسلام. تهران: ققنوس.
صدر، سیدمحمد (1430ق). ماوراء الفقه. بیروت: دارالأضواء.
طباطباییکربلایی، علی (1418ق). ریاض المسائل. قم: مؤسسة آلالبیت لإحیاء التراث.
علامۀ حلی، حسن (1374). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: انتشارات اسلامی.
ــــــــــ (1410ق). إرشاد الأذهان إلی أحکام الإیمان. قم: انتشارات اسلامی.
ــــــــــ (1411ق). تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ــــــــــ (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: انتشارات اسلامی.
ــــــــــ (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. قم: مؤسسهی امام صادق.
ــــــــــ (1421ق). تلخیص المرام فی معرفة الأحکام. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه.
عمر، احمد (1429ق). معجم اللغة العربیة المعاصرة. قاهره: عالم الکتب.
عودة، عبدالقادر (بیتا). التشریع الجنائی الإسلامی مقارنا بالقانون الوضعی. بیروت: دارالکاتب العربی.
عیاشی، محمد ابن مسعود (1339). التفسیر. تهران: المکتبة العلمیة الإسلامیة.
فاضل هندی، محمد (1416ق). کشف اللثام عن قواعد الأحکام. قم: النشر الإسلامی.
فتحی بهنسی، احمد (1409ق). الجرائم فی الفقه الإسلامی. بیجا: دارالشروق.
فخربناب، حسین (1378). بررسی قید پنهانی بودن ربایش در تعریف سرقت، دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی تبریز. 42 (171). 111-136.
فقعانی، علی (1418ق). الدر المنضود فی معرفة صیغ النیات و الایقاعات و العقود. شیراز: مدرسة امام العصر العلمیة.
فیض کاشانی، محمد (1395). مفاتیحالشرائع. تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
قماشی، سعید (1377). مطالعه و بررسی جرم دزدی از دیدگاه فقه، حقوق و قانون مجازات اسلامی. فقه اهل بیت علیهم السلام، 4 (15)، 94-123.
قمی مشهدی، محمد (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
قونوی، قاسم ابن عبدا … (1427ق). أنیس الفقهاء فی تعریفات الألفاظ المتداولة بین الفقهاء. ریاض: دارابنالجوزی.
کاسانی، علاءالدین (1327ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. مصر: مطبعة الجمالیة.
کیدری، محمد (1374). إصباح الشیعة بمصباح الشریعة. قم: مؤسسة الامام الصادق.
لنکرانی، محمدفاضل (1422ق). تفصیل الشریعة فی شرح تحریرالوسیلة-الحدود. قم: مرکز فقهی ائمهی اطهار.
مجلسی، محمدتقی (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه. قم: کوشانبور.
مجلسی، محمدتقی (بیتا). یک دوره فقه کامل فارسی. تهران: فراهانی.
مجموعة من المؤلفین (بیتا). الموسوعة الفقهیة الکویتیة. مصر: دارالصفوة.
محقق حلی، جعفر (1376). المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم: مطبوعات دینی.
ــــــــــ (1408ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
مشکینی، علی (1392). مصطلحات الفقه. قم: دارالحدیث.
مصطفوی، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن. تهران: مرکز الکتاب للترجمة و النشر.
منلا خسرو (بیتا). درر الحکام شرح غررالأحکام. بیجا:دار إحیاء الکتب العربیة.
موسوی اردبیلی، سیدعبدالکریم (1427ق). فقه الحدود و التعزیرات. قم: جامعة المفید.
میرمحمدصادقی، حسین (1401). جرائم علیه اموال و مالکیت. تهران: میزان.
هاشمی شاهرودی، محمود (1382). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه بر مذهب اهل بیت. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 126 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 113 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب