پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,392 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,481,008 |
اعتبار سنجی وصایای صغیر ممیز (کودک ده ساله) از منظر فقهی ـ حقوقی | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 261-281 اصل مقاله (607.63 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2025.400531.669874 | ||
| نویسنده | ||
| غلامرضا یزدانی* | ||
| دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد مقدس، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئله اعتبار وصیت افراد غیر بالغ، بهویژه صغیر ممیز دهساله، در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران به دلیل تعارض روایات و ابهامات قانونی، از موضوعات چالشبرانگیز است که باعث طرح این سوال شده است که آیا برای صحت و اعتبار وصیت، بلوغ شرط است یا اینکه وصایای افراد غیر بالغ نیز از اعتبار فقهی ـ حقوقی برخودار است؟ در پاسخ این سوال، دو دیدگاه عمده بین محققین وجود دارد؛ جمعی از محققین با استناد به قواعد و اصل کلی حاکم بر قراردادها بر این باورند که برای اعتبار و صحت وصیت، باید وصیت کننده بالغ باشد و از این جهت تفاوتی بین وصیت و سایر اعمال حقوقی نیست. در مقابل گروهی از محققین با استناد به ادله خاص فقهی، بر این اعتقادند که در خصوص وصیت، قواعد عمومی قراردادها، تخصیص خورده و وصایای افراد غیر بالغ ده ساله، نافذ و معتبرند. در پژوهش حاضر که مبتنی بر روش توصیفی ـ تحلیلی است، با تکیه بر روایات معتبر فقهی و شهرت عملی و فتوایی، وصایای افراد غیر بالغ ده ساله صحیح و معتبر است مشروط بر اینکه در أمور خیریه و برای أقارب باشد. از این رو، ضرورت دارد ضمن اصلاح متن ماده 835 قانون مدنی، یک تبصره بدان ملحق شود تا ضمن رفع ابهام از ماده مذکور، دیدگاه مشهور فقها در قانون مدنی منعکس شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غیر بالغ؛ کودک ده ساله؛ وصیت؛ وصیت تملیکی؛ وصیت عهدی | ||
| مراجع | ||
|
آبی، حسن بن ابیطالب. (1408) کشف الرموز فی شرح المختصر النافع. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
ابنادریس، محمد بن منصور. (بیتا) السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
ابنبراج، عبدالعزیز. (1406) المهذب. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
ابنحمزه، محمد بن علی. (1408) الوسیلة إلی نیل الفضیلة. قم، کتابخانه آیتالله العظمی مرعشی نجفی.
ابن زهره، حمزه. (1417) غنیه النزوع. قم: موسسه الامام الصادق ع.
ابنسعید، یحیی. (1405) الجامع للشرائع. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
ابنفهد حلی، احمد بن محمد. (1407) المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
اصفهانی، سید ابوالحسن. (1392) وسیلة النجاة. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
انصاری، مرتضی. (1415) الوصایا و المواریث. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
بحرالعلوم، محمدتقی. (1362) بلغة الفقیه. تهران،دار الکتب الإسلامیة.
تجلیل تبریزی، ابوطالب. (1379) التعلیقة الإستدلالیة علی تحریر الوسیلة. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
حائری شاهباغ، سید علی. (1376) شرح قانون مدنی. تهران: کتابخانه گنج دانش.
حبیب زاده، سیدسعید؛ رشوند بوکانی، مهدی (1402). ماهیت وصیت به وقف در حقوق ایران و مصر، آموزههای فقه مدنی، 14 (25)، 77ـ102.
حکیم، محمدسعید. (1374) مستدرک العروة الوثقی. قم،دار التفسیر.
حلبی، ابوالصلاح. (بیتا) الکافی فی الفقه. اصفهان، کتابخانه امام امیرالمؤمنین.
خمینی، روحالله. (1392) تحریر الوسیلة. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-----(1392) حاشیه وسیلة النجاة. قم،دار القرآن الکریم.
خویی، ابوالقاسم. (1410) منهاج الصالحین. قم، مدینة العلم.
سلار دیلمی، حمزه بن عبدالعزیز. (1404) المراسم فی الفقه الإمامی. قم، منشورات الحرمین.
سیستانی، علی. (1415) منهاج الصالحین. قم، مکتب آیتالله العظمی السید السیستانی.
شهید اول، محمد بن مکی. (1430) موسوعة الشهید الأول. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
شهید ثانی، زینالدین. (1413) مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم، مؤسسه المعارف الإسلامیة.
-----(بیتا) الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم،دار التفسیر.
صدر، محمدباقر. (1434) موسوعة الإمام الصدر. بیروت،دار الکتب العلمیة.
صفایی، سید حسین و هادی شعبانی کندسری. (1397) حقوق مدنی؛ وصیت، ارث، شفعه. تهران: شرکت سهامی انتشار.
طاهری، حبیب الله. (1375) حقوق مدنی 8 و 9. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید علی. (1418) الریاض فی مسائل الحلال و الحرام. قم، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث.
طوسی، محمد بن حسن. (1400) النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت،دار الکتاب العربی.
عالیپناه، علیرضا؛ شفیع زاده خولنجانی، مصطفی؛ صادقی، محمد (1392) اهلیت استیفای محجوران در قانون مدنی. مجله آموزههای فقه مدنی. 5 (7)، 95ـ120.
عبده بروجردی. (1380) حقوق مدنی. تهران: گنج دانش.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1413) قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
-----(1414) تذکرة الفقهاء. قم، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث.
-----(1374) مختلف الشیعة. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
فاضل آبی، حسن بن ابیطالب. (1408) کشف الرموز فی شرح المختصر النافع. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله. (1404) تنقیح الرأی لمختصر الشرائع. قم، کتابخانه آیتالله العظمی مرعشی نجفی.
فانی اصفهانی، محمدحسین. (1388) العروة الوثقی و التعلیقات علیها. بیروت،دار الکتب العلمیة.
فخرالمحققین، محمد بن حسن. (1387) إیضاح الفوائد فی شرح إشکالات القواعد. قم، مؤسسه اسماعیلیان.
قاسم زاده، مرتضی. (1391) حقوق مدنی؛ حق شفعه، وصیت و ارث. تهران: انتشارات دادگستر.
کاتوزیان، ناصر. (1378) حقوق مدنی؛ عقود معین. تهران، گنج دانش.
کوهکمرهای، محمد. (1388) حاشیه العروة الوثقی و التعلیقات علیها. بیروت،دار الکتب العلمیة.
کیدری، محمد بن حسین. (1374) إصباح الشیعة بمصباح الشریعة. قم، مؤسسه الإمام الصادق.
گلپایگانی، محمدرضا. (1393) حاشیه وسیلة النجاة. قم،دار القرآن الکریم.
محدث بحرانی، یوسف. (1363) الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
محقق حلی، جعفر بن حسن. (1376) المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم، مطبوعات دینی.
-----. (1408) شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم، اسماعیلیان.
-----. (1412) النهایة و نکتها. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
محقق سبزواری، محمدباقر. (1381) کفایة الأحکام. قم،دار الکتب الإسلامیة.
محقق کرکی، علی بن حسین. (1414) جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث.
مرعشی، محمد. (1406) منهاج المؤمنین. قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
مشگینی اردبیلی، علی. (1387) تحریر تحریر الوسیلة. قم، مؤسسه علمی فرهنگیدار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
مفید، محمد بن محمد. (1410) المقنعة. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
نجفی، محمدحسن. (بیتا) جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت،دار إحیاء التراث العربی.
هاشمی شاهرودی، محمود (1432). منهاج الصالحین. قم: مکتب آیتالله العظمی السید محمود الهاشمی.
یزدانی، غلامرضا (1399). تصرفات مالی ولی در نفس محجور از دیدگاه فقه مذاهب اسلامی. دوفصلنامه علمی فقه مقارن. 8 (16) 196ـ177.
ــــــــــ(1404) تاثیر خیار بر محدودیتهای تصرفات مالی ناقل. پژوهشهای فقهی، 21 (3) 195ـ208.
یزدی، محمدکاظم. (1388) العروة الوثقی و التعلیقات علیها. بیروت،دار الکتب العلمیة. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 310 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 133 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب