پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,522 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,938,688 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,092,227 |
توسعۀ معنای اعتباریت و تاثیر آن در تبیین مسئلۀ عینیت صفات با ذات الهی در اندیشۀ صدرالمتألهین شیرازی | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 593-611 اصل مقاله (653.28 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2026.392603.523599 | ||
| نویسندگان | ||
| حانیه امینی نژاد1؛ حسن ابراهیمی* 2 | ||
| 1دانشآموختۀ کارشناسی ارشد، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| کیفیت رابطۀ صفات با ذات الهی یکی از مباحث دشوار و مهم الهیاتی است که مورد نظر مکاتب کلامی و فلسفی قرار گرفته است. حفظ توحید و بساطت در کنار وجود صفات مختلف در ذات واجب، چالش پر اهمیت و دامنهداری است که در فضای کلامی با طرح گفتارهایی همچون «نفی صفات از ذات الهی»، «زیادت صفات بر ذات الهی»، «نیابت ذات از صفات» در پی حل و فصل آن برآمدند و تنها نظریهای که توسط فیلسوفان مطرح شد «عینیت صفات با ذات الهی» بود. گرچه نظریۀ عینیت دلایل واضح و روشنی دارد؛ اما پیچیدگی آن که جمع کثرت در وحدت است، سبب شده تا پیش از صدرالمتألهین تبیین و تصویر روشنی از چگونگی این عینیت وجود نداشته باشد و همواره در هالهای از ابهام باقی بماند. حکمت متعالیه با کشف و ارائۀ تحقق های اعتباری، تحولات عظیمی در فلسفه ایجاد کرد که یکی از آنها حل مسألۀ جمع کثرات در وجود واحد است. اولین رویاروییِ حکمت متعالیه با مسئلۀ جمع کثرت در وحدت و عینیت صفات با ذات، بحث اصالت وجود و اعتباریت ماهیت است. محور اصلی این پژوهش نشان دادن تأثیر و فهم شکل گرفته از اعتباریت ذیل موجودیت ماهیت در مسئلۀ عینیت صفات با ذات است. در کنار معرفی چند دیدگاه شاخص از اعتباریت و با تقریر و توضیح «حیثیت تقییدیه نفادی» و «حیثیت تقییدی اندماجی» روشن میشود که تنها این معنا از اعتباریت ماهیت که در تلقی مختار بیان میشود، سازگارِ با کاری است که صدرالمتألهین در عینیت صفات انجام داد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عینیت صفات با ذات؛ اعتباریت ماهیت؛ حیثیتنفادی؛ حیثیتاندماجی؛ بسیط الحقیقه | ||
| مراجع | ||
|
ابن سینا، حسین بن عبد الله (1404، ه ق). الهیات من کتاب الشفاء. تصحیح سعید زاید. قم: مکتبه آیه الله المرعشی.
ــــــــــ (1404 ه. ق). التعلیقات. تحقیق عبد الرحمن بدوی. بیروت: مکتبه اعلام الاسلامی.
ــــــــــ (1363 ه. ش). المبدأ و المعاد. به اهتمام عبدالله نورانی. تهران: موسسه مطالعات اسلامی.
امینی نژاد، علی (1403 ه. ش). بنیاد حکمت،. چاپ اول. قم: انتشاراتآلاحمد.
بغدادی، عبد القاهر (1408 ه. ق). الفرق بین الفرق. چاپ اول. بیروت: دارالآفاق. دارالجیل.
بهمنیاربنمرزبان، التحصیل (1375 ه. ش). تصحیح مرتضی مطهری. جاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه.
التهانوی، محمد علی (1996 م). کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. لبنان: مکتبه لبنان، ناشرون.
حنبلی، ابن عماد (1406ق). شذرات الذهب. تحقیق محمد الأرناووط. چاپ اول. دمشق ـ بیروت:دار ابن کثیر.
رازی، ابوعبدالله محمدبنعمر (1411 ه. ق). المباحث المشرقیه فی علم الهیات و الطبیعیات. چاپ دوم. قم: انتشارات بیدار.
سامی النشار، علی (1429ق). نشأۀ الفکر الفلسفی فی الاسلام. چاپ اول. قاهره: دارالسلام.
سبزواری، هادی بن مهدی (1369-1379هش). شرح منظومه. تصحیح و تعلیق از آیت الله حسن زاده وتحقیق و تقدیم از مسعود طالبی. تهران: نشر ناب.
سهروردی، شهاب الدین یحیی (1375 ه. ش). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح و مقدمه هانری کربن و سید حسن نصر و نجفقلی حبیبی. چاپ دوم. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگ.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (1364 ه. ش). الملل و النحل. تحقیق: محمد بدران. چاپ سوم. قم: الشریف الرضی.
شیرازی، صدرالدین محمد بن ابراهیم (1360 ه. ق). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. تصحیح سید جلال آشتیانی. چاپ دوم. مشهد: المرکز جامع النشر،
ــــــــــ (1981 م). الحکمۀ المتعالیۀ فى الاسفار العقلیۀ الاربعۀ. چاپ سوم. بیروت:دار احیاء تراث.
طباطبایی، سید محمد حسین (1416 ه. ق). نهایه الحکمه. قم: موسسه نشر اسلامی التابعه لجامعه المدرسین.
فیاضی، غلامرضا (1386 ه. ش) تصحیح و تعلیقه بر نهایۀ الحکمه. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
قوشچی، علاءالدین علی بن محمد (بی تا). شرح تجرید الاعتقاد. چاپ سنگی. بیجا. رضی. بیدار. عزیزی.
مصباح یزدی، محمد تقی (1405 ه. ق). تعلیقه علی نهایه الحکمه. قم: موسسه در راه حق.
نبویان، سید محمد مهدی (1399ش). جستارهایی در فلسفه اسلامی. قم: انتشارات حکمت اسلامی
یزدان پناه، سید ید الله (1396 ش). آموزش حکمت اشراق. تحقیق و نگارش علی امینی نژاد. چاپ دوم. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 84 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 78 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب