پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,525 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,958,559 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,122,267 |
مبادی کنش در دیدگاه ملاصدرا و نظریۀ خودتعیینگری دسی و رایان | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 471-492 اصل مقاله (639.65 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2025.395903.523618 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدصادق یوسفوند1؛ فروغ السادات رحیم پور* 2؛ مهدی گنجور3؛ احمد شهگلی4؛ محمدصادق شجاعی5 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 4دانشیار، گروه کلام، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران. | ||
| 5استادیار، گروه روانشناسی، پژوهشکدۀ علوم انسانی، جامعه المصطفی العالمی صلیاللهعلیهوآله، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| رفتار انسان و فرایند شکلگیری، هدایت، کنترل و تغییر آن از مباحث بنیادینی بوده که در حوزههای مختلف علمی به تفصیل بررسی شده است. با وجود پژوهشهای متعدد، مقایسۀ نظاممند میان تبیین فلسفیِ «مبادی عمل» در اندیشۀ ملاصدرا و نظریۀ «خودتعیینگری» دسی و رایان کمتر صورت گرفته است. هدف این پژوهش شناسایی وجوه اشتراک و افتراق این دو رویکرد و بررسی پیامدهای آن برای روانشناسی و آموزش است. ملاصدرا، موضوع مبادی عمل را در چارچوب انسانشناسی مورد بررسی قرار داده و تلاش نموده است تا تمامی رفتارهای انسانی را بر پایه اصول فلسفی تحلیل کند. در فلسفۀ ملاصدرا، مبادی عمل در قالب سلسهای از قوای نفس، از «تصور» تا «قوۀ فاعله»، و با تأکید بر پیوند انگیزش با مراتب وجودی انسان تبیین میشود. نظریۀ خودتعیینگری، بر سه نیاز ذاتی -خودمختاری، شایستگی و ارتباط- بهعنوان محرکهای اصلی رفتار و پیوستاری از انگیزش درونی تا بیانگیزگی تأکید دارد. این مطالعه با رویکرد تطبیقی-تحلیلی و بر پایه منابع اصیل فلسفی و روانشناختی انجام شد. نتایج نشان میدهد هر دو دیدگاه نقش اراده را اساسی میدانند و میان عوامل درونی و بیرونی تمایز میگذارند، اما در خاستگاه انگیزش و ساختار آن تفاوت دارند؛ ملاصدرا انگیزش را بر بنیاد غایات متعالی و ساختاری سلسلهمراتبی میبیند، در حالی که دسی و رایان بر نیازهای روانشناختی و تعامل همزمان مؤلفهها تأکید دارند. این مقایسه میتواند به غنیسازی روانشناسی انگیزش و طراحی مداخلات آموزشی کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مبادی عمل؛ رفتار؛ ملاصدرا؛ انگیزش؛ خودتعیینگری | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، حسینبنعبدالله (1375). النفس من کتاب الشفاء. تصحیح حسن حسنزاده آملی. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ــــــــــ (1403). الاشارات و التنبیهات. تهران: دفتر نشر کتاب.
ــــــــــ (1952). الشفا. به کوشش ابراهیم مدکور و دیگران. قاهره: بینا.
افشون، غلامرضا و افشار کرمانی، عزیزالله (1397). تأثیر عقل نظری بر عقل عملی در صدور رفتارهای اخلاقی از منظر ملاصدرا. پژوهشهای معرفتشناختی، 15 (1)، 1-15.
جوادی آملی، عبدالله (1389). رحیق مختوم. قم: مرکز نشر اسراء.
حسنی، سید حمیدرضا و موسوی، هادی (1397). انسان کنششناسی صدرایی بهمثابۀ ظرفیتشناسی مبانی انسانشناختی صدرالمتألهین برای علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ذاکری، مهدی (1395). درآمدی بر فلسفۀ عمل. تهران: سمت.
رضایی، مهران (1392). فرآیند صدور افعال اختیاری انسان. نشریه معارف عقلی، 29، 1-23.
شهگلی، احمد (1398). مبادی عمل از دیدگاه فارابی و ملاصدرا. آموزههای فلسفۀ اسلامی، 24، 27-44. https://doi.org/10.30513/ipd.2019.44
عبودیت، عبدالحسین (1398). درآمدی به نظام حکمت صدرائی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
کتابچی، فاطمهسادات، فرامرز قراملکی، احد و کشفی، عبدالرسول (1402). بررسی انتقادیِ تبیینِ علّیِ عمل در فلسفۀ صدرالمتألّهین. پژوهشهای هستیشناختی، 12 (23)، 1-26. https://doi.org/10.22061/orj.2023.1920
کتابچی، فاطمهسادات و ورزدار، کرامت (1402). بررسی و نقد تعریف «عمل» از دیدگاه صدرالمتألهین. خردنامه صدرا، 114، 96-81.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1360). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تصحیح و تعلیق سید جلالالدین آشتیانی. مشهد: مرکز الجامعی للنشر.
ــــــــــ (1363). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ــــــــــ (1375). مجموعه رسائل فلسفی صدر المتألهین. تهران: انتشارات حکمت.
ــــــــــ (1380). المبدأ و المعاد. تصحیح و مقدمه سید جلالالدین آشتیانی. قم: بوستان کتاب.
ــــــــــ (1381). کسرا الاصنام الجاهلیه. تصحیح محسن جهانگیری. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
ــــــــــ (1389). تفسیر القرآن الکریم. تصحیح، تحقیق و مقدمه سید صدرالدین طاهری. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
ــــــــــ (1403). المشاعر. تهران: انتشارات مولوی.
ــــــــــ (1422). شرح الهدایة الأثیریة. تصحیح محمد مصطفى فولادکار. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
ــــــــــ (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الاربعة العقلیة. بیروت:دار احیاء التراث العربی.
میرهادی، سید مهدی (1397). فلسفۀ عمل در حکمت متعالیه. حکمت معاصر، 1 (26)، 29-44. https://doi.org/10.30465/cw.2018.3146
وفائیان، محمد حسین و فرامرز قراملکی، احد (1396). تحلیل وجودشناختی فرآیند صدور فعل از منظر ابنسینا و صدرالمتألهین. پژوهشهای هستیشناختی، 6 (11)، 1-23. https://doi.org/10.22061/orj.2018.671
هانت، مورتون (1380). تاریخچه روانشناسی از آغاز تا امروز. ترجمه مهدی قراچهداغی و همکاران. تهران: پیکان. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 96 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 78 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب