| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,525 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,958,559 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,122,267 |
شرط نامشروط آگاهی چیستی «خودآگاهی» نزد ابنسینا | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 371-388 اصل مقاله (612.35 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2025.394421.523605 | ||
| نویسنده | ||
| سجاد امیرخانی شهرکی* | ||
| مدرس و پژوهشگر فلسفۀ اسلامی، دانشگاه ییواسکیلا، ییواسکیلا، فنلاند | ||
| چکیده | ||
| این مقاله به بررسی آموزۀ «شعور به ذات»، یا «خودآگاهی»، در فلسفۀ ابنسینا میپردازد و نشان میدهد که این آگاهی، به دلیل عدم وساطت صورت و قوایشناختی، از سنخ شناخت حصولی و مفهوممند نیست. در نتیجه، «شعور به ذات» از انواع مختلف خودشناسی که مبتنی بر شناخت حصولی هستند، متمایز میشود. این آگاهی، از نظر ابنسینا سه ویژگیِ بالفعل بودن، دائمی بودن و بیواسطه بودن را داراست. ابنسینا «شعور به ذات» را شرط هرگونه شناخت و آگاهی دیگر میداند، چراکه در هر حکمی، حتی احکام با موضوع «من»، شخص بهطور پیشینی آگاه است که این اوست که آن حکم را صادر میکند. به دلیل همین ویژگیها، خودآگاهی برای ابنسینا امری بدیهی، پیشینی و مستقل از هر نوع آگاهی دیگر است؛ بهگونهای که هرچند شرط هرگونه شناخت و آگاهی محسوب میشود، اما خود مبتنی بر هیچ آگاهی پیشینیِ دیگری نیست. بنابراین، «شعور به ذات» نزد ابنسینا را میتوان نوعی آگاهیِ غیرمفهوممندِ پیشینی دانست که شرط نامشروط هر آگاهی دیگر است. این تلقی از خودآگاهی، اینهمان با هیچیک از تلقیهای رایج از خودآگاهی در فلسفۀ تحلیلی نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خودآگاهی؛ شعور به ذات؛ دروننگری؛ خودآگاهی پیشاتأملی؛ ابنسینا | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا (1375). الاشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغۀ.
____ (الف1404). التعلیقات. تحقیق و تصحیح عبدالرحمن بدوی. بیروت: مکتبۀ الاعلام الاسلامی.
____ (ب1404). المنطق من کتاب الشفا. جلد 1 تا 4. به تحقیق سعید زاید و دیگران. قم: مکتبۀ آیة الله المرعشی.
____ (ج1404). النفس من کتاب الشفا. به تحقیق سعید زاید و دیگران. قم: مکتبۀ آیة الله المرعشی.
____ (1371). المباحثات. توضیح مقدمه و تحقیق از محسن بیدارفر. قم: انتشارات بیدار.
____ (1980). عیون الحکمه. بیروت: دارالقلم.
____ (1989). الحدود. در ذیل المصطلح الفلسفی عند العرب. قاهره: الهیئۀ المصریۀ.
الجرجانی، سید شریف (1370). کتاب التعریفات. تهران: ناصرخسرو.
سجادی، جعفر (1375). فرهنگ علوم فلسفی و کلامی. تهران: امیرکبیر.
فیاضی، غلامرضا (1393). علم النفس فلسفی. تحقیق و تدوین محمدتقی یوسفی. قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
Adamson, Peter and Fedor Benevich) 2018 (. «The Thought Experimental Method: Avicenna's Flying Man Argument.» In Journal of the American Philosophical Association. Vol. 2. No. 2. Pp. 147-164. Al-Jurjānī, Sayyid Sharīf (1991). Book of Definitions (Kitāb al-Taʿrīfāt). Tehran: Nāṣir Khusraw. (in Arabic) Alwishah, Ahmed (2016). «Avicenna on Animal Self-Awareness, Cognition, and Identity.» In Arabic Science and Philosophy. No. 26. Pp. 73-96. Avicenna (Ibn Sīnā) (1996). Remarks and Admonitions (Al-Ishārāt wa-l-Tanbīhāt). Qom: al-Balāgha Publishing. (in Arabic) —— (1404a/1984). The Notes (Al-Taʿlīqāt). Edited and revised by ʿAbd al-Raḥmān Badawī. Beirut: al-Iʿlām al-Islāmī Library. (in Arabic) —— (1404b/1984). Logic from the Book of the Healing (Al-Manṭiq from Kitāb al-Shifāʾ). Vols. 1-4. Edited by Saʿīd Zāyid et al. Qom: Āyat Allāh al-Marʿashī library. (in Arabic) —— (1404c/1984). De Anima from the Healing (Al-Nafs from Kitāb al-Shifāʾ). Edited by Saʿīd Zāyid et al. Qom: Āyat Allāh al-Marʿashī library. (in Arabic) —— (1992). The Investigations (Al-Mubāḥathāt). Introduction and edition by Moḥsen Bīdārfar. Qom: Bidār Publications. (in Arabic) —— (1980). The Sources of Wisdom (ʿUyūn al-Ḥikmah). Beirut: Dār al-Qalam. (in Arabic) —— (1989). Book of Definitions (Al-Ḥudūd). In Philosophical Terminology among the Arabs (Al-Muṣṭalaḥ al-Falsafī ʿinda l-ʿArab). Cairo: The Egyptian National Authority. (in Arabic) Black, Deborah L. (2008). «Avicenna on Self-Awareness and Knowing that One Knows.» In The Unity of Science in the Arabic Tradition: Science, Logic, Epistemology and their Interactions. Edited by Shahid Rahman, Tony Street, and Hassan Tahiri. Springer. Pp. 64-87. Brook, Andrew; C. Devidi, Richard (2001) Self-reference and Self-awareness. John Benjamins Publishing Company. Chisholm, Roderick M. (1979). Person and Object: A Metaphysical Study. Illinois: Open Court Publishing Company. Fayāḍī, Gholām-Reżā (2014). Philosophical Psychology (ʿIlm al-Nafs al-Falsafī). Edited and compiled by Moḥammad-Taqī Yūsofī. Qom: Imām Khomeinī Educational and Research Institute. (in Persian) Gennaro, Rocco (2004). Higher-Order Theories of Consciousness. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. Hasse, D. N (2000). Avicenna’s De anima in the Latin West: The Formation of a Peripatetic Philosophy of the Soul. London and Turin: The Warburg Institute and Nino Aragno Editore. Kaukua, Jari (2015). Self-Awareness in Islamic Philosophy; Avicenna and Beyond. United Kingdom: Cambridge University Press. ----- (2020). «The Flying and the Masked Man, One More Time: Comments on Peter Adamson and Fedor Benevich, ‘The Thought Experimental Method: Avicenna's Flying Man Argument’.» In Journal of the American Philosophical Association. Vol. 6. No. 3. Pp. 285-296. Marmura, Michael (1986). «Avicenna's «Flying Man» in Context.» In The Monist. Vol. 69. No. 3. Pp. 383-395. McGinnes, Jon (2010). Avicenna. Oxford: Oxford University Press. Metzinger, Thomas (2003). Being No One: The Self-Model Theory of Subjectivity. Massachusetts Institute of Technology Press. Peacocke, Christopher (2008). Truly Understood. New York: Oxford University Press. Perry, John, 1993: The Problem of Essential Indexical and other Essays, New York, Oxford University Press. Rahman, F. (1958). Prophecy in Islam: Philosophy and Orthodoxy. London: George Allen& Unwin LTD. Recanati, Francois (2007). Perspectival Thought: A Plea for (Moderate) Relativism. Oxford University Press. Sajādi, Jaʿfar (1996). Dictionary of Philosophical and Theological Sciences (Farhang-i ʿUlūm-i Falsafī va Kalāmī). Tehran: Amīr Kabīr publications. (in Persian) Sophocles (2010). Odipus the King. Chicago: The University of Chicago Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 109 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 113 |
||