شناسایی عوامل مؤثر بر پایداری اتحادهای استراتژیک کسبوکار | ||
| مدیریت بازرگانی | ||
| دوره 18، شماره 2، 1405، صفحه 677-718 اصل مقاله (726.75 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jibm.2025.405807.5113 | ||
| نویسندگان | ||
| عطاءاله هرندی* 1؛ مهلا یاسینی2 | ||
| 1استادیار، گروه استراتژی و سیاستگذاری کسبوکار، دانشکدۀ مدیریت کسبوکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت کسبوکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: بررسیها نشان میدهد که اتحادهای استراتژیک کسبوکار، ماهیت پایداری ندارد و میزان خاتمۀ آنها، بین ۴۰ تا ۷۰ درصد است. با توجه به تعداد چشمگیر شکست اتحادهای استراتژیک در فضای کسبوکار، شناسایی عوامل مؤثر بر اتحادها و نحوۀ مدیریت آنها بهسمت پایداری اهمیت بسیاری یافته است و تحقیقات بسیاری در ایران و خارج از ایران در زمینۀ چیستی، اهمیت، نتایج و نیز عوامل تأثیرگذار بر این مفهوم انجام گرفته است. برای مثال، اغلب تحقیقات بر مراحل پیش از توافق و اتحاد تمرکز کردهاند. پایداری و بقای بلندمدت اتحادهای استراتژیک، همواره یکی از چالشهای اساسی سازمانهایی است که بهمنظور دستیابی به منافع مشترک و خلق ارزش افزوده، به همکاری و همافزایی با سایر سازمانها و تشکیل اتحادهای استراتژیک اقدام میکنند. با وجود اهمیت موضوع، پژوهشهای پیشین عموماً بهصورت پراکنده به بررسی عوامل مؤثر بر پایداری اتحادهای استراتژیک پرداختهاند و در نتیجه، تصویر جامع و یکپارچهای از این پدیدۀ چندبعدی فراهم نشده است. هدف این پژوهش، شناسایی و یکپارچهسازی عوامل مؤثر بر پایداری اتحادهای استراتژیک و ارائۀ مدلی مفهومی برای نمایش عوامل شناسایی شده است. روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روششناسی، کیفی با رویکرد فراترکیب است. جامعۀ آماری آن، کلیۀ مقالههای معتبر داخلی و بینالمللی مرتبط با اتحادهای استراتژیک، در بازۀ زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۴ (۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵) است. در مجموع، پس از اعتبارسنجی و حذف مقالههای نامعتبر و نامرتبط، ۶۰ مقاله که بهصورت مستقیم به موضوع پایداری اتحادهای استراتژیک پرداخته بودند، با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و تحلیل شدند. فرایند تحلیل دادهها با استفاده از کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری و انتخابی) انجام گرفت تا مفهومها، مقولههای فرعی و در نهایت مقولهها و ابعاد اصلی شناسایی شوند. یافتهها: نتایج تحلیل دادهها به استخراج ۱۸۰ مفهوم اولیه، ۱۹ مقوله فرعی و ۴ مقوله اصلی منجر شد. این مقولهها شامل «تناسب و پیشنیازهای استراتژیک»، «حاکمیت و ساختاردهی»، «فرایندهای رابطهای و تعاملی» و «محیط کلان و زمینهای» هستند. مدل مفهومی حاصل نشان میدهد که بُعد پیشنیازهای استراتژیک و تناسب، شامل عواملی است که زمینهساز شکلگیری و تداوم همکاریهای پایدار میان سازمانها میشوند. این بُعد به عناصری همچون تناسب و مکملبودن منابع و قابلیتهای شرکا، همسویی اهداف و انگیزهها، شباهت فرهنگی و ساختاری و شهرت و پیشینۀ همکاریها اشاره دارد. بُعد دوم، حاکمیت و ساختاردهی است و به سازوکارهای رسمی، قراردادی و سازمانی اشاره دارد که برای هدایت و کنترل اتحادها طراحی میشوند. مقولههای این بُعد عبارتاند از: قراردادهای استاندارد، ساختاردهی مناسب اتحاد، نظارت و کنترل مؤثر، مدیریت ریسک و انعطافپذیری و برقراری تعادل قدرت و عدالت در روابط میان شرکا. بُعد سوم، فرایندهای رابطهای و تعاملی، به جنبههای رفتاری، ارتباطی و تعاملی میان شرکا توجه دارد که زمینه انسجام و پیوستگی اتحاد را فراهم میکند. در این بُعد، اعتماد و تعهد متقابل، شفافیت و گشودگی در ارتباطات، تعامل فعال، مدیریت روابط و انتظارات، همکاری و وابستگی متقابل و ظرفیت یادگیری مشترک، از مقولههای کلیدی محسوب میشوند. بُعد چهارم، محیط کلان و زمینهای، شامل مجموعهای از عوامل بیرونی است که بر پایداری اتحادها اثرگذارند و سازمان قادر نیست آنها را بهطور مستقیم کنترل کند. ثبات سیاسی، اقتصادی و قانونی، وجود حمایت نهادی و چارچوبهای قانونی شفاف، شرایط رقابتی صنعت و بازار و همچنین، زیرساختهای فیزیکی و فناورانۀ مناسب، از مهمترین مؤلفههای این بُعد هستند. نتیجهگیری: مدل ارائهشده در این پژوهش با تلفیق یافتههای مطالعات پیشین، تصویری جامع از عوامل مؤثر بر پایداری اتحادهای استراتژیک ارائه میدهد و میتواند ضمن افزایش درک بشری، مبنایی نظری و منسجم برای تحقیقات آتی در این حوزه باشد. همچنین، نتایج برای مدیران و تصمیمگیرندگان سازمانی کاربردی است. در حقیقت با درک بهتر ابعاد مؤثر بر پایداری اتحادهای استراتژیک، مدیران میتوانند در طراحی، اجرا و مدیریت اتحادهای استراتژیک، تصمیمهای اثربخشتری اتخاذ کنند و اتحادهای خود را در مسیر صحیح هدایت کنند. در مجموع، پایداری اتحادها، مستلزم توجه متعادل و همزمان به پیشنیازهای استراتژیک، حاکمیت کارآمد، روابط تعاملی مؤثر و سازگاری با شرایط محیطی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اتحادهای استراتژیک؛ پایداری؛ طول عمر؛ فراترکیب؛ مدل مفهومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 543 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 220 |
||