| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,119 |
| تعداد مقالات | 76,511 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,883,512 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,998,121 |
نقش علوم عقلی و تجربی در سعادت ٱخروی از دیدگاه غزالی | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 7، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 39، اسفند 1404، صفحه 225-248 اصل مقاله (517.75 K) | ||
| نوع مقاله: ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.409831.371871 | ||
| نویسنده | ||
| محسن قاسمی* | ||
| گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران. ایران | ||
| چکیده | ||
| از جمله وارثان آموزههای فلسفی ابنسینا که به طبقهبندی علوم پرداخته و جایگاه علوم عقلی و تجربی را در نظام طبقهبندی علوم خود مطرح کرده است، ابوحامد غزالی است. مسألة محوری در این پژوهش، تبیین جایگاه علوم عقلی و تجربی نزد غزالی و تأثیر این دو ساحت از علوم در سعادت اُخروی انسان از دیدگاه این متفکر است. مواجهة غزالی با علوم عقلی و تجربی، برخلاف تصور رایجی که از او وجود دارد، مثبت است. غزالی هرچند با برخی از آموزههای متافیزیکی ارسطو و ارسطوگرایانی مانند ابنسینا مخالف بود، اما عقلانیت و تجربة محض در چارچوب طبقهبندی علوم او، از اهمیت زیادی برخوردار بوده و استفاده از این دو را به عنوان قلمروهایی متمایز از شریعت، جهت رسیدن به سعادت دنیوی برای جامعه ضروری میداند. بر همین اساس، غزالی علومی مانند کلام، فقه، حساب، طب، نجوم و به طورکلی علوم طبیعی، عقلی و فنون دنیوی را شرط سعادتمندی در این دنیا و مقدمة سعادت اُخروی قلمداد میکند. روش تحقیق حاضر، توصیفی-تحلیلی و بر پایة تحلیل و توضیح گام به گام طبقهبندیهای ارائه شده در آثار مهم غزالی است. این آثار عبارتاند از: مقاصد الفلاسفه، المستصفی من علم الاصول، جواهر القرآن، میزان العمل و احیاء علوم الدین. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علوم عقلی؛ علوم تجربی؛ طبقهبندی علوم؛ سعادت دنیوی؛ سعادت اُخروی؛ احیاء علوم الدین | ||
| مراجع | ||
|
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد، (1969ق [1388م])، میزان العمل، تحقیق: الدکتور سلیمان دنیا، قاهره، دار المعارف بمصر
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد، (1406ق)، جواهر القرآن و درره، تحقیق: الدکتور الشیخ محمد رشید رضا القبّانی، بیروت، دار احیاء العلوم
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد، (1413ق)، المستصفی من علم الاصول، تحقیق: محمد عبدالسلام عبد الشافی، بیروت، دارالکتب العلمیه
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد، (1420ق)، مقاصد الفلاسفه، تحقیق: محمود بیجو، دمشق، مطبه الصباح
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد، (1432ق)، احیاء علوم الدین، المجلد الاول، جده، دارالمنهاج للنشر و التوزیع
متقی هندی، علی بن حسام الدین، (1401ق)، کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، تحقیق: بکری حیانی- صفوه السقا، بیروت، مؤسسه الرساله
al-Muttaqi al-Hindi, ʿAli ibn Husam al-Din (1401 AH). Kanz al-ʿUmmāl fī Sunan al-Aqwāl wa al-Afʿāl. Edited by Bakri Hayyani and Safwat al-Saqqa. Beirut: Muʾassasat al-Risala.
Ghazali, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad (1406 AH). Jawāhir al-Qurʾān wa Duraruhu. Edited by Shaykh Muhammad Rashid Rida al-Qabbani. Beirut: Dar Ihyaʾ al-ʿUlum.
Ghazali, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad (1413 AH). al-Mustaṣfā min ʿIlm al-Uṣūl. Edited by Muhammad ʿAbd al-Salam ʿAbd al-Shafiʿi. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyya.
Ghazali, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad (1420 AH). Maqāṣid al-Falāsifa. Edited by Mahmud Biju. Damascus: Matbaʿat al-Sabah.
Ghazali, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad (1432 AH). Ihyaʾ ʿUlum al-Din, Vol. 1. Jeddah: Dar al-Manhaj li al-Nashr wa al-Tawziʿ.
Ghazali, Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad (1969 ]1388 AH[). Mīzān al-ʿAmal. Edited by Sulayman Dunya. Cairo: Dar al-Maʿarif.
Griffel, F (2021). The Formation of Post-Classical Philosophy in Islam. Oxford University Press.
Treiger, A (2011). Al-Ghazali's Classifications of the Sciences and Descriptions of the Highest Theoretical Sciences. Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 16 (30), 1–32. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 176 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 59 |
||