میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,196
تعداد مقالات77,227
تعداد مشاهده مقاله157,209,210
تعداد دریافت فایل اصل مقاله118,400,568
منصوری بروجنی, محمد. (1405). نقش نظارتی مجلس در پرتو تحول تاریخی جایگاه اصل 90 قانون اساسی. , 56(1), 251-277. doi: 10.22059/jplsq.2024.373867.3502
محمد منصوری بروجنی. "نقش نظارتی مجلس در پرتو تحول تاریخی جایگاه اصل 90 قانون اساسی". , 56, 1, 1405, 251-277. doi: 10.22059/jplsq.2024.373867.3502
منصوری بروجنی, محمد. (1405). 'نقش نظارتی مجلس در پرتو تحول تاریخی جایگاه اصل 90 قانون اساسی', , 56(1), pp. 251-277. doi: 10.22059/jplsq.2024.373867.3502
منصوری بروجنی, محمد. نقش نظارتی مجلس در پرتو تحول تاریخی جایگاه اصل 90 قانون اساسی. , 1405; 56(1): 251-277. doi: 10.22059/jplsq.2024.373867.3502

نقش نظارتی مجلس در پرتو تحول تاریخی جایگاه اصل 90 قانون اساسی

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 56، شماره 1 - شماره پیاپی 45، فروردین 1405، صفحه 251-277    اصل مقاله (678.94 K)
نوع مقاله: علمی-پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jplsq.2024.373867.3502
نویسنده
محمد منصوری بروجنی*
استادیار گروه حقوق دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
زمینه: انفاذ اراده ناب‌ترین شکل اعمال قدرت است و برای هر سیاست‌مداری این یک دغدغه است که چگونه ارادۀ خود را نافذ کند. به همین دلیل نمایندگان مجلس برای کمیسیون اصل نودم ، تقاضای اختیارات یا جایگاه فوق‌العاده،‌ مثل استقلال سازمانی، استقلال مالی، و صلاحیت قضایی می‌کنند؛ زیرا این نهاد یکی از ابزارهای تنفیذ ارادۀ مجلس است.
روش: این مقاله با استفاده از چارچوب نهادگرایی تاریخی به بررسی وضعیت کنونی و تخمین چشم‌انداز کمیسیون اصل نودم قانون اساسی می‌پردازد. در این مقاله علاوه بر تحلیل مشخصات نهادی، به تحلیل مشخصات فضای سیاسی کمیسیون اصل نودم می‌پردازیم تا نشان دهیم کمیسیون اصل نودم چگونه در یک فضای سیاسی جدید قرار گرفته که مانع از رشد نهادی آن می‌شود.
هدف: با توصیف عوامل محیطی و درون‌زای تکامل کمیسیون اصل نودم، می‌کوشیم تا به توضیحی دربارۀ وضعیت امروزی این نهاد و چشم‌انداز احتمالی آن در آینده دست یابیم.
یافته‌ها: بر اساس دستاوردهای تحقیق، حیات کمیسیون اصل نودم پس از انقلاب اسلامی به سه دورۀ «پیش‌روی آزادانه؛ ۱۳۵۹-۱۳۶۴»، «مقاومت و پیش‌روی محدود؛ ۱۳۶۴-۱۳۶۶»، و «تعادل؛ ۱۳۶۶ تاکنون» تقسیم شده است.
نتیجه: این کمیسیون در آغاز دورۀ سوم به حداکثر رشد خود رسیده بود و بدون تغییری اساسی در موازنۀ کنونی قوا نمی‌توان انتظار داشت تلاش‌ها برای ارتقای جایگاه آن منتج شود.
کلیدواژه‌ها
نظارت و تعادل؛ تفکیک قوا؛ اصل نودم؛ تعادل اساسی؛ نهادگرایی تاریخی
مراجع
  1. فارسی
الف) کتاب‌ها

  1. ادارۀ تبلیغات و انتشارات (1368). راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: ادارۀ کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
  2. بیکس، برایان (1389). فرهنگ نظریۀ حقوقی. ترجمه: محمد راسخ و همکاران. تهران: نی.
  3. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1387). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
  4. راسخ، محمد (1398). نظارت و تعادل در نظام حقوق اساسی. ویراست دوم. تهران: دراک.
  5. صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1364). ج ۲: جلسۀ سی‌دوم تا پنجاهم. تهران: ادارۀ کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
  6. کدیور، جمیله (1383). کمیسیون اصل نود. ج 3: کارنامۀ اصل نود در مجلس ششم. ۳ جلد. تهران: امید ایرانیان.
  7. ـــــــــــ (1383). کمیسیون اصل نود. ج 2: فعالیت‌ها و چالش‌ها‌ (۱۳۵۹-۱۳۷۹). ۳ جلد. تهران: امید ایرانیان.
 

ب) مقالات

  1. ایمانی، عباس (1385). همگرایی حقوق و سیاست در اصل نود قانون اساسی جمهوری اسلامی. کانون وکلا، (194ـ 195)، 184-194.
  2. بهنیا، مسیح و صادقی، امیرحسین (1399). کمیسیون اصل نود یا سازمان بازرسی کل کشور؟ مقایسه با نهاد آمبودزمان (با تأکید بر آمبودزمان پارلمانی انگلستان). تحقیقات حقوقی، 23(91)، 401-428.
  3. رضایی‌زاده، محمدجواد و عابدی، سعید (1389). آمبادزمن: پاسدار حقوق شهروندان، مبتکر اصلاحات اداری. دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، 40 (3)، 151-170.
  4. طلابکی طرقی، اکبر و عطار، محمدصالح (1396). الزامات و راهکارهای ایجاد نهاد ملی حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران (در پرتو قانون اساسی، حقوق بشر اسلامی، اعلامیۀ پاریس و رویۀ کشورها). دانش حقوق عمومی، 6 (17)، 22-41.
  5. عنابی، علیرضا و خلیلی شجاعی، فریور (1391). کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی. کانون وکلای دادگستری، (27ـ28)، 59-68.
  6. محمدی کرجی، رضا و جعفرزاده بهاءآبادی، علی‌رضا (۱۴۰۲). واکاوی واژۀ «طرزکار» در اصل نود قانون اساسی. دانش حقوق عمومی، 12 (3)، ۱۷۳-۱۹۸.
  7. موسی‌زاده، ابراهیم (1391). بررسی تطبیقی کمیسیون اصل نود و نهاد آمبودزمان (نهاد بازرسی و نظارت). دیدگاه‌های حقوق قضایی، 17 (57)، 157-180.
 

ج) پایان‌نامه‌ها

  1. بادامچی، علی (1375). کمیسیون اصل نود قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق عمومی. به راهنمایی عبدالحمید ابوالحمد. تهران: دانشگاه تهران، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، تاریخ دفاع ۱۳۷۵.
  2. زارعی، الهه (1393). بررسی تطبیقی کمیسیون اصل نود و آمبودزمن. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی. به راهنمایی جواد تقی‌زاده، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران. تاریخ دفاع ۱۳۹۳.
 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Choudhry, S. (2006). “Migration as a New Metaphor in Comparative Constitutional Law.” In The Migration of Constitutional Ideas, edited by Sujit Choudhry, 1-35. Cambridge: Cambridge University.
  4. Choudhry, S. (2006). “Migration as a New Metaphor in Comparative Constitutional Law.” In The Migration of Constitutional Ideas, by Sujit Choudhry, 1-35. Cambridge: Cambridge University.
  5. Mahoney, J., & Thelen, K. (2010). “A Theory of Gradual Institutional Change.” In Explaining Institutional Change, Ambiguity, Agency, and Power, by James Mahoney, & Kathleen Thelen, 1-37. New York: Cambridge University.
  6. Mahoney, J., & Thelen, K. (2010). “A Theory of Gradual Institutional Change.” In Explaining Institutional Change: Ambiguity, Agency, and Power, edited by James Mahoney & Kathleen Thelen, 1-37. New York: Cambridge University.
  7. Steinmo, S. (2008). “Historical Institutionalism.” In Approaches and Methodologies in the Social Sciences, by Donatella della Porta, & Michael Keating, 118-138. Cambridge: Cambridge University.
 

  1. B) Articles
  2. Tushnet, M. (1999). The Possibilities of Comparative Constitutional Law. The Yale Law, 1225-1309.
 

  1. C) Documents
  2. “Belgium 1831 Constitution.” Constitute. n.d. https://www.constituteproject.org/constitution/Belgium_1831 (accessed July 15, 2023).
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 167
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 113





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب