| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,159 |
| تعداد مقالات | 76,976 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,422,969 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,137,435 |
تحلیل اسلوبهای طنز در قصیده رستمنامه بهار | ||
| ادب فارسی | ||
| دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 35، شهریور 1404، صفحه 1-14 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2026.403013.2344 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود بشیری؛ متین مدنی* | ||
| دانشگاه علامه طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| قصیدة «رستمنامه» سرودة ملکالشعرای بهار، نمونهای شاخص از تلفیق حماسه و طنز در شعر فارسی معاصر است که با بهرهگیری از شیوههای طنزآفرینی، نقدی اجتماعی - سیاسی به وضعیت ایران در دوران پهلوی ارائه میدهد. بهار با آوردن رستم، پهلوان اساطیری شاهنامه به دل جامعه معاصر، به شکلی طنزآمیز و تمثیلی، فروپاشی ارزشها و فساد نخبگان و بحران هویت فرهنگی ایران را بازتاب میدهد. این پژوهش بر پایه روش توصیفی - تحلیلی است که با مبنا قراردادن الگوی طنز آفرین قهرمان شیری (۱۴۰۳)، به تحلیل اسلوبهای طنز میپردازد و نشان میدهد که چگونه عوامل بنیادین طنز در ساختار روایت و تصویرپردازیهای شاعرانة بهار حضور پررنگ دارند. یافتههای پژوهش چگونگی اسلوبهای بهکاررفته در شعر بهار را بررسی میکند و نشان میدهد بهار چگونه توانسته اثری در ژانر «حماسة مضحک» خلق کند. بهار با شبیهسازی رستم به شخصیتهای متزلزل امروزین و جایدادن او در موقعیتهای گوناگون و حالتهای مختلف که نامتناسب با رستمِ موجود در ذهن شاهنامه است، طنزی سیاسی آفریده است. این قصیده بیانگر آن است که چگونه شاعر میتواند از عناصر اسطورهای و گذشته فرهنگی خود برای انتقاد غیرمستقیم و مؤثر از بحرانهای موجود بهره ببرد. روش کار بهار را در اشعار شاعرانی مثل حافظ و عبید زاکانی هم میبینیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طنز؛ رستمنامه؛ بهار؛ حماسه؛ انتقاد | ||
| مراجع | ||
|
منابع
آبراهامیان، یرواند (1377). ایران بین دو انقلاب، ویرایش ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نی.
آرینپور، یحیی (1388). از صبا تا نیما.
اخوت، احمد (1371). نشانه شناسی مطایبه، اصفهان، فردا.
ارسطو (1377). فن شعر، عبدالحسین زرین کوب، مترجم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اسکی، راضیه فانی (1396). نگاهی برشخصیت و شخصیت پردازی در قصیده رستم نامه بهار. در همایش ملی ملک الشعراء بهار.
انوشه، حسن (1381). فرهنگنامه ادب فارسی، ویرایش گروه پژوهشی دانشنامه ادب فارسی، ج ۲، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
بهار، محمدتقی (1382). دیوان اشعار ملک الشعرای بهار، ج 1، نشر آزادمهر.
بهرهمند، زهرا (1389). آیرونی و تفاوت آن با صنایع بلاغی مشابه.
بیهقی، ابوالفضل (1393). تاریخ بیهقی، به کوشش خلیل خطیب رهبر، ج ۱، تهران، مهتاب.
جوادی، حسن (1384). تاریخ طنز در ادبیات فارسی، تهران، کاروان.
حلبی، علی اصغر (1377). تاریخ طنز و شوخ طبعی، تهران، اساطیر.
خالقی مطلق، جلال (1399). فردوسی و شاهنامه سرایی، تهران، سخن.
رشیدی، فرزانه (1403). ادبیات معاصر ایران، ج ۱، تهران، سخن.
رودمعجنی، محمود فتوحی (1392). سبکشناسی نظریهها، رویکردها و روشها، تهران، سخن.
زرین کوب، عبدالحسین (1349). از کوچه رندان، امیرکبیر.
سنایی غزنوی (1383). حدیقه الحقیقه و شریعه الطریقه، ۱۳۸۳.
شمیسا، سیروس (1370). انواع ادبی، تهران، باغ آینه.
شیری، قهرمان (1403). عوامل طنزآفرین و انواع اصلی طنز، مجله مطالعات زبانی و بلاغی.
صفوی، کوروش (1384). پیش درآمدی بر طنز از منظر زبان شناسی.
صلاحی، عمران (1383). گزینه اشعار طنزآمیز، تهران، مروارید.
طالبیان، یحیی؛ و تسلیمجهرمی، فاطمه (1388). ویژگیهای زبان طنز و مطایبه در کاریکلماتورها (با تکیه بر کاریکلماتورهای پرویز شاپور) ، فنون ادبی، 1، 13–40، 1.
عاقلی، باقر (1380). شرح حال رجال سیاسی و نظامیمعاصر ایران، تهران، علم و گفتار.
علومی، محمدعلی (1397). داستان طنز جدید در ایران، تهران، علمی و فرهنگی.
علی محمدی؛ و جهرمی، فاطمه تسلیم (1393). بررسی و تحلیل حماسههای مضحک و گونههای آن در زبان فارسی، فصلنامه جستارهای نوین ادبی.
فرجیان، محمدباقر نجف زاده مرتضی (1370). طنز سرایان ایران از مشروطه تا انقلاب، تهران، بنیاد.
فضیلت، محمود (1390). اصول و طبقه بندی نقد ادبی، تهران، زوار.
قائمی، فرزاد فرزاد (1396). تحلیل حماسه مضحک رستمنامه بهار و تبیین شاخصههای ژانری اثر: یک پارودی با بافت هجایی. در همایش ملی ملک الشعراء بهار.
کمالالدین، اسماعیل (1348). دیوان کمال الدین اسماعیل، تهران، دهخدا.
محمدی، علی؛ و تسلیم جهرمی، فاطمه (1393). بررسی و تحلیل حماسه های «مضحک» و گونه های آن در زبان فارسی، جستارهای نوین ادبی، 186، 87–122، 47.
مقدادی، بهرام (1393). دانشنامه نقد ادبی، تهران، چشمه.
موسوی، سپیده؛ و فرخزاد، ملکمحمد (1394). زیباییشناسی کاربرد تناقض در طنز عرفانی، زیباییشناسی ادبی، 23، 95–108، 13.
References Abrahamian, Ervand (1999). Iran Between Two Revolutions. Edited translation by Ahmad Golmohammadi and Mohammad Ebrahim Fattahi, Tehran: Ney. [in Persian] Aryanpour, Yahya (2009). From Saba to Nima. Tehran. [in Persian] Akhavat, Ahmad (1992). Semiotics of Wit. Isfahan: Farda. [in Persian] Aristotle (1999). Poetics. Translated by Abdolhossein Zarrinkoub, Tehran: Bongah-e Tarjomeh va Nashr-e Ketab. [in Persian] Eski, Razieh Fani (2017). An Analysis of Character and Characterization in Bahar’s Rostam-Nama Qasida. In Proceedings of the National Conference on Malek al-Sho‘ara Bahar. [in Persian] Anousheh, Hassan (2002). Encyclopedia of Persian Literature. Edited by the Research Group of the Encyclopedia of Persian Literature, Vol. 2, Ministry of Culture and Islamic Guidance. [in Persian] Bahar, Mohammad-Taqi (2003). Collected Poems of Malek al-Sho‘ara Bahar, Vol. 1. Tehran: Azadmehr. [in Persian] Bahramand, Zahra (2010). “Irony and Its Difference from Similar Rhetorical Devices.” [in Persian] Bayhaqi, Abolfazl (2014). Tarikh-e Bayhaqi. Edited by Khalil Khatib Rahbar, Vol. 1, Tehran: Mahtab. [in Persian] Javadi, Hassan (2005). The History of Satire in Persian Literature. Tehran: Karavan. [in Persian] Halabi, Ali Asghar (1999). History of Satire and Humor. Tehran: Asatir. [in Persian] Khaleghi-Motlagh, Jalal (2020). Ferdowsi and the Composition of the Shahnameh. Tehran: Sokhan. [in Persian] Rashidi, Farzaneh (2024). Contemporary Iranian Literature, Vol. 1. Tehran: Sokhan. [in Persian] Fotouhi Rodmajani, Mahmoud (2013). Stylistics: Theories, Approaches, and Methods. Tehran: Sokhan. [in Persian] Zarrinkoub, Abdolhossein (1970). From the Alley of the Rakes. Tehran: Amir Kabir. [in Persian] Sanai Ghaznavi (2004). Hadiqat al-Haqiqah wa Shari‘at al-Tariqah. [in Persian] Shamisa, Sirus (1991). Literary Genres. Tehran: Bagh-e Ayeneh. [in Persian] Shiri, Ghahraman (2024). “Humor-Generating Factors and the Main Types of Satire.” Journal of Linguistic and Rhetorical Studies. [in Persian] Safavi, Kourosh (2005). “An Introduction to Satire from a Linguistic Perspective.” [in Persian] Salahi, Emran (2004). Selected Satirical Poems. Tehran: Morvarid. [in Persian] Talebian, Yahya; & Taslim Jahromi, Fatemeh (2009). “Linguistic Features of Satire and Wit in Caricatures (Based on the Caricatures of Parviz Shapour).” Fonun-e Adabi, Vol. 1, pp. 13–40. [in Persian] Aqeli, Bagher (2001). Biographies of Contemporary Iranian Political and Military Figures. Tehran: Elm va Goftar. [in Persian] Oloumi, Mohammad-Ali (2018). Modern Satirical Fiction in Iran. Tehran: Elmi va Farhangi. [in Persian] Alimohammadi, Ali; & Jahromi, Fatemeh Taslim (2014). “An Analysis of Comic Epics and Their Types in the Persian Language.” Journal of New Literary Studies. [in Persian] Farajian, Mohammad-Bagher Najafzadeh Morteza (1991). Iranian Satirists from the Constitutional Era to the Revolution. Tehran: Bonyad. [in Persian] Fazilat, Mahmoud (2011). Principles and Classification of Literary Criticism. Tehran: Zavvar. [in Persian] Ghaemi, Farzad (2017). An Analysis of Bahar’s Comic Epic Rostam-Nama and the Generic Features of the Work: A Parody with Satirical Structure. In Proceedings of the National Conference on Malek al-Sho‘ara Bahar. [in Persian] Kamal al-Din Isma‘il (1969). Divan of Kamal al-Din Isma‘il. Tehran: Dehkhoda. [in Persian] Mohammadi, Ali; & Taslim Jahromi, Fatemeh (2014). “An Analysis of ‘Comic’ Epics and Their Types in Persian Language.” New Literary Studies, No. 186, pp. 87–122. [in Persian] Moqaddadi, Bahram (2014). Encyclopedia of Literary Criticism. Tehran: Cheshmeh. [in Persian] Mousavi, Sepideh; & Farrokhzad, Malek-Mohammad (2015). “The Aesthetics of the Use of Paradox in Mystical Satire.” Literary Aesthetics, No. 23, pp. 95–108. [In Persian]
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 87 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 22 |
||