| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,159 |
| تعداد مقالات | 76,976 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,422,969 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,137,435 |
مبانی فکری و ادبی شعر خواجه محمد مرشد (شاعر و عارف بلوچ اهل سراوان) | ||
| ادب فارسی | ||
| دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 35، شهریور 1404، صفحه 121-142 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2026.403745.2343 | ||
| نویسندگان | ||
| مجیب الرحمن دهانی* 1؛ محمد امیر مشهدی2؛ احمد نور وحیدی3 | ||
| 1مدرس مدعو دانشگاه سراوان | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان | ||
| 3استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سراوان | ||
| چکیده | ||
| خواجه محمد مرشد شاعر بلوچ خوش قریحه و نازک خیال معاصر، از خطه شاعر خیز بلوچستان ایران است.افکار بلند ومعنا پردازی عمیق،تسلط به وزن های عروضی و بهره گیری صحیح از آرایه های ادبی مرشد را قادر ساخته تا به بیان اندیشه های وزین خود در قالب ادبیات منظوم بپردازد این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است و یافته های پژوهش مبین این پیام است:که بیشتر غزلهای مرشد دارای مضمون عرفانی است که به شیوه شاعران عارف با استفاده از آیات و احادیث و همچنین عناصر قلندری و ملامتی به شکلی دلنشین سروده شده است. بیشترین مضمون عرفانی دیوان وی، اعتقاد به وحدت وجود است که باور به یکی بودن کلیه موجودات و عدم تضاد خیر و شر را نشان می دهد. قلندر در شعر وی جایگاه مهمی دارد. او قلندر را در معنی عارف و انسان کامل واصل به کار برده است و برخی از غزلهای وی تماما در مدح قلندران است و اشعاری نیز با مضامین قلندری و ملامتی در دیوان وی یافت می شود. سایر مضامین این شاعر که کمتر بسامد دارد شامل مضامین دینی مانند نعت خدا و پیامبر و معاد و یاد خداوند است. از نظر ویژگیهای ادبی نیز آرایه تشبیه در میان آرایه های بیانی بسامد فراوانی دارد و در میان آرایه های بدیعی تکرار و تضاد بیشترین بسامد را دارد و تلمیع و تلمیح نیز به شیوه ای مفهوم و تاثیر گذارارائه شده اند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خواجه محمد مرشد؛ عرفان؛ عشق؛ بلوچ؛ تلمیح | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابنعربی، محییالدین (1370). فصوص الحکم، تحقیق و تعلیق: ابوالعلاءالعفیفی، چ2. تهران: انتشارات الزهراء.
افکوسی پاقلعه، صدیقه، گلستانی، سید هاشم و واعظی، سید حسین (1399). معرفتشناسی عرفانی با تأکید بر آرای سهروردی عارف. فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی، 14 (55)، 222-195.
تدین، عطاءالله (1374). جلوههای تصوف و عرفان در ایران و جهان، تهران: دانشگاه تهران.
حافظ، شمسالدین محمد (1391). دیوان اشعار، تهران: فکر روز.
خدادادی، محمد (1392). بازتاب اندیشههای شمس تبریزی در مثنوی مولوی، یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
رحیمیان، سعید (1388). مبانی عرفان نظری، تهران: نشر سمت.
رمضانی، رضا (1381). معرفتشناسی عرفانی، قبسات، شماره 24، 39-15.
سپاهی، عبدالحکیم، تقیه، محمدرضا و سالاری، قاسم (1402). ستایش و یادبود پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) در شعر و هنر معاصر بلوچ، مطالعات هنر اسلامی، 20 (51)، 311-294
سلمی، ابوعبدالرحمن (1364ق). رساله الملامتیه، قسم الثانی. ابوالعلاء عفیفی. مصر: بینا.
سنایى، ابوالمجد مجدود بن آدم. (1962). مکاتیب سنایى، هند: انتشارات دانشگاه علیگره.
شبستری، محمود (1382). گلشن راز، کرمان: انتشارات خدمات فرهنگى کرمان.
صبور، داریوش (1349). عشق و عرفان و تجلی آن در شعر فارسی، تهران: نشر زوار.
غزالی، ابوحامد محمد (1386). احیاء علوم الدین. ترجمۀ مؤیدالدین خوارزمی، چ6. تهران: نشر علمى و فرهنگى.
فدوی، صبا، حمزئیان، عظیم و خیاطیان، قدرتالله (1398). مبانی عرفانی هستیشناسی عینالقضات همدانی، پژوهشنامه زبان و ادب فارسی، 13 (2)، 44-23.
فرشیدورد، خسرو (1375). نقشآفرینیهای حافظ، تهران: انتشارات صفی علیشاه.
کوثر، انعام الحق (1353). شعر فارسی در بلوچستان، راولپندی: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
مرشد، خواجه محمد (1396). دیوان اشعار، با مقدمه و تصحیح نوید دهواری. سراوان: کتاب بلوچ.
مولوی، جلالالدین محمد (1373). مثنوی معنوی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی.
ــــــــــــــــ (1384). دیوان شمس، تهران: طلایه.
هجویری، ابوالحسن علی بن عثمان (1383). کشف المحجوب، تصحیح محمود عابدی. تهران: سروش.
همدانی، عینالقضات (1341). تمهیدات، تصحیح عفیف عسیران. تهران: دانشگاه تهران.
ــــــــــــــــ (1385). دفاعیات عینالقضات همدانی(شکوی الغریب)، چ2. تهران: منوچهری.
نیکلسون، رینولد (1358). تصوف اسلامی و رابطه انسان و خدا، ترجمه و تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: چاپ زر.
نیکلسون، الن (1366). عرفان عارفان مسلمان، ترجمه اسدالله آزاد. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
References Afkoosi, S., Golestani, H, & Vaezi, H. (2019). Mystical Epistemology with Emphasis on the Views of the Mystic Suhrawardi. Quarterly Journal of Comparative Literature Studies, 14 (55), 195-222. [in Persian] Fadavi, S., Hamzaian, A., & Khayyatian, Q. (2019). Mystical Foundations of the Ontology of Ayn al-Qudsat Hamadani. Journal of Persian Language and Literature, 13 (2), 23-44. [in Persian] Farshid Vard, Kh. (1996). Hafez's Role-playing. Tehran: Safi Ali Shah Publications. [in Persian] Ghazali, A. H. M. (2007). Revival of Religious Sciences. translated by Moayed al-Din al-Khwarizmi, vol. 6. Tehran: Scientific and Cultural Publication. [in Persian] Hafez, Sh. (2012). Divan of Poems,. Tehran: Fekr Rooz. [in Persian] Hajveri, A. (2004). Kashf Al-Mahjoob. Mahmoud Abedi., Tehran: Soroush. [in Persian] Hamedani, A. (1962). Introduction. edited by Afif Asiran. Tehran: University of Tehran. [in Persian] Hamedani, A. (2006). Defenses of the Judges of Hamadani (The Complaint of the Stranger), Vol. 2. Tehran: Manouchehri. [in Persian] Ibn Arabi, M. (1991). Fusous al-Hikam, Research and Commentary: Abu al-Ala al-Afifi, Vol. 2. Tehran: Al-Zahraa Publications. [in Persian] Kausar, A. (1974). Persian Poetry in Balochistan. Rawalpindi: Persian Research Center of Iran and Pakistan. [in Persian] Khodadadi, M. (2013). Reflection of Shams Tabrizi's Thoughts in Rumi's Masnavi. Yazd University Press. [in Persian] Molavi, J. (1994). Spiritual Masnavi. Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Islamic Guidance. [in Persian] Molavi, J. (2005). Divan Shams. Tehran: Talayeh. [in Persian] Murshid, Kh. M. (2017). Poetry Collection, with an introduction and correction by Navid Dehvari. Saravan: Baloch Book. [in Persian] Nicholson, E. (1987). The Mysticism of Muslim Mystics. translated by Asadullah Azad, Ferdowsi University of Mashhad Press. [in Persian] Nicholson, R. (1979). Islamic Sufism and the Relationship between Man and God. translated and edited by Mohammad Reza Shafi'i Kadkani, Zar Press. [in Persian] Rahimian, S. (2009). Fundamentals of Theoretical Mysticism. Tehran: Samt Publication. [in Persian] Ramezani, R. (2002). Mystical Epistemology. Qabsat, No. 24, 15-39. [in Persian] Sabour, D. (1960). Love and Mysticism and Its Manifestation in Persian Poetry. Tehran: Zavar Publications. [in Persian] Salmi, A. (1944). Risalat al-Malamatiya, Part Two, Abu al-Ala' Afifi, Egypt. [in Persian] Sepahi, A.,Taghieh, M., & Salari,Q. (1402). Praise and Commemoration of the Prophet (PBUH) and the Ahlul Bayt (AS) in Poetry. Contemporary Baloch Art. Studies in Islamic Art, 20 (51), 311-294. [in Persian] Shabestari, M. (2003). Golshan Raz. Kerman: Kerman Cultural Services Publications. [In Persian] Tadayin, A. (1995). Effects of Sufism and Mysticism in Iran and the World. Tehran: University of Tehran. [in Persian]
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 110 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 16 |
||