مبانی فکری و ادبی شعر خواجه محمد مرشد (شاعر و عارف بلوچ اهل سراوان) | ||
| ادب فارسی | ||
| دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 35، شهریور 1404، صفحه 121-142 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2026.403745.2343 | ||
| نویسندگان | ||
| مجیب الرحمن دهانی* 1؛ محمد امیر مشهدی2؛ احمد نور وحیدی3 | ||
| 1دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان | ||
| 3استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سراوان | ||
| چکیده | ||
| خواجه محمد مرشد شاعر بلوچ خوش قریحه و نازک خیال معاصر، از خطه شاعر خیز بلوچستان ایران است.افکار بلند ومعنا پردازی عمیق،تسلط به وزن های عروضی و بهره گیری صحیح از آرایه های ادبی مرشد را قادر ساخته تا به بیان اندیشه های وزین خود در قالب ادبیات منظوم بپردازد این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است و یافته های پژوهش مبین این پیام است:که بیشتر غزلهای مرشد دارای مضمون عرفانی است که به شیوه شاعران عارف با استفاده از آیات و احادیث و همچنین عناصر قلندری و ملامتی به شکلی دلنشین سروده شده است. بیشترین مضمون عرفانی دیوان وی، اعتقاد به وحدت وجود است که باور به یکی بودن کلیه موجودات و عدم تضاد خیر و شر را نشان می دهد. قلندر در شعر وی جایگاه مهمی دارد. او قلندر را در معنی عارف و انسان کامل واصل به کار برده است و برخی از غزلهای وی تماما در مدح قلندران است و اشعاری نیز با مضامین قلندری و ملامتی در دیوان وی یافت می شود. سایر مضامین این شاعر که کمتر بسامد دارد شامل مضامین دینی مانند نعت خدا و پیامبر و معاد و یاد خداوند است. از نظر ویژگیهای ادبی نیز آرایه تشبیه در میان آرایه های بیانی بسامد فراوانی دارد و در میان آرایه های بدیعی تکرار و تضاد بیشترین بسامد را دارد و تلمیع و تلمیح نیز به شیوه ای مفهوم و تاثیر گذارارائه شده اند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خواجه محمد مرشد؛ عرفان؛ عشق؛ بلوچ؛ تلمیح | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 349 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 145 |
||