میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,196
تعداد مقالات77,227
تعداد مشاهده مقاله157,218,065
تعداد دریافت فایل اصل مقاله118,403,684
موسی زاده, ابراهیم. (1405). مفهوم، ضرورت و راهکار تحقق علوم اسلامی با تأکید بر «حقوق اسلامی». , 56(1), 37-57. doi: 10.22059/jplsq.2025.383702.3620
ابراهیم موسی زاده. "مفهوم، ضرورت و راهکار تحقق علوم اسلامی با تأکید بر «حقوق اسلامی»". , 56, 1, 1405, 37-57. doi: 10.22059/jplsq.2025.383702.3620
موسی زاده, ابراهیم. (1405). 'مفهوم، ضرورت و راهکار تحقق علوم اسلامی با تأکید بر «حقوق اسلامی»', , 56(1), pp. 37-57. doi: 10.22059/jplsq.2025.383702.3620
موسی زاده, ابراهیم. مفهوم، ضرورت و راهکار تحقق علوم اسلامی با تأکید بر «حقوق اسلامی». , 1405; 56(1): 37-57. doi: 10.22059/jplsq.2025.383702.3620

مفهوم، ضرورت و راهکار تحقق علوم اسلامی با تأکید بر «حقوق اسلامی»

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 56، شماره 1 - شماره پیاپی 45، فروردین 1405، صفحه 37-57    اصل مقاله (591.68 K)
نوع مقاله: علمی-پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jplsq.2025.383702.3620
نویسنده
ابراهیم موسی زاده*
استاد گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
موضوع علم/حقوق اسلامی به منظور برون‌رفت از معضل تضاد و تناقض میان ارزش‏ های برآمده از علوم غربی و ارزش ‏های اسلامی، یکی از مسائل مهم در عرصۀ علوم انسانی است، که در چند دهۀ اخیر اندیشۀ بسیاری از فلاسفه، فقها و اندیشمندان را به خود مشغول ساخته است. پژوهش در تبیینِ مفهوم، فهمِ ضرورت و چگونگی تحقق علم اسلامی و به تبع آن حقوق اسلامی، یکی از مهمترین اهداف در حوزۀ علوم انسانی اسلامی است. در این نوشتار، پرسش اصلی آن است که مفهوم و ضرورت علم اسلامی چیست و نحوۀ تحقق آن چگونه است؟ این نوشتار با روش تحقیق کیفی و با مراجعه به آثار مکتوب و با نگرشی توصیفی‌ـ تحلیلی انجام گرفته است. اهمّ یافته ‏های پژوهش این است که چنانچه داده‏ های هر علمی از جمله دانش حقوق، برای جامعۀ اسلامی لازم و ضروری باشد و محصول آن با مبانی و آموزه‌های اسلامی مخالفتی نداشته باشد، علم/حقوق اسلامی محسوب می‏ شود و ضرورت آن نیز در احتراز از پیامدهای مخرّب و منفی علم غیراسلامی نهفته است و راهکار تحقق و تولید علم اسلامی، «عقل مبرهن» و «نقل یقین ‏آور» است. از آنجا که «قواعد حقوقی» با وصف «هنجاری» و «توصیه ‏ای»، رابطۀ مستقیمی با «جهان‏ بینی» و «انسان‏شناسی» دارند و از لوازم غیرقابل انفکاک جامعه محسوب می‏ شوند، پس بیش از هر رشتۀ دیگری، اسلامی‌سازی آن ضرورت پیدا می‌کند. 
کلیدواژه‌ها
حقوق اسلامی؛ علم اسلامی؛ علم دینی؛ علم سکولار
مراجع
  1. فارسی
الف) کتاب‏ها

  1. باربور، ایان (1392). علم و دین. ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی .تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  2. باقری، خسرو (1387). هویت علم دینی: نگاهی معرفت شناختی به نسبت دین با علوم انسانی. چ 2. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  3. پیترسون، مایکل؛ هاسکر، ویلیام؛ رایشنباخ، بروس و بازینجر، دیوید (1403). عقل و اعتقاد دینی. ترجمۀ آرش نراقی و ابراهیم سلطانی. چ 12. تهران: طرح نو.
  4. جوادی آملی، عبدالله (1386). منزلت عقل در هندسۀ معرفت دینی. تنظیم: احمد واعظی. چ 2. قم: مرکز نشر اسراء.
  5. ــــــــــــــــــ (1392). شریعت در آینۀ معرفت. ویراستار: حمید پارسانیا. چ 7. قم: مرکز نشر اسراء.
  6. سروش، عبدالکریم (1387). قبض و بسط تئوریک شریعت. تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
  7. ــــــــــــــــ (1376). درس‏هایی در فلسفۀ علم ‏الاجتماع. تهران: نی.
  8. ــــــــــــــــ (1366). تفرج صنع. تهران: صدا و سیما.
  9. صادقی، رضا (1394). آشنایی با فلسفه علم معاصر. تهران: سمت.
  10. کلینی، محمدبن یعقوب (1393). اصول کافی. ترجمۀ حسین استاد ولی. تهران: دارالثقلین.
  11. گلشنی، مهدی (1388). از علم سکولار تا علم دینی. چ 4. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
  12. ــــــــــــــ (1400). علم و دین و معنویت در آستانۀ قرن بیست‌ویکم. چ 3. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  13. مصباح یزدی، محمدتقی (1393). رابطۀ علم و دین. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
  14. مطهری، مرتضی (1367). مسئلۀ شناخت. تهران: صدرا.
  15. ــــــــــــــــ (1394). کلیات علوم اسلامی؛ منطق‌ـفلسفه. چ 63، تهران: صدرا.
  16. ــــــــــــــــ (1380). مجموعه یادداشت‌ها. تهران: صدرا. ج 6.
  17. مهدوی، منصور (1398). ارزیابی اندیشۀ هایدگر و جریان فردید. تهران: حکمت اشراق.
  18. میرباقری، سیدمحمدمهدی (1394). نسبت دین با علم و فناوری: مبانی مفهومی نظریۀ علم دینی. قم: تمدّن نوین اسلامی.
  19. نصر، سیدحسین (1386). معرفت جاودان. به اهتمام: سیدحسن حسینی. ترجمۀ سیدرضا ملیح. تهران: مهرنیوشا.
  20. ــــــــــــــــ (1393). در جستجوی امرقدسی. ترجمۀ سیدمصطفی شهرآئینی. تهران: نی.
  21. ــــــــــــــــ (1397). نیاز به علم مقدس. ترجمۀ حسن میانداری. چ 4. قم: طه.
  22. ــــــــــــــــ (1387). جوان مسلمان و دنیای متجدد. ترجمۀ مرتضی اسعدی. چ 8. تهران: طرح نو.
.23 ــــــــــــــــ (1385). معرفت و معنویت. ترجمۀ انشاءالله رحمتی. چ 3. تهران: سهروردی.

 

ب) مقالات

  1. بهروزلک، غلامرضا (1390). اسلامی‌سازی علوم؛ چیستی، چرایی و چگونگی علم دینی. ماهنامۀ معارف، 86 (3)، 39-42.
  2. جوادی آملی، عبدالله (1389). علم دینی؛ سرمقاله؛. اسراء، 2 (4) ، 7-14.
  3. حسنی، سیدحمیدرضا و علیپور، مهدی (1391). درآمدی بر سیاست‏پژوهی تولید علوم انسانی اسلامی؛ آسیب‏ها و راهکارها. روش‌شناسی علوم انسانی، 18 (70)، 33-57.
  4. خسروپناه، عبدالحسین (1389). چیستی و گسترۀ علم دینی از نظرگاه آیت‌الله جوادی آملی. حکمت اسراء، 2 (4)، 27-47.
  5. رشاد، علی‌اکبر (1400). نگاهی دیگرباره به معیار علم دینی. قبسات، 100 (2). 5‌ـ 14.
  6. زرشناس، شهریار (1383). علم مدرن در حال فروپاشی است. ماهنامۀ بازتاب اندیشه، 52 (5)، 13-18.
  7. فتحعلی‌خانی، محمد (1377). علم دینی. روش‌شناسی علوم انسانی، 17 (4). 74ـ 90.
  8. کاظمینی، سیدمحمدحسین (1398). عناصر سازندۀ قانون و رویکرد به آن در نظام حقوقی اسلام. مطالعات حقوق عمومی، 49 (1)، 271-290.
  9. مصباح یزدی، محمدتقی (1390). علم دینی و اسلامی سازی علوم انسانی. ماهنامۀ معارف، 86 (3) ، 16-21.
  10. مصباح، علی (1400). خطوط کلی دیدگاه حضرت آیت‌الله مصباح دربارۀ علم، دین و علم دینی. علوم انسانی اسلامی صدرا، 37 (2)، 57-65.
  11. نظری، علی اشرف و امیدپور، مهرداد (1401). نسبت امر عرفی و شرعی در حقوق عمومی ایران؛ تأملی تاریخی از انقلاب مشروطه تا جمهوری اسلامی. مطالعات حقوق عمومی، 52 (2)، 661-685.
 

  1. انگلیسی
1.Ayer, A. J. (1952). Language. yruth and logic. New York: Dover. 64-78.

  1. Plantinga, A. (1984). Advice to Christian Philosophers. Faith and philosophy. The Society of Christian Philosophers, 1 (3). Article1.
  2. Rosenberg, A. (2000). Philosophy of Science: A Contemporary Introduation. London: Routledge.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 111
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 128





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب