پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,118 |
| تعداد مقالات | 76,486 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,852,798 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,932,351 |
بازنمایی اضطراب مرگ در تذکرةالاولیای عطار نیشابوری: واکاوی روانشناختی و عرفانی | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 58، شماره 2، دی 1404، صفحه 515-534 اصل مقاله (650.52 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2025.405409.630698 | ||
| نویسندگان | ||
| نفیسه ایرانی1؛ میلاد موحدی راد* 2 | ||
| 1استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبانها، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2دانشآموختۀ دکترا، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فرهنگیان، البرز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مسئله مرگ و اضطراب ناشی از آن، یکی از بنیادیترین دغدغههای انسان در طول تاریخ بودهاست. روانشناسی وجودی، مرگ را سرچشمۀ اصلی اضطراب میداند و معتقد است که مواجهه با آن، سرنوشتسازترین تجربۀ انسان است. در عرفان اسلامی نیز مرگ، نه پایان که پلی به سوی وصال با حقیقت مطلق تلقی میشود. تذکرةالاولیاء عطار نیشابوری به عنوان یکی از برجستهترین متون نثر عرفانی فارسی، دربردارندۀ روایتهایی است که جلوههایی گوناگون از اضطراب مرگ و شیوههای مواجهه با آن را بازتاب میدهد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و با بهرهگیری از چارچوب روانشناسی وجودی، به واکاوی اضطراب مرگ در حکایات ده عارف نامدار در این اثر میپردازد. یافتهها نشان میدهد که میتوان سه سطح عمده در مدیریت اضطراب مرگ در این حکایات تشخیص داد: ۱) سطح انکاری، که در آن سازوکارهای متعارف پاداش و کیفر اخروی نفی میشود (مانند رابعه عدویه)؛ ۲) سطح تحولی، که مرگآگاهی به محرک اصلی دگرگونی معنوی و اخلاقی بدل میشود (مانند فضیل عیاض، ابراهیم ادهم و داوود طائی)؛ و ۳) سطح استعلایی، که در آن مرگ بهمثابۀ وصال و کمال راه تفسیر میگردد (مانند حلاج و بایزید بسطامی). این طبقهبندی نشان میدهد که عطار با استفاده از روایت اولیا، اضطراب مرگ را از یک تهدید روانشناختی به موتور محرک سلوک عرفانی تبدیل کردهاست. بنابراین، میتوان گفت تذکرةالاولیاء الگویی غنی برای «زیستن اصیل در پرتو مرگ» ارائه میدهد که هم از منظر روانشناسی و هم از منظر عرفانی واجد ارزش تحلیلی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اضطراب مرگ؛ تذکرةالاولیاء؛ عرفان اسلامی؛ روانشناسی وجودی؛ مرگآگاهی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
برک، لورا. (۱۳۸۹). روانشناسی رشد از نوجوانی تا پایان زندگی. ترجمه یحیی سید محمدی. تهران: ناشر ارسباران.
زرینکوب، عبدالحسین. (۱۳۷۸). سرّ نی. تهران: امیرکبیر.
عطار نیشابوری. (۱۳۹۱). تذکرةالاولیاء. بررسی، تصحیح متن، توضیحات و فهارس. به تصحیح محمد استعلامی. چاپ چهل و یکم. تهران: انتشارات زوار.
فروزانفر، بدیعالزمان. (۱۳۶۱). شرح احوال و نقد آثار عطار. تهران: امیرکبیر.
کوبلر راس، الیزابت. (۱۳۸۶). چرخ زندگی. ترجمۀ فرناز فرود، تهران: انتشارات حمیدا.
نادری، فرح و شکوهی، مینا. (۱۳۸۸). رابطۀ خوشبینی، شوخطبعی و بلوغ اجتماعی با اضطراب مرگ در پرستاران بیمارستان گلستان اهواز. یافتههای نو در روانشناسی، 4 (10)، صص ۹۴ - ۸۵.
نصر، سید حسین، (۱۳۷۹). سه حکیم مسلمان. تهران: طرح نو.
یالوم، اروین. (۱۳۹۰). خیره به خورشید (غلبه بر هراس از مرگ). ترجمۀ مهدی غبرایی، تهران: نشر جیحون. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 78 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب