| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,902,412 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,880,858 |
چیستی قرارداد از منظر حقوقی: تأملی در استقلال حقوق قراردادها | ||
| مطالعات حقوق خصوصی | ||
| دوره 55، شماره 4، دی 1404، صفحه 605-629 اصل مقاله (1.19 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlq.2025.399612.1008016 | ||
| نویسنده | ||
| عبداله رجبی* | ||
| استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| یکی از مشکلات عرصة حقوق، نحوة حل اختلافات قراردادی است که میتواند از تصور متفاوت حقوقدانان نسبت به قراردادها سرچشمه گیرد؛ اینکه حقوق، چه رویکردی به قرارداد موضوع اختلاف دارد. گاهی قرارداد وعدهای بهشمار میآید که دو طرف عقد بدان رضایت میدهند و بایستی تا آخر، پایبند به محصول اراده خود باشند و گاهی سود و زیانی شمرده میشود که دادوستد شده و حقوق باید پاسدار این منافع طرفین قرارداد باشد. هریک از این رویکردها، آثاری دارد؛ قرارداد اگر محصول اراده باشد، اعتباری است که جنبة هنجاری دارد و احکام آن در هنگام حل اختلاف، حاکم بر دعوا بوده و دخالت قاضی در آن، حداقلی است؛ اما اگر قرارداد را برخورد منافع طرفین بدانیم، همانند عرصههای دیگر حقوق خصوصی، واقعیتی است که موضوع احکام حقوق است و قاضی میتواند آن را اداره کند. از گذشته، کمابیش میتوان هر دو عنصر بالا در حقوق قراردادهای ایران یافت؛ اما به طور کلی، عقد تابع قالبهای پیشساختة شریعت بوده که نقش ارادة طرفین، تنها آن است که محصول توافق خود را در آن قالبها قرار دهند. سپس، با گذر از چیرگی تفکر آزادی اراده قراردادی، امروز به جایی رسیدیم که ناچار از رسمیت دادن بیشتر به عنصر منفعت و ضرر، در حقوق قراردادها هستیم. اکنون، با نظر به این سابقه و با کمک احکام موجود و نظریههای حقوقی جدید، اگر بخواهیم قاعده کلی به دست دهیم، باید بین انواع قراردادها، با نظر به طرفهای آن، که اشخاص عادی باشند یا تاجر حرفهای یا دولت، تفاوت نهاد و از این منظر، به مبانی حقوق قراردادها نگریست و اختلافات قراردادی را رفع کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق قراردادها؛ عدالت معاوضی؛ قول؛ منفعت؛ هنجار | ||
| مراجع | ||
|
منابع
ابراهیمی، سیدنصرالله؛ جواندل جانانلو فرخ (۱۳۹۴). مدیریت تفسلی ریسک در قراردادها بینالمللی نفت. نشریة مطالعات حقوق انرژی، 1(۱)،۱۷-۳۶؛ DOI: 10.22059/JRELS.2015.54550
الآخوند الخراسانی، محمدکاظم بن حسین (بیتا)، کفایهالاصول، الطبعهالثانیه، قم: مؤسسه آلالبیت لاحیاالتراث.
امامی، سیدحسن (۱۳۷۹). حقوق مدنی. ج 1، چ بیستویکم، تهران: اسلامیه.
انصاری، شیخ مرتضی (اعظم)، (بیتا)، کتاب المکاسب، ج. 3، الطبعهالثامنه، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
پولانزاس، ن. آر. (۱۳۸۶). فلسفة حقوق. ترجمة دکتر نجادعلی الماسی، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۸۸). الفارق. ج ۱، تهران: گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۸۰). فلسفة حقوق مدنی. تهران: گنج دانش.
رجبی، عبداله (۱۳۹۹). استیفا مدنی. دانشنامة سیاستگذاری حقوقی، به کوشش لعیا جنیدی و امیرحسن نیازپور، ادارة چاپ و انتشار معاونت تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری.
رجبی، عبداله (۱۳۹۹). شرایط و آثار اقدامات پیشدستانه در حقوق ایران. فصلنامة مطالعات حقوق خصوصی، ۵۰(۴)، ۶۸۷-۷۰۶؛ DOI:10.22059/JLQ.2020.273694.1007161
سلطاناحمدی، جلال (۱۳۹۸). حقوق قرارداد و عدالت توزیعی. دوفصلنامة دانش حقوق مدنی، ۸(۲)، ۹۹-۱۱۶؛ DOI: 10.30473/CLK.2020.49979.2665
شهیدی، مهدی (۱۳۸۲). حقوق مدنی: جلد اول (تشکیل قراردادها). تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
شهیدی، مهدی (۱۳۸۲). حقوق مدنی: جلد سوم (آثار قراردادها و تعهدات). تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
شیروی، عبدالحسین؛ وکیلیمقدم، محمدحسین (۱۳۹۴). حقوق نرم. مطالعات حقوق تطبیقی، ۶(۱)، ۲۵۱-۲۷۶؛ DOI:10.22059/JCL.2015.54412
کاتوزیان، امیرناصر (۱۳۸۰). ستایش قرارداد یا ادارة قرارداد. مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، (۵۲)، ۱۱۲-۱۳۴. https://jflps.ut.ac.ir/article_12605.html (15شهریورماه 1404).
کاتوزیان، امیرناصر (۱۳۷۶). قواعد عمومی قراردادها، جلد اول (مفهوم عقد، اعتبار و انعقاد قرارداد). تهران: شرکت سهامی انتشار.
کاتوزیان، امیرناصر (۱۳۷۸). عقود معین، جلد اول (معاملات معوض - عقود تملیکی). تهران: شرکت سهامی انتشار.
محمود صالحی، علیجان (۱۳۸۱). حقوق بیمه. تهران: بیمة ایران.
نجفی، شیخ محمدحسن (صاحب جواهر) (بیتا). جواهرالکلام فی شرح شرایعالاسلام. جلد 22، حققه و علق علیه: الشیخ علی الآخوندی، الطبعهالسابعه، لبنان: دارالاحیا التراث العربی.
نعمتاللهی، اسماعیل (۱۳۹۵). بررسی خسارت انتظار ناشی از نقض قرارداد در کامنلا و حقوق ایران. مجلة پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، ۳(۳)، ۱۲۹-۱۵۶؛
References Akhund Khorasani, Mullā Muḥammad Kāẓim, Kefāyat al-oṣūl, 2ND Ed. Qom: Al al-Bayt. Ansari, Sheikh Morteza, Kitab al-Makasib, vol. 3, Qom, Majma-ol fekr-ol Islami. Barnett, R. E. (2014). Contract Is Not Promise; Contract Is Consent” in Klass, Letsas & Saprai (Ed.), Philosophical Foundations of Contract Law, Oxford University Press, 42-58; https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198713012.003.0003. Benson, P. (2010). ‘Contract” in A Companion to Philosophy of Law and Legal Theory, Ed. By Dennis Patterson, Wiley – Blackwell. Benson, P. (2001). The Theory of Contract Law. 1st Ed., Cambridge University Press. Black, Oliver (2012). Agreements: A Philosophical and Legal Study, Cambridge University Press. Cooter, R., & Thomas Ulen (2012). Law & Economics, 6th Ed. Pearson. Ebrahimi, S. N., & Javandel Jananloo, F. (2015). Risk tefcel management in the petroleum upstream contracts drafting. Journal Of Researches Energy Law Studies, 1(1), 17-36. DOI:10.22059/jrels.2015.54550. [in Persian] Emami, H. (2000). Ḥoqūq-e madanī (Civil Law). Vol. 1, Tehran: Eslamieh. [in Persian] Fried, C. (1981). Contract as Promise: A Theory of Contractual Obligation. Harvard University Press. Fried, C. (2014). The Ambitions of Contract as Promise” in Klass, Lestas, Saparai (Ed), Philosophical Foundations of Contract Law, Oxford University Press, 17-42; https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198713012.003.0002. Hart, H. L. A. (1994). The Concept of Law, Oxford University Press, 2nd ed. International Institute for the Unification of Private Law (UNIDROIT), (2016). UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, Rome. Jafari Langeroudi, M. J. (2009). Al-Fariq. Vol. 1, Tehran: Ganje Danesh. [in Persian] Jafari Langeroudi, M. J. (2001). Philosophy of Civil Law, Tehran: Ganje Danesh. [in Persian] Katouzian, N. (1997). Iranian Civil Law: General Principles of Contracts, Vol. 1, 3rd Ed., Tehran: Sherkat Inteshar. [in Persian] Katouzian, N. (1999). Iranian Civil Law: Specific Contracts, vol. 1, 4th. Ed., Tehran: Sherkat Inteshar. [in Persian] Katouzian, N. (2001). In Praise of Contract or the Administration of Contract. Law Quarterly, 52, 112-134. [in Persian] Klass, Georgey, George Letsas & Prince Saprai (Ed.) (2014). Philosophical Foundations of Contract Law, Oxford University Press. Najafi, Mohammad Hassan, Jawāhir al-kalām fī sharḥ sharāʾiʿ al-islām, vol. 22, Beirut: Dar al-Ihya' al-Turath al-'Arabi. [in Arabic] Nematollahi, E. (2016). A Study on Expectation Damages for Breach of Contract in Common Law and Iranian Law. Comparative Studies on Islamic and Western Law, 3(3), 129-156. doi: 10.22091/csiw.2017.1937.1187. [in Persian] Owens, D. (2014). Does a Promise Transfer a Right?. in Klass, Letsas & Saprai (Ed.), Philosophical Foundations of Contract Law, Oxford University Press, pp. 78-96; https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198713012.003.0005. Poulantzas, Nicos (2007). Philosophy of Law. Translate by NejadAli Almasi, Tehran: Mizan. [in Persian] Rajabi, A. (2021). Restitution, Legal Policy Encyclopedia. Iranian Vice Presidency for Legal Affairs. [in Persian] Rajabi, A. (2020). Requirements of Anticipatory Actions in Tort Law. Law Quarterly, 50(4), 687-706. DOI:10.22059/jlq.2020.273694.1007161. [in Persian] Raz, J. (2014). Is There a Reason to Keep a Promise?. in Klass, Letsas & Saprai (Ed.), Philosophical Foundations of Contract Law, Oxford University Press, 58-78; https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198713012.003.0004. Soltan Ahmadi, J. (2019). Contract Law and Distributive Justice. Civil Law Knowledge, 8(2), 99-116. doi: 10.30473/clk.2020.49979.2665. [in Persian] Shahidi, M. (2003). Ḥoqūq-e madanī (Civil Law). Vol. 1, Tehran: Majd. [in Persian] Shahidi, M. (2003). Ḥoqūq-e madanī (Civil Law). Vol. 3, Tehran: Majd. [in Persian] Shiravi, A., & Vakili Moghadam, M. H. (2015). Soft Law. Comparative Law Review, 6(1), 251-276. DOI:10.22059/jcl.2015.54412. [in Persian] Tebbit, M.(2017). Philosophy of Law: An Introduction, 3rd Ed., Routledge. Veljanovski, Cento (2007). Economic Principles of Law. Cambridge University Press. Weinrib, E. J. (2012). The Idea of Private Law. Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 386 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 350 |
||