پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,218,118 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,403,704 |
اجتهاد احکام شرعی از سوی اهل بیت(ع) با رویکرد تعلیم شیوة استنباط | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| دوره 22، شماره 2، تیر 1405، صفحه 93-105 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2026.320461.1009202 | ||
| نویسنده | ||
| سید جعفر صادقی فدکی* | ||
| گروه دائرهالمعارفهای قرآنی، پژوهشکدة فرهنگ و معارف قرآن، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| از جمله وظایف رسول خدا(ص) و امامان معصوم شیعه(ع) بیان احکام شرعی مورد نیاز انسانهاست. اما در اینکه آیا آنان در فهم و بیان احکام شرعی از متون دینی از شیوة اجتهاد و استنباط احکام هم بهره گرفتهاند یا خیر دیدگاههای متفاوتی میان فقیهان فریقین مطرح است. برخی فقیهان اهل سنت برآناند که اجتهاد برای رسول خدا(ص) جایز بوده و آن حضرت در موارد متعدد برای بیان احکام شرعی اجتهاد کرده است. در مقابل عدهای از فقیهان اهل سنت و عموم فقیهان امامیه اجتهاد رسول خدا و امامان معصوم(ع) را جایز ندانستهاند و وقوع این عمل از سوی آنان را انکار کردهاند. دیدگاه دیگر مورد تأیید در این پژوهش آن است که اجتهاد به دو نوع اجتهاد خاص و عام قابل تفکیک است. اجتهاد خاص بر اهل بیت(ع) جایز نبوده و این عمل از جانب آنان واقع نشده است، اما اجتهاد عام از سوی این خاندان جایز بوده و این عمل در موارد فراوان و با اهدافی خاص همچون تعلیم شیوة استنباط احکام از قرآن، اثبات وحیانی بودن احکام صادرشده از سوی خود، و اصلاح خطای برخی مسلمانان در برداشت احکام از قرآن واقع شده است. در این پژوهش ضمن بیان دیدگاههای یادشده و نقد برخی آنها دیدگاه اخیر مطرح و با ادلة متعدد اثبات شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اجتهاد؛ احکام شرعی؛ استنباط احکام؛ اهل بیت(ع)؛ سنت؛ قرآن | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن حزم، علی (بیتا). الاحکام فی اصول الاحکام. قاهره: بینا.
ابن فارس، احمد (1404 ق). معجم مقاییس اللغة. تحقیق: عبدالسلام محمد هارون. قم: دفتر تبلیغات.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1405 ق). لسان العرب. قم: ادب حوزه.
امینی، عبدالمؤمن (1388 ق). بررسی اجتهاد پیامبر در منابع فریقین. کوثر معارف، س 5، ش 14، 205-237.
انصاری، محمدعلی (1415 ق). الموسوعة الفقهیة المیسرة. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
آمدی، علی بن محمد (1402 ق). الاحکام فی اصول الاحکام. تحقیق: عبد الرزاق العفیفی. چ 2. قم: دفتر تبلیغات.
بحرانی، احمد (1419 ق). الرسائل الاحمدیه. قم: دارالمصطفی.
بخاری، محمد بن اسماعیل (1401 ق). صحیح بخاری. بیروت: دارالفکر.
جصاص، احمد بن علی (1405 ق). الفصول فی الاصول. تحقیق: عجیل جاسم النمشی. بیجا: بینا.
ــــــــــــــــــــ (1415 ق). احکام القرآن. تحقیق: عبدالسلام محمد. بیروت: دارالکتب العلمیه.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1407 ق). الصحاح. تحقیق: احمد عبدالغفور. چ 4. بیروت: دارالعلم.
حر عاملی، محمد بن حسن (1384 ق). الجواهر السنیه. نجف: بیجا.
ـــــــــــــــــــــــــــ (1414 ق). وسائل الشیعه. چ 2. قم: مؤسسة آل البیت.
حکیم، محمدتقی (1979 م). الاصول العامه للفقه المقارن. چ 2. بیجا: مؤسسة آل البیت.
حیدری، سید کمال (1429 ق). علم الامام. تقریر: علی حمود العبادی. بیجا: دار فراقد.
الخلاف، عبدالوهاب (بیتا). مصادر التشریع الاسلامی. کویت: دارالقلم.
راوندی، فضلالله (بیتا). النوادر. قم: مؤسسة دارالحدیث.
سبحانی، شیخ جعفر (1418 ق). موسوعة طبقات الفقهاء. قم: مؤسسة امام صادق.
سرخسی، محمد بن احمد (1414 ق). اصول السرخسی. تحقیق: ابوالوفا الافغانی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
سید مرتضی، علی بن حسین (1409 ق). تنزیه الانبیاء. چ 2. بیروت: دارالاضواء.
شاهرودی، محمود (1428 ق). موسوعة الفقه الاسلامیة. قم: مؤسسة دائرهالمعارف الفقه الاسلامی.
شریف مرتضی، علی بن حسین (1405 ق). رسائل الشریف مرتضی. تحقیق: حسینی و رجایی. قم: سید الشهداء.
شیخ طوسی، محمد بن حسن (1365). تهذیب الاحکام. تحقیق: سید حسن موسوی. چ 4. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ــــــــــــــــــــــــــــ (1409 ق). التبیان. تحقیق: احمد حبیب. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
ــــــــــــــــــــــــــــ (1417 ق). العده فی الاصول. تحقیق: محمدرضا انصاری. قم: مؤسسة بعثت.
شیرازی، ابراهیم (1406 ق). اللمع فی اصول الفقه. چ 2. بیروت: عالم الکتب.
صدر، سید محمد (1427 ق). ما وراء الفقه. چ 3. قم: المحبین.
صدر، محمدباقر (1406 ق). دروس فی علم الاصول. چ 2. بیروت: دارالکتاب اللبنانی.
ضیائیفر، سعید (1387). اجتهاد پیامبر. فقه، ش 55، 36-64.
طباطبایی، محمدحسین (بیتا). المیزان. قم: انتشارات جامعة مدرسین حوزة علمیه.
طبرسی، فضل بن حسن (1415 ق). مجمع البیان. بیروت: مؤسسة الاعلمی.
طبری، محمد (1415 ق). جامع البیان. تحقیق: شیخ خلیل میس. بیروت: دارالفکر.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1404 ق). مبادی الوصول. تحقیق: عبدالحسین محمد. چ 3. قم: دفتر تبلیغات.
ــــــــــــــــــــــــــــ (1414 ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسة آل البیت.
فخر رازی، محمد بن عمر (1413 ق). التفسیر الکبیر. قم: دفتر تبلیغات.
فیض کاشانی، محسن (1411 ق). الوافی. تحقیق: ضیاءالدین حسینی. اصفهان: مکتبه امیر المومنین.
کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی. تحقیق: علیاکبر غفاری. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر (1410 ق). مرآه العقول. تحقیق: شیخ علی آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ــــــــــــــــ (1403 ق). بحارالانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
محقق بحرانی، یوسف (بیتا). الحدائق الناضره. قم: مؤسسة نشر اسلامی.
مصطفوی، حسن (1417 ق). التحقیق. تهران: مؤسسة الطباعه و النشر وزاره الثقافه و الارشاد الاسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر (1375). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
نوری، میرزا حسین (1408 ق). مستدرک الوسائل. بیروت: موسسة آل البیت.
نیشابوری، مسلم بن حجاج (بیتا). صحیح مسلم. بیروت: دارالفکر.
The Holy Quran.
Al-Khilaf, A.W. (n.d.). Masadir al-Tashri’ al-Islami. Kuwait: Dar al-Qalam. (in Arabic)
Allamah Hilli, H. Y. (1983). Mabadi’ al-Wusul. Edited by: Abd al-Husayn Muhammad. 3rd ed. Qom: Islamic Propaganda Office Publications. (in Arabic)
-------------------------. (1993). Tadhkirat al-Fuqaha. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt. (in Arabic)
Amidi, A. M. (1981). Al-Ahkam fi Usul al-Ahkam. Edited by: Abd al-Razzaq al-Afifi. 2nd ed. Qom: Islamic Propaganda Office Publications. (in Arabic)
Amini, A.M. (1968). A Study of the Prophet’s Ijtihad in the Sources of the Two Factions. Kawthar Ma’arif Research Quarterly, Vol. 5, No. 14, 205-237. (in Persian)
Ansari, M. A. (). Al-Mawsu’ah al-Fiqhiyyah al-Muyassarah. Qom: Majma’ al-Fikr al-Islami. (in Arabic)
Bahrani, A. (1998). Al-Rasa’il al-Ahmadiyyah. Qom: Dar al-Mustafa. (in Arabic)
Bukhari, M. I. (1980). Sahih Bukhari. Beirut: Dar al-Fikr. (in Arabic)
Fakhr Razi, M. U. (1992). Al-Tafsir al-Kabir. Qom: Islamic Propaganda Office Publications. (in Arabic)
Fayd Kashani, M. (1990). Al-Wafi. Edited by: Ziya’ al-Din Husayni. Isfahan: Maktabat Amir al-Mu’minin. (in Arabic)
Hakim, M.T. (1979). Al-Usul al-Ammah lil Fiqh al-Muqarin. 2nd ed. n.p: Mu’assasat Al al-Bayt. (in Arabic)
Haydari, S. K. (2003). Ilm al-Imam. Report by: Ali Hamud al-Abadi. n.p.: Dar Faraqid. (in Arabic)
Hurr Amili, M. H. (1964). Al-Jawahir al-Saniyyah. Najaf: n.d. (in Arabic)
--------------------. (1993). Wasa’il al-Shi’ah. 2nd ed. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt. (in Arabic)
Ibn Faris, A. (1983). Mu’jam Maqayis al-Lughah. Edited by: Abd al-Salam Muhammad Harun. Qom: Islamic Propaganda Office Publications. (in Arabic)
Ibn Hazm, A. (n.d.). Al-Ahkam fi Usul al-Ahkam. Cairo: n.p. (in Arabic)
Ibn Manzur, M. M. (1984). Lisan al-Arab. Qom: Nashr Adab Hawzah. (in Arabic)
Jassas, A. A. (1984). Al-Fusul fi al-Usul. Edited by: Ujayl Jassim al-Nimshi. n.p: n.d. (in Arabic)
--------------- (1994). Ahkam al-Quran. Edited by: Abd al-Salam Muhammad. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.
Jawhari, I. H. (1986). Al-Sihah. Edited by: Ahmad Abd al-Ghafur. 4th ed. Beirut: Dar al-Ilm. (in Arabic)
Kulayni, M. Y. (1984). Al-Kafi. Edited by: Ali Akbar Ghaffari. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (in Arabic)
Majlisi, M.B. (1982). Bihar al-Anwar. Beirut: Mu’assasat al-Wafa’. (in Arabic)
----------------. (1989). Mir’at al-Uqul. Edited by: Shaykh Ali Akhoondi. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (in Arabic)
Makarim Shirazi, N. (1996). Tafsir Namuneh. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (in Persian)
Mostafavi, H. (1996). Al-Tahqiq. Tehran: Mu’assasat al-Tiba’ah wa al-Nashr Wizarat al-Thaqafah wa al-Irshad al-Islami. (in Arabic)
Muhaqqiq Bahrani, Y. (n.d.). Al-Hada’iq al-Nadirah. Qom: Mu’assasat Nashr Islami. (in Arabic)
Nishapuri, M. H. (n.d.). Sahih Muslim. Beirut: Dar al-Fikr. (in Arabic)
Nuri, M. H. (1987). Mustadrak al-Wasa’il. Beirut: Mu’assasat Al al-Bayt. (in Arabic)
Rawandi, F. A. (n.d.). Al-Nawadir. Qom: Mu’assasat Dar al-Hadith. (in Arabic)
Sadr, M.B. (1985). Durus fi Ilm al-Usul. 2nd ed. Beirut: Dar al-Kitab al-Lubnani. (in Arabic)
Sadr, S. M. (2006). Ma Wara’ al-Fiqh. 3rd ed. Qom: Intisharat al-Muhibbin. (in Arabic)
Sarakhsi, M. A. (1993). Usul al-Sarakhsi. Edited by: Abu al-Wafa al-Afghani. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah. (in Arabic)
Sayyid Murtada, A. H. (1988). Tanzeeh al-Anbiya’. 2nd ed. Beirut: Dar al-Adwa’. (in Arabic)
Shahroudi, M. (2007). Mawsu’at al-Fiqh al-Islamiyyah. Qom: Mu’assasat Da’irat al-Ma’arif al-Fiqh al-Islami. (in Arabic)
Sharif Murtada, A. H. (1984). Rasa’il al-Sharif Murtada. Edited by: Husayni and Raja’i. Qom: Sayyid al-Shuhada’. (in Arabic)
Shaykh Tusi, M. H. (1986). Tahdhib al-Ahkam. Edited by: Sayyid Hasan Musawi. 4th ed. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (in Arabic)
------------------------. (1988). Al-Tibyan. Edited by: Ahmad Habib. Qom: Islamic Propaganda Office Publications.
------------------------. (1996). Al-Uddah fi al-Usul. Edited by: Muhammad Reza Ansari. Qom: Mu’assasat Bi’that. (in Arabic)
Shirazi, I. (1985). Al-Luma’ fi Usul al-Fiqh. 2nd ed. Beirut: Alam al-Kutub. (in Arabic)
Subhani, Sh.J. (1997). Mawsu’at Tabaqat al-Fuqaha’. Qom: Mu’assasat Imam Sadiq. (in Arabic)
Tabari, M. (1994). Jami’ al-Bayan. Edited by: Shaykh Khalil Mays. Beirut: Dar al-Fikr. (in Arabic)
Tabarsi, F. H. (1994). Majma’ al-Bayan. Beirut: Mu’assasat al-A’lami. (in Arabic)
Tabataba’i, M.H. (n.d.). Al-Mizan. Qom: Islamic Seminaries Lecturers Society Publications. (in Arabic)
Ziya’i Far, S. (2008). Ijtihad of the Prophet. Fiqh Journal, No. 55, 36-64. (in Persian)
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 74 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 60 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب