| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,590 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,285,351 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,478,450 |
حجاب بهمثابۀ میدان منازعۀ معنایی: واکاوی نظام معنایی دانشجویان دختر از پوشش | ||
| مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران | ||
| مقاله 10، دوره 15، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 157-176 اصل مقاله (714.33 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jisr.2025.401697.1658 | ||
| نویسندگان | ||
| عبدالطیف کاروانی* 1؛ اسحق شیرین کام2 | ||
| 1گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران | ||
| 2گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| حجاب مسئلهای چندبعدی است. از یکسو موضوع دینی و اخلاقی و هویتی و از سوی دیگر، پدیدهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است. پدیدۀ پوشش و حجاب در جامعۀ ایران، در بستر تعاملات نسلی، فرهنگی و گفتمانی، از حالت سنتی خود فاصله گرفته و به میدان منازعهای معنایی بدل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل کیفی نظام معنایی پوشش در میان دانشجویان دختر دانشگاه هرمزگان گرفت. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق با 30 دانشجوی کارشناسی در دانشگاه هرمزگان، با استفاده از نمونهگیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شدهاند. تحلیل دادهها با استفاده از الگوی پیشنهادی کینگ و هاروکس در سه مرحله و شش گام صورت گرفت. نتایج موجب استخراج یک مقولۀ هسته با عنوان «پوشش بهعنوان میدان بازآفرینی خود در مواجهه با گفتمانهای الزامآور» و هشت مقولۀ سازماندهنده شد؛ از جمله «حجاب بهعنوان بازنمایی آگاهی در تقابل با اجبار»، «بازاندیشی بدن در تقاطع الزام و اختیار»، «چانهزنی نمادین و مقاومت نرم در برابر نظم نمادین»، «بازآرایی مرزهای خود و دیگری»، «زیباییشناسی انتخاب در بستر اجبار»، «تجارب و حافظۀ زیسته در لایههای پوشش»، «کنش بازتابی در مواجهه با ساختارهای قضاوتگر» و «بازآفرینی هویت زنانه در بستر گفتمانهای متقاطع». مشارکتکنندگان پوشش را بهمثابۀ کنش انتخابمحور، رسانهای برای مذاکرۀ فرهنگی، حفاظت روانی، بازسازی هویت زنانه و پاسخ به ساختارهای قضاوتگر تجربه کردهاند. براساس یافتههای پژوهش میتوان گفت پوشش در نظام معنایی مشارکتکنندگان نه کنشی منفعل، بلکه عرصهای برای بازآفرینی خود، مقاومت، بیان زیباییشناختی و چانهزنی اجتماعی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| چانهزنی فرهنگی؛ حجاب انتخابی؛ حجاب و پوشش؛ مقاومت نمادین؛ نظام معنایی | ||
| مراجع | ||
|
آبیار، زهرا، نیازی، محسن و مهرابی کوشکی، محمد (1403). فراترکیب نگرش جامعه ایرانی به پوشش و حجاب در پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی. مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه، 8(1)، 43-64. doi: 10.22081/scs.2024.65838.1212
بلبلی قادیکلایی، سمیه و پارسانیا، حمید (1401). تحول معنایی اخلاق پوشش زنان و ریسک فاکتورهای مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان استان مازندران). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 11(1)، 223-248. doi: 10.22059/jisr.2022.315301.1158
دانش مهر، حسین و حسن خانی، الناز (1401). روایت دختران از پدیده پوشش؛ بازتعریف هویت و دلالتهای معنایی آن (مورد مطالعه: دختران جوان شهر شاهیندژ). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 11(1)، 81-112. doi: 10.22059/jisr.2022.315547.1161
رستگار، یاسر، ظهیرینیا، مصطفی و پاشاامیری، مسعود (1397). دلالتهای معنایی حجاب در میان زنان و دختران جوانِ بندرعباس. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، 11(43): 153-223. doi: 10.22034/jsfc.2018.88856
عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمد سعید، فقیهی، ابوالحسن و شیخ زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در دادههای کیفی، نشریه اندیشه مدیریت راهبردی، 5(2): 198-151. doi: 10.30497/smt.2011.163
علینقیان، شیوا، شهابی، محمود و جواهری، فاطمه (1393). نظریهپردازی مبنایی دلالتهای فرهنگی تنوع پوششهای زنانه در شهر تهران. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 7(4)، 55-82. 20.1001.1.20083653.1392.7.4.3.8
سعیدی رضوانی، محمود و غلامی، فاطمه (1400). دانشجویان و کنشهای پوشش: لغزش، نرمش، ارزش. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 16(56)، 93-127. doi: 20.1001.1.26454955.1400.16.56.4.2
سیدمن، استیون (1398). کشاکش آرا در جامعهشناسی، چاپ دهم، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نی
کاظمی، عباس (1395). امر روزمره در جامعه پساانقلابی، تهران: فرهنگ جاوید
کرم اللهی، نعمت اله و آقاسی، محمد (1391). بررسی گرایش دختران دانشجو به حجاب و بدحجابی. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 1(2)، 139-172. doi: 10.22059/jisr.2012.36559
کوهی، کمال (1400). تبیین میزان پایبندی به پوشش و حجاب هنجاری در میان دختران و زنان شهر تبریز. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 16(57)، 49-77. doi:20.1001.1.26454955.1400.16.57.3.3
گیدنز، آنتونی (1393). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نی
محمدی، جمال، دانش مهر، حسین، الیاسی، فاضل و اعظمی، یزدان (1393). پوشش زنان و دلالتهای معنایی آن (مطالعه موردی: زنان جوان شهر کرمانشاه). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 3(4)، 639-666. doi: 10.22059/jisr.2015.54354
مؤمنی، مریم (1403). بررسی جامعهشناختی دلالتهای معنایی کاربران پویش مجازی اعتراض به حجاب اجباری در یوتیوب. فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، 16(31)، 225-249. doi: 10.30471/soci.2024.9897.1970
نیازی، محسن، سیادتیان، سیدحسین و کاظمیان، مهدیه (1402). واکاوی مفهوم پوشش و حجاب از منظر نوجوانان کم حجاب شهر کاشان. مطالعات راهبردی زنان، 26(101)، 144-119. doi: 10.22095/jwss.2024.402464.3260
Abedi jafari, H, Taslimi, M, Faghihi, A, & Sheikhzadeh, M. (2012). Thematic analysis and thematic networks: a simple and efficient method for exploring patterns embedded in qualitative data municipalities). Strategic management thought (management thought), 5(2 (10)), 151-198. doi: 10.30497/smt.2011.163 (In Persian)
Abyar, Z., Niazi, M. and Mehrabi, M. (2024). Meta-Synthesis of Iranian Society's Attitude Towards Dress and Hijab in Cultural and Social Studies. Social- Cultural Studies of Hawzah, 8(1), 43-64. doi: 10.22081/scs.2024.65838.1212. (In Persian)
Bolboli Qadikolaei, S. and Parsania, H. (2022). Semantic Evolution of Women’s Dress Morality and the Affecting Risk Factors (Case Study: Students of Mazandaran Province). Social Studies and Research in Iran, 11(1), 223-248. doi: 10.22059/jisr.2022.315301.1158. (In Persian)
Bourdieu, P. (1984), Distinction, Cambridge: M.A. Harvard University Press.
Boyatzis, R. E. (1998), Transforming qualitative information: thematic analysis and code development, Sage Publications.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Dakkak, H., & Mikulka, J. T. (2012). Palestinian Girls and the Multiple Meanings of Hijab. International Journal of Applied Psychoanalytic Studies, 9(3). DOI: 10.1002/aps.1326
Daneshmehr, H. and Hassankhani, E. (2022). Girls’ Narrative of the Dressing Phenomenon: A Redefinition of Its Identity and for Meaning (Case study: young girls in Shahindej). Social Studies and Research in Iran, 11(1), 81-112. doi: 10.22059/jisr.2022.315547.1161.(In Persian)
Fayyaz, W., & Ambreen, S. (2023). Hijab and sexual harassment among urban Muslim women: Role of continuity and consistency of practice. Humanities, Arts and Social Sciences Studies, 57-65. doi.org/10.14456/hasss.2023.6
Giddens, A. (2014). Modernity and self - Identity: Self and society in the late modern age. Tehran: Ney Publications. (In Persian)
Gimlin, D. (2006),The absent body project: Cosmetic surgery as a response to bodily dysappearance. Sociology, No. 4: 699-716. doi.org/10.1177/00380385060651
Grogan, S. (2007), Body image: Understanding body dissatisfaction in men, women and children. Routledge.
Hapourd, D. (2001). The growth and development of Modernation in Islam an middle east, in Islam and Modernation, a response of some broadminded Muslim, a response of some broadminded Muslim, written by Jone Kooper feruald netler, Mohamad Mahmud, translate by Karimi sdodabeh, Tehran, international and political office, pp.13-23
Hasni, K. (2021). Increasing Hijab Acehnes Women: A Political Perspective. International Journal of Arts and Social Science, 4(1), 56-63.
Karamolahi, N. and Aghasi, M. (2012). A Review of Female Students Trends to Veiled and Unveiled. Social Studies and Research in Iran, 1(2), 139-172. doi: 10.22059/jisr.2012.36559 (In Persian)
Kazemi. A. (2016). A routine issue in the war-st ricken and post -revolutionary society. Tehran: Farhang Javid Publications. (In Persian)
Koohi, K. (2022). Explaining the Role of Normative Hijab among Women in Tabriz. The Women and Families Cultural-Educational, 16(57), 49-77. (In Persian)
King, N., Horrocks, C., (2018). Interviews in qualitative research: Sage.
Mohamadi, J., daneshmehr, H., Elyasi, F. and Azami, Y. (2015). Women’s clothing and its significations (case study:Young women of Kermanshah). Social Studies and Research in Iran, 3(4), 639-666. doi: 10.22059/jisr.2015.54354.(In Persian)
Momeni, M. (2024). A Sociological Study of the Semantic Implications of Users of the Virtual Campaign of Protesting the Mandatory Hijab on YouTube. Journal of Islam and Social Sciences, 16(31), 225-249. doi: 10.30471/soci.2024.9897.1970. (In Persian)
Rastegar,Y., Zahirinia,M. and Pasha Amiri,M. (2018). The semantic implications of hijab among young women and girls in Bandar Abbas. Strategy for Culture, 11(43), 123-153. doi: 10.22034/jsfc.2018.88856. (In Persian)
Seidman, S. (2018). Contested knowledge: Social theory today, 10rd ed. Tehran: Ney Publications. (In Persian)
Saeedi Rezvani, M., & Gholami, F. (2021). Students and Cover Actions: Slip, Flexibility, Value. The Women and Families Cultural-Educational, 16(56), 93-127. (In Persian)
Tawfiq, W. A., & Ogle, J. P. (2024). Constructing identity against a backdrop of cultural change: Experiences of freedom and constraint in public dress among Saudi women. Clothing and Textiles Research Journal, 42(3), 171-186.doi.org/10.1177/0887302X2110739 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 122 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 35 |
||