پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,592 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,289,277 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,480,930 |
تمایل به مهاجرت مجازی و عوامل پیشران آن در میان دانشجویان دانشگاه شیراز | ||
| مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران | ||
| مقاله 8، دوره 15، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 115-134 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jisr.2025.404707.1674 | ||
| نویسندگان | ||
| سراج الدین محمودیانی* 1؛ مریم اعتمادی2 | ||
| 1گروه علوم اجتماعی ، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2کارشناسی ارشد، گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| دانشجویان بهعنوان سرمایههای انسانی نقش بسیار مهمی در توسعۀ اقتصادی و اجتماعی یک کشور دارند. مهاجرت مجازی، بهعنوان شکل نوین مهاجرت، فرایندی است که طی آن، افراد بهویژه نخبگان علمی، بدون آنکه جابهجایی فیزیکی داشته باشند، از طریق پلتفرمهای آنلاین و شبکههای اجتماعی علمی در محیطهای پژوهشی و حرفهای کشورهای دیگر مشارکت میکنند. پژوهش کمی حاضر با هدف بررسی تمایل به مهاجرت مجازی و عوامل آن در میان ۳۷۶ دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز در سال 1404 انجام گرفت. نمونه با استفاده از روشهای طبقهای متناسب با حجم و تصادفی سیستماتیک انتخاب شد. دادهها از طریق پرسشنامۀ ساختیافته جمعآوری شدند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد سواد دیجیتال، احساس محرومیت نسبی و استفاده از شبکههای اجتماعی علمی تأثیر مثبت و معنیداری بر تمایل به مهاجرت مجازی دارند. دانشجویان دکتری در مقایسه با دانشجویان کارشناسی ارشد تمایل کمتری به مهاجرت مجازی از خود نشان دادند. یافتهها نقش کلیدی عوامل شناختی، روانی و فناورانه در شکلگیری مهاجرت مجازی را برجسته کردند که میتواند جایگزینی برای تحرک فیزیکی نخبگان علمی در شرایط محدودیتهای ساختاری کشور باشد. ارتقای سواد دیجیتال و فراهمکردن فرصتهای همکاری علمی بینالمللی میتواند به هدایت هدفمند مهاجرت مجازی نخبگان، حفظ استعدادها و افزایش بهرهوری سرمایۀ انسانی کشور کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دانشجویان؛ سواد دیجیتال؛ محرومیت نسبی؛ مقطع تحصیلی؛ مهاجرت مجازی | ||
| مراجع | ||
|
آرامی، سعیده و اعظمآزاده، منصوره (۱۴۴۵). مهاجرت بهمثابۀ ارزش (واکاوی معنایی مهاجرت از منظر اقدامکنندگان به مهاجرتهای بینالمللی). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 13(2)، 145-160. https://doi.org/10.22059/jisr.2024.368680.1461
آرمان امروز (1402). رتبه ۱۱۶ ایران در جذب نخبگان؛ تداوم افت. روزنامه آرمان امروز، مورخ 15 دی 1402، شناسه خبر: 29510. https://armandaily.ir
آهوئی، مهدی و زارع، شیما (۱۴۰۳). ماندن یا مهاجرت مجدد: مطالعه عوامل مؤثر بر ناپایداری مهاجرت بازگشتی در میان نیروی کار ماهر و متخصص ایرانی. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 13(4)، 533-549. https://doi.org/10.22059/jisr.2024.376181.1502
ادبی فیروزجاه، حسین؛ یمینی فیروز، مسعود و یمینی فیروز، مینا (1397). بررسی تأثیر سواد دیجیتالی بر افزایش سطح علمی دانشجویان تربیت بدنی (مطالعه موردی: دانشگاه غیر انتفاعی شمال آمل). مطالعات دانششناسی، 4(14)، 117-135. https://doi.org/10.22054/jks.2018.36586.1203
برقی، عیسی (۱۳۹۷). سطح سواد اطلاعاتی و انگیزش پژوهشی دانشجویان براساس استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی. تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی، 52(4)، 147-163. https://doi.org/10.22059/jlib.2019.260478.1334
توکل، محمد و عرفانیمنش، ایمان (1393). فراتحلیل کیفی مقالات علمی ناظر بر مسئله فرار مغزها در ایران. بررسی مسائل اجتماعی ایران، 15(1)، 45-75. https://doi.org/10.22059/ijsp.2014.53754
حاجیحسینی، حسین (1385). سیری در نظریههای مهاجرت. فصلنامه راهبرد، 14(41)، 46-35. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10283102.1385.14.3.1.2
خواجهنوری، بیژن و خضری، نرگس (1404). رابطه بین مصرف اینترنت و آرزوی مهاجرت در بین جوانان شهر شیراز. جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، 12(25)، 7-36. https://doi.org/10.22080/ssi.2025.27982.2233
رصد خانه مهاجرت ایران (1401). سالنامه مهاجرتی ایران، تهران: انتشارات رصدخانه ایران. https://imobs.ir/outlook/detail/22
رضایی، مریم و صادقی، رسول (۱۴۰۰). سودای مهاجرت: تمایل ایرانیها به مهاجرت و عوامل تعیینکنندۀ آن. پژوهشهای جامعهشناسی معاصر (علمی-پژوهشی)، 10(18)، 3-62. https://doi.org/10.22084/csr.2021.21216.1772
صادقیجعفری، جواد و شینی میرزاده، پگاه (۱۴۰۲). بررسی تمایل به مهاجرت از ایران و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه اصفهان. مطالعات اجتماعی ایران، 17(62)، 29-56. https://doi.org/10.22034/jss.2024.2004302.1778
عباسنیا، پرویز (1391). بررسی میزان رضایت از زندگی و عوامل موثر بر آن (مطالعه موردی شهر ایلام). پایاننامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال.
فیروزیسوره، راضیه؛ نجاتیحسینی، سیدمحمود؛ موسوی، یعقوب و امیر مظاهری، مسعود (۱۴۰۱). تحلیل اجتماعی تمایل به مهاجرت دانشگاهیان: مطالعه موردی دانشجویان تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 6(1)، 132-143. https://www.doi.org/10.22034/ijes.2020.43781
لهسایی زاده، عبدالعلی (1368). نظریههای مهاجرت. شیراز: انتشارات نوید.
Abbasnia, P. (2012). An investigation of life satisfaction and its determinants (Case study: Ilam City) (Master’s thesis, Islamic Azad University, Tehran North Branch). (In Persian)
Adabi Firouzjah, H., Yaminifirouz, M., & Yaminifirouz, M. (2018). Investigating the effect of digital literacy on the scientific improvement of physical education students (Case study: Shomal Non-Profit University of Amol). Knowledge Studies, 4(14), 117–135. https://doi.org/10.22054/jks.2018.36586.1203 (In Persian)
Ahouie, M., & Zare, S. (2024). Staying or re-migrating: A study of the factors affecting the instability of return migration among the specialists and professional Iranian workforce. Quarterly of Social Studies and Research in Iran, 13(4), 533–549. https://doi.org/10.22059/jisr.2024.376181.1502 (In Persian)
Aneesh, A. (2006). Virtual migration: The programming of globalization. Duke University Press. https://doi.org/10.1515/9780822387534
Arami, S., & Azam Azadeh, M. (2024). Migration as a value: Semantic reconstruction of migration from the perspective of those involved in international migration. Quarterly of Social Studies and Research in Iran, 13(2), 145–160. https://doi.org/10.22059/jisr.2024.368680.1461 (In Persian)
Arman-e Emrooz Newspaper. (2024). Iran’s rank of 116 in attracting elites; Continued decline. Arman-e Emrooz Daily, January 5, 2024, News ID: 29510. (In Persian)
Arya, A., Nardon, L., & Riyadh, M. (2022). Information and communication technology in migration: A framework for applications, customization, and research. arXiv preprint arXiv:2204.06611. https://arxiv.org/abs/2204.06611
Barghi, E. (2019). Information literacy level and students’ research motivation based on the use of virtual social networks. Academic Librarianship and Information Studies, 52(4), 147–163. https://doi.org/10.22059/jlib.2019.260478.1334 (In Persian)
Barišić, A., Ghodsi, M., Sabouniha, A., & Stehrer, R. (2024). The factors driving migration intentions and destination preferences in Central, East and Southeast European countries (No. 247). wiiw Working Pape.
Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press. http://dx.doi.org/10.7208/chicago/9780226041223.001.0001
Brinkerhoff, J. M. (2009). Digital diasporas: Identity and transnational engagement. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Castells, M. (1996). The rise of the network society. Oxford, UK: Blackwell Publishers.
Chen, C. (2021). Brain circulation: The educational profile of return migrants. Comparative Migration Studies, 9(1), 1–20. https://doi.org/10.1186/s40878-021-00240-3
Curran, S. R., & Saguy, A. C. (2001). Migration and cultural change: a role for gender and social networks? Journal of International Women's Studies, 2(3), 54-77. https://vc.bridgew.edu/jiws/vol2/iss3/4/#:~:text=https%3A//vc.bridgew.edu/jiws/vol2/iss3/4
Docquier, F., & Rapoport, H. (2012). Globalization, brain drain, and development. Journal of Economic Literature, 50(3), 681–730. DOI: 10.1257/jel.50.3.681Top of Form
Firoozi-Sovreh, R., Nejati-Hosseini, S. M., Mousavi, Y., & Amir-Mazaheri, M. (2022). Sociological analysis of university students’ migration intention: Case study of graduate students at Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran. Sociology of Education, 6(1), 132–143. https://doi.org/10.22034/ijes.2020.43781 (In Persian)
Grubanov-Bošković, S., Kalantaryan, S., Migali, S., & Scipioni, M. (2021). The impact of the Internet on migration aspirations and intentions. Migration Studies, 9(4), 1807–1822. https://doi.org/10.1093/migration/mnab049
Hajihosseini, H. (2006). A review of migration theories. Rahbord Quarterly, 14(41), 35–46. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10283102.1385.14.3.1.2 (In Persian)
Iran Migration Observatory. (2022). Iran Migration Yearbook. Tehran: Iran Migration Observatory Publications. https://imobs.ir/outlook/detail/22 (In Persian)
Khwaja-Nouri, B., & Khezri, N. (2026). The relationship between Internet use and migration aspiration among youth in Shiraz. Sociology of Social Institutions, 12(25), 7–36. https://doi.org/10.22080/ssi.2025.27982.2233 (In Persian)
Komito, L. (2011). Social media and migration: Virtual community 2.0. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62(6), 1071–1080. https://doi.org/10.1002/asi.21517
Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47–57. https://doi.org/10.2307/2060063
Lehsaee-Zadeh, A. (1989). Migration theories. Shiraz: Navid Publications. (In Persian)
Martin, A., & Grudziecki, J. (2006). DigEuLit: Concepts and tools for digital literacy development. Innovation in teaching and learning in information and computer sciences, 5(4), 249-267. https://doi.org/10.11120/ital.2006.05040249
Massey, D.S. (1990). Social Structure, Household Strategies, and the Cumulative Causation of Migration. Population Index, 56, 3-26. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12316385/#:~:text=D%20S%20Massey-,PMID%3A%2012316385,-Abstract
Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & education, 59(3), 1065-1078.
Ponzanesi, S. (2022). Digital migration practices and the everyday. Communication, Culture & Critique, 15(3), 391–408. https://doi.org/10.1093/ccc/tcac010
Rezaei, M., & Sadeghi, R. (2021). The desire to migrate: Iranians’ migration intention and its determinants. Contemporary Sociological Research, 10(18), 3–62. https://doi.org/10.22084/csr.2021.21216.1772 (In Persian)
Roland, E., & Shuttleworth, I. (2024). Does frequent internet use increase the propensity to change location? Population, Space and Place, 30(2), e2755. https://doi.org/10.1002/psp.2755
Sadeghi-Jafari, J., & Shini-Mirzadeh, P. (2024). Studying the tendency to migrate from Iran and its influencing factors (Case study: Graduate students at the University of Isfahan). Iranian Social Studies, 17(62), 29-56. https://doi.org/10.22034/jss.2024.2004302.1778 (In Persian)
Shen, W. (2022). Reconceptualising international academic mobility in the digital age. Higher Education, 84(2), 231–248. https://doi.org/10.1007/s10734-021-00757-4
Stark, O., & Bloom, D.E. (1985). The New Economics of Labor Migration. American Economic Review, 75(2),173-178. doi: 10.1111/1468-2435.00066
Tavakkol, M., & Erfanimanesh, I. (2014). A qualitative meta-analysis of scientific articles on the issue of brain drain in Iran. Iranian Journal of Social Problems, 15(1), 45–75. https://doi.org/10.22059/ijsp.2014.53754 (In Persian)
Urry, J. (2007). Mobilities. Polity Press.
Van Laar, E., Van Deursen, A. J., Van Dijk, J. A., & De Haan, J. (2017). The relation between 21st-century skills and digital skills: A systematic literature review. Computers in human behavior, 72, 577-588. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.03.010
Winkler, H. (2016). How does the internet affect migration decisions? Applied Economics Letters, 24(16), 1194-1198. https://doi.org/10.1080/13504851.2016.1265069 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 191 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 23 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب