میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,147
تعداد مقالات76,903
تعداد مشاهده مقاله154,923,874
تعداد دریافت فایل اصل مقاله116,898,504
باقرصاد, وجیه, گرمرود اسفندیاری, الهام. (1405). نقش مطلوبیت اجتماعی، حمایت‌های مالی و فناورانه در تبیین عملکرد کسب‌وکارهای کوچک و متوسط. , 19(1), 145-171. doi: 10.22059/jed.2026.402325.654580
وجیه باقرصاد; الهام گرمرود اسفندیاری. "نقش مطلوبیت اجتماعی، حمایت‌های مالی و فناورانه در تبیین عملکرد کسب‌وکارهای کوچک و متوسط". , 19, 1, 1405, 145-171. doi: 10.22059/jed.2026.402325.654580
باقرصاد, وجیه, گرمرود اسفندیاری, الهام. (1405). 'نقش مطلوبیت اجتماعی، حمایت‌های مالی و فناورانه در تبیین عملکرد کسب‌وکارهای کوچک و متوسط', , 19(1), pp. 145-171. doi: 10.22059/jed.2026.402325.654580
باقرصاد, وجیه, گرمرود اسفندیاری, الهام. نقش مطلوبیت اجتماعی، حمایت‌های مالی و فناورانه در تبیین عملکرد کسب‌وکارهای کوچک و متوسط. , 1405; 19(1): 145-171. doi: 10.22059/jed.2026.402325.654580

نقش مطلوبیت اجتماعی، حمایت‌های مالی و فناورانه در تبیین عملکرد کسب‌وکارهای کوچک و متوسط

فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی
دوره 19، شماره 1، اردیبهشت 1405، صفحه 145-171    اصل مقاله (879.42 K)
نوع مقاله: مقالات پژوهشی آمیخته
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.402325.654580
نویسندگان
وجیه باقرصاد* 1؛ الهام گرمرود اسفندیاری2
1گروه مدیریت و حسابداری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
2گروه کارآفرینی سازمانی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
در فضای پرچالش و ناپایدار اقتصادهای در حال توسعه، بنگاه‌های کوچک و متوسط با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، نهادی و محیطی مواجه‌اند که مسیر خلق نوآوری، ارتقاء عملکرد و دستیابی به مزیت رقابتی پایدار را برای آن‌ها دشوار می‌سازد. علی‌رغم برخورداری از گرایش‌های کارآفرینانه، سرمایه‌های انسانی پویا و انگیزه‌های رشد، بسیاری از این بنگاه‌ها قادر نیستند ظرفیت‌های بالقوه خود را به نوآوری مؤثر و عملکرد پایدار تبدیل کنند. در چنین شرایطی، توجه به نقش عوامل زمینه‌ای و منابع حمایتی چندوجهی، به‌ویژه حمایت مالی غیررسمی، زیرساخت‌های فناورانه و مطلوبیت اجتماعی برند کسب‌وکار، اهمیتی فزاینده یافته است. این عوامل نه‌تنها به‌عنوان ورودی‌های حیاتی در خلق مزیت رقابتی شناخته می‌شوند، بلکه از طریق تقویت اعتماد اجتماعی، تسهیل دسترسی به منابع و ارتقاء قابلیت‌های فناورانه، می‌توانند عملکرد سازمانی را به‌طور بنیادین دگرگون سازند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مستقیم و غیرمستقیم این سه عامل بر عملکرد بنگاه‌ها، با رویکردی تلفیقی از تحلیل‌های کمی و کیفی، تلاش می‌کند مسیرهای علّی متنوع دستیابی به عملکرد بالا و پایداری مزیت رقابتی را شناسایی و تبیین کند. این مطالعه از نوع کاربردی و توسعه‌ای بوده و با بهره‌گیری از رویکرد علی-ترکیبی، به دنبال ارائه الگویی چندمسیره برای تحلیل عملکرد سازمانی در بنگاه‌های کوچک و متوسط است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران ارشد بنگاه‌های فعال در بازار ایران بوده که با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده‌اند. داده‌ها از طریق پرسشنامه ساخت‌یافته گردآوری شده و با آزمون‌های پایایی (آلفای کرونباخ)، روایی همگرا و واگرا (شاخص AVE)، و برازش مدل اندازه‌گیری (فورنل-لاکر و SRMR) اعتبارسنجی شده‌اند.

تحلیل داده‌ها در دو سطح مکمل انجام شده است. در سطح نخست، از مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) برای سنجش روابط مستقیم، اثرات تعدیل‌گر و برازش مدل مفهومی استفاده شده است. این تحلیل امکان بررسی اثر حمایت مالی غیررسمی به‌عنوان متغیر مستقل، از طریق متغیرهای میانجی مطلوبیت اجتماعی و حمایت فناورانه، بر عملکرد کارآفرینانه را فراهم ساخت. در سطح دوم، تحلیل مجموعه‌های فازی (fsQCA) با هدف کشف ترکیب‌های علّی موفقیت، با بهره‌گیری از منطق هم‌ارزی علّی انجام شد. این تحلیل با تعیین آستانه‌های سازگاری (۰.۹۰۰) و فراوانی (۲۶)، و محاسبه سه نوع راه‌حل مقرون‌به‌صرفه، میانی و پیچیده، امکان بررسی شرط‌های ضروری، کافی و ترکیبی را به‌طور هم‌زمان فراهم کرد.

یافته‌های حاصل از مدل ساختاری نشان داد که دو عامل مطلوبیت اجتماعی و زیرساخت فناورانه تأثیر مستقیم و مثبت بر عملکرد سازمانی دارند، در حالی‌که حمایت مالی غیررسمی عمدتاً به‌صورت غیرمستقیم و از طریق تقویت سایر عوامل اثرگذار ظاهر شده است. نتایج تحلیل fsQCA نیز نشان داد که عملکرد کسب‌وکارهای کوچک و متوسط تنها تحت تأثیر یک عامل نیست و مسیر واحدی برای موفقیت وجود ندارد؛ بلکه ترکیبات مختلفی از شرایط مالی، فناورانه و اجتماعی می‌توانند به نتیجه یکسان یعنی عملکرد بالا منجر شوند. به‌طور مشخص، اگرچه حمایت مالی غیررسمی به‌عنوان شرط لازم برای موفقیت شناسایی شد، اما بنگاه‌ها می‌توانند از دو مسیر متفاوت به عملکرد بالا دست یابند: مسیر نخست شامل ترکیب حمایت مالی غیررسمی و مطلوبیت اجتماعی در غیاب حمایت فناورانه است که با سازگاری ۰.۹۰۰ و پوشش خام ۰.۵۰۳ اعتبار بالایی دارد؛ مسیر دوم نیز متشکل از حمایت مالی غیررسمی و حمایت فناورانه در غیاب مطلوبیت اجتماعی است که با سازگاری ۰.۹۱۵ و پوشش خام ۰.۴۹۱ همراه است. مجموع این دو مسیر دارای پوشش کل ۰.۶۲۱ و سازگاری کل ۰.۸۸۶ بوده و اعتبار نظری، تجربی و عملی مدل را در زمینه شناسایی ترکیب‌های مؤثر بر عملکرد بالا تقویت می‌کنند.

در بخش نتیجه‌گیری، پژوهش حاضر نشان می‌دهد که در شرایط محیطی متغیر و پرچالش، استفاده هم‌زمان و هدفمند از حمایت‌های غیررسمی و فناورانه، همراه با بهره‌گیری از مطلوبیت اجتماعی برند و ارتقای ظرفیت‌های دانشی و شبکه‌ای، می‌تواند زمینه‌ساز خلق نوآوری و ایجاد مزیت رقابتی پایدار شود. همچنین، رویکرد تلفیقی تحلیل‌های کمی و فازی، درک عمیق‌تری از روابط علّی، منطق عملکرد سازمانی و سازوکارهای موفقیت فراهم کرده است که در مطالعات آینده نیز قابل تعمیم است. یافته‌های پژوهش نه‌تنها حاوی پیامدهای نظری مهمی برای توسعه مدل‌های چندسطحی موفقیت سازمانی هستند، بلکه راهبردهایی عملی برای مدیران اجرایی و سیاست‌گذاران حوزه کسب‌وکار ارائه می‌دهند. از جمله، توصیه می‌شود مدیران به ظرفیت‌های شبکه‌های حمایتی غیررسمی و فناورانه توجه ویژه داشته باشند، جایگاه اجتماعی برند خود را ارتقاء دهند و از رویکردهای تلفیقی برای تحلیل، تصمیم‌گیری و طراحی اقدامات اجرایی بهره بگیرند. همچنین، سیاست‌گذاران می‌توانند بر اساس یافته‌های این پژوهش، برنامه‌های حمایتی چندوجهی، زمینه‌محور و انعطاف‌پذیری طراحی کنند که نه‌تنها به تقویت نوآوری و عملکرد کارآفرینانه کمک کند، بلکه توانایی بنگاه‌ها در تطبیق با تغییرات محیطی و خلق ارزش پایدار را افزایش دهد.
کلیدواژه‌ها
تحلیل مقایسه‌ای کیفی فازی؛ حمایت فناورانه؛ حمایت مالی غیررسمی؛ عملکرد کارآفرینانه؛ مدل‌سازی معادلات ساختاری
مراجع
Aghion, P., Antonin, C., & Bunel, S. (2021). The power of creative destruction: Economic upheaval and the wealth of nations. Harvard University Press.

Archer, G. R., Baker, T., & Mauer, R. (2009). Towards an alternative theory of entrepreneurial success: Integrating bricolage, effectuation and improvisation. Frontiers of entrepreneurship research, 29(6), 1-23.https: //journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0247609

Audretsch, D. B., Lehmann, E. E., Otto, J. M., Weiße, L., & Wirsching, K. (2023). The strategic management of places: Applying a framework to analyze local economies. In The strategic management of place at work: why, what, how and where (pp. 1-36). Cham: Springer Nature Switzerland.

Audretsch, D. B., Belitski, M., Caiazza, R., Günther, C., & Menter, M. (2022). From latent to emergent entrepreneurship: The importance of context. Technological Forecasting and Social Change, 175, 121356.

Bagharsad, V., Davari, A., and Azizi, M., (2019). Fuzzy Analysis of the Relationship between Entrepreneurial Ecosystem Dimensions and Competitiveness. Iranian Management Sciences, 14(55), 127-129.

Baghersad, V., Davari, A., & Azizi, M. (2020). Entrepreneurial ecosystem and competitiveness in selected industries. Journal of Entrepreneurship Development, 12(4), 521–540.

Baghersad, V., & Garmroud Esfandiari, E. (2025). The relationship between countries’ innovation, technological activities and local competitiveness in the internationalization of businesses. Journal of Countries Studies, 3(2), 371-404.

Baghersad, V., Garmroudsfandiari, E., Akbari, M., & Bahareh, S. (2024). The impact of individual and country factors on the rate of early entrepreneurial activities in selected countries. Journal of Entrepreneurship Research.

Bai, K., Ullah, F., Arif, M., Erfanian, S., & Urooge, S. (2023). Stakeholder-centered corporate governance and corporate sustainable development: evidence from CSR practices in the top companies by market capitalization at shanghai stock exchange of China. Sustainability, 15(4), 2990.

Banadaki, S. S., Karimzadegan, H., Meiboudi, H., & Baghersad, V. (2013). The Development of Entrepreneurial Training: a Necessity in Iran's Universities. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 3(1), 436.

Baron, R. A., & Frese, M. (2024). Innovation and Entrepreneurial Performance. Academy of Management Perspectives, 38(1), 89–112.

Bouncken, R. B., & Kraus, S. (2021). Entrepreneurial ecosystems in an interconnected world: emergence, governance and digitalization. Review of Managerial Science, 16(1), 1-14. https: //link.springer.com/article/10.1007/s11846-021-00444-1

Bruton, G., Khavul, S., Siegel, D., & Wright, M. (2015). New financial alternatives in seeding entrepreneurship: Microfinance, crowdfunding, and peer–to–peer innovations. Entrepreneurship theory and practice, 39(1), 9-26.

Christy, Z. T., Murat, A., & Jiya, N. S. (2018). Effect of political environment on entrepreneurship development: A small business perspective in Abuja, FCT. International Journal of Operational Research in Management, Social Sciences & Education, 4(2).

Creswell, J. W. (2009). Research designs. Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches.

Crowne, D. P., & Marlowe, D. (1960). A new scale of social desirability independent of psychopathology. Journal of Consulting Psychology, 24(4), 349–354.

Dong, G. (2023). Innovation and internationalization: evidence from Chinese manufacturing enterprises. Copenhagen Business School .Phd.

Fisher, R. J. (1993). Social desirability bias and the validity of indirect questioning. Journal of Consumer Research, 20(2), 303–315.

Florea, A.-M., Bercu, F., Radu, R. I., & Stanciu, S. (2019). A fuzzy set qualitative comparative analysis (fsQCA) of the agricultural cooperatives from south east region of Romania. Sustainability, 11(21), 5927.

Fuentelsaz, L., González, C., Maícas, J. P., & Montero, J. (2015). How different formal institutions affect opportunity and necessity entrepreneurship. BRQ Business Research Quarterly, 18(4), 246-258. https: //journals.sagepub.com/doi/abs/10.1016/j.brq.2015.02.001

Garmroudesfandiari, E., Farokhmanesh, T., Baghersad, V., & Davari, A. (2025). Institutional Factors Affecting International Entrepreneurship: A Fuzzy-Set Qualitative Comparative Analysis. Journal of East-West Business, 1-34.

Garmroudesfandiari, E., & Baghersad, V. (2025). Analyzing sustainable economic development and labor justice compliance: A dual method approach with SEM and fsQCA. Sustainable Futures, 10, 101213.

Guleria, A. (2024). Leveraging Workers’ Rights and Environmental Protection Principles in the Manufacturing Sector to Promote Sustainable Production and Employment. Available at SSRN 4983340.

Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2021). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). SAGE.

Hockerts, K. (2018). The effect of experiential social entrepreneurship education on intention formation in students. Journal of Social Entrepreneurship, 9(3), 234–256.

Hoogendoorn, B. (2016). The prevalence and determinants of social entrepreneurship at the macro level. Journal of Small Business Management, 54(S1), 278–296. /doi/abs/10.1111/jsbm.12301

Horvath, R., Horvatova, E., & Siranova, M. (2017). Financial development, rule of law and wealth inequality: Bayesian model averaging evidence. https: //papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3023930

Huang, Y., Li, P., Bu, Y., & Zhao, G. (2023). What entrepreneurial ecosystem elements promote sustainable entrepreneurship? Journal of Cleaner Production, 422, 138459.

Kafetzopoulos, P., Psomas, E., & Katou, A. A. (2023). Promoting strategic flexibility and business performance through organizational ambidexterity. Sustainability, 15(17), 12997.

Kalra, P. (2024). Corporate Social Responsibility and Stakeholder Theory: An Integrated Review. Journal of Management & Entrepreneurship, 10.

Pappas, I. O., & Woodside, A. G. (2021). Fuzzy-set Qualitative Comparative Analysis (fsQCA): Guidelines for Research Practice. European Journal of Marketing, 55(1), 5–24.

Ragin, C. C. (2008). Redesigning Social Inquiry: Fuzzy Sets and Beyond. University of Chicago Press.

Schumpeter, J. (2013). Capitalism, socialism and democracy. routledge.

Srisathan, W. A., Ketkaew, C., & Naruetharadhol, P. (2023). Assessing the effectiveness of open innovation implementation strategies in the promotion of ambidextrous innovation in Thai small and medium-sized enterprises. Journal of Innovation & Knowledge, 8(4), 100418.

Taliban, Mohammad Reza. (2019). Social desirability bias in social surveys. Quarterly Journal of Cultural Strategy 12(45), 7-27, doi: 10.22034/jsfc.2019.95599

Tien, N. H., Diem, P. T., Vu, N. T., Vang, V. T., Hung, N. T., Anh, V. T., & Van Dat, N. (2021). Comparative analysis of business environment in binh duong, dong nai and ba ria vung tau of vietnam using EFE matrix. International Journal of Research and Growth Evaluation, 2(4), 769–778.

Anim, P. A., Arthur, E., & Amoako, G. K. (2024). Entrepreneurial orientation, social media and SME performance: an emerging economy perspective. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 16(5), 1037-1066.

Vadana, I. I., Torkkeli, L., Kuivalainen, O., & Saarenketo, S. (2020). Digitalization of companies in international entrepreneurship and marketing. International Marketing Review, 37(3), 471-492.https: //www.emerald.com/imr/article/37/3/471/181896

Lanz, L., Thielmann, I., & Gerpott, F. H. (2022). Are social desirability scales desirable? A meta‐analytic test of the validity of social desirability scales in the context of prosocial behavior. Journal of personality, 90(2), 203-221.

Zhu, O. Y., Greene, D., & Dolnicar, S. (2024). Should the risk of social desirability bias in survey studies be assessed at the level of each pro-environmental behaviour? Tourism Management, 104, 104933.‏

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 142
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 46





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب