میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,117
تعداد مقالات76,481
تعداد مشاهده مقاله152,844,521
تعداد دریافت فایل اصل مقاله114,919,614
قهرمان پور, حسین, محمدی, اوین, یزدانی, محمد حسن. (1404). ارزیابی و تحلیل مکانی فقر شهری مطالعه موردی: شهر مهاباد. , 13(3), 21-36. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.390408.2037
حسین قهرمان پور; اوین محمدی; محمد حسن یزدانی. "ارزیابی و تحلیل مکانی فقر شهری مطالعه موردی: شهر مهاباد". , 13, 3, 1404, 21-36. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.390408.2037
قهرمان پور, حسین, محمدی, اوین, یزدانی, محمد حسن. (1404). 'ارزیابی و تحلیل مکانی فقر شهری مطالعه موردی: شهر مهاباد', , 13(3), pp. 21-36. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.390408.2037
قهرمان پور, حسین, محمدی, اوین, یزدانی, محمد حسن. ارزیابی و تحلیل مکانی فقر شهری مطالعه موردی: شهر مهاباد. , 1404; 13(3): 21-36. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.390408.2037

ارزیابی و تحلیل مکانی فقر شهری مطالعه موردی: شهر مهاباد

پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری
مقاله 2، دوره 13، شماره 3، آبان 1404، صفحه 21-36    اصل مقاله (1.12 M)
نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jurbangeo.2025.390408.2037
نویسندگان
حسین قهرمان پور1؛ اوین محمدی2؛ محمد حسن یزدانی* 2
1گروه سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
مطالعات و ارزیابی فقر شهری با هدف شناسایی علل و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و تداوم محرومیت در مناطق شهری، ارائه راهکارهای علمی و عملی برای کاهش نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی، و بهبود شرایط زندگی ساکنین مناطق کم‌برخوردار انجام می‌شود. این مطالعات به برنامه‌ریزان و مدیران شهری کمک می‌کند تا با درک دقیق‌تری از وضعیت موجود، اقدامات هدفمند و مؤثری را برای توسعه پایدار شهری طراحی و اجرا کنند. هدف تحقیق حاضر شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر فقر با استفاده از شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و دسترسی به خدمات عمومی و تعیین تأثیر هر یک از آن‌ها بر وضعیت فقر شهری و تبیین الگوی فضایی فقر شهری در شهر مهاباد می‌باشد. در این راستا، ابتدا ۲۰ معیار مؤثر در فقر شهری در ۴ بعد اصلی دسته‌بندی شدند. سپس، این معیارها با استفاده از فرایند تحلیل شبکه وزن‌دهی شدند. در مرحله بعد، برای مدل‌سازی مکانی فقر شهری، معیارهای انتخاب‌شده با به‌کارگیری مدل فازی گاما ترکیب شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که محلات شمال غربی و مرکزی از فقر شهری کمتری برخوردار هستند، اما با فاصله‌گرفتن از این نواحی و حرکت به سمت حاشیه‌ها، فقر شهری به‌تدریج افزایش می‌یابد. به‌طورکلی 30.97 درصد از مساحت محدوده موردمطالعه دارای وضعیت مطلوب و نسبتاً مطلوب، 21.08 درصد دارای وضعیت متوسط و 47.95 درصد دارای وضعیت نامطلوب و نسبتاً نامطلوب است. بررسی شاخص خودهمبستگی فضایی موران (۰.۲۴) نشان‌دهنده عدم توزیع تصادفی ویژگی‌های فقر شهری و وجود الگوی خوشه‌ای در محدوده موردمطالعه است.
کلیدواژه‌ها
فقر شهری؛ تحلیل مکانی؛ شاخص موران؛ شهر مهاباد
مراجع
  1. پورموسوی، سید موسی؛ امینی، میلاد و کیخا، مهدی. (1392). تأثیر اقتصاد سیاه بر فقر در مناطق شهری ایران. برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 17 (3)، 62-45.
  2. پیوسته‌گر، یعقوب؛ مرادی، الهه و کریم‌زاده، عبدالمطلب. (1401). بررسی و تحلیل فضایی فقر شهری (نمونه موردی شهر یاسوج). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 3 (7)، 77-64.
  3. خسروانی، عباس؛ محسنی، رضاعلی و صبوری خسروشاهی، حبیب. (1398). رابطه فقر شهری با فرهنگ فقر در محله‌های فرودست شهر اراک. رفاه اجتماعی، 19 (72)، 322-283.
  4. داداش‌پور، هاشم و شجاعی، دلارام. (1401). کاربست پارادایم انتقادی در فهم عدالت فضایی در حاشیه کلان‌شهر تهران موردمطالعه: اسلامشهر و شهر قدس. هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، 27 (1)، 33-19.
  5. روستایی، شهریور؛ کریم‌زاده، حسین و زادولی، فاطمه. (1397). مقایسه تحلیل آمار فضایی با آمار کلاسیک در تحلیل شاخص‌های اجتماعی فقر شهری تبریز. برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 8 (31)، 183-166.
  6. زنگانه، احمد؛ تلخابی، حمیدرضا؛ گازرانی، فریدون و یوسفی فشکی، محسن. (1394). گستره‌های فضایی فقر شهری اراک. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 2 (1)، 107-93.
  7. سرگزی، زهرا؛ محمدی، علیرضا؛ خمر، غلامعلی و ایمانی، بهرام. (1400). شناسایی و تحلیل فضایی پهنه‌های فقر شهری. مطالعه موردی: شهر زاهدان. آمایش جغرافیایی فضا، 11 (40)، 70-55.
  8. سلیمانی مقدم، هادی؛ زندی، رحمان و اکبری، ابراهیم. (1399). پهنه‌بندی و تحلیل فضایی فقر شهری با استفاده از تحلیل‌های مکانی (موردمطالعه: شهر مشهد). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21 (60)، 258-239.
  9. عبداله‌زاده، سیمین. (۱۴۰۰). تأثیر مهاجرت‌های روستایی بر توسعه شهر (موردمطالعه: شهر مهاباد). پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه مازندران، مازندران.
  10. فرهادی‌خواه، حسین؛ حاتمی‌نژاد، حسین؛ شاهی، عارف و ظفری، سعید. (1397). تحلیل فضایی فقر شهری در سطح محله‌ها (نمونه‌پژوهی: شهر مشهد). اقتصاد شهری، 2 (2)، 36-17. https://doi.org/10.22108/ue.2018.108525.1049
  11. مرکز آمار ایران. (1390). داده‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان آذربایجان غربی.
  12. مرکز آمار ایران. (1390). داده‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان آذربایجان غربی.
  13. موحد، علی و ولی نوری، سامان. (1396). تحلیل پویایی فقر شهری در کلان‌شهر تهران 1375-1390. جغرافیا (فصلنامه انجمن جغرافیای ایران)، 15 (55)، 50-37.
  14. مهدنژاد، حافظ و بیات، محمد. (1399). تأثیر فقر شهری بر دسترسی به خدمات شهری مطالعه موردی: شهر شهریار. شهر پایدار، 3 (3)، 66-51.
  15. نظم‌فر، حسین؛ عشقی چهاربرج، علی و علوی، سعیده. (1398). پایش توزیع فضایی فقر در استان‌های کشور. مجلس و راهبرد، 26 (100)، 149-175.
  16. نیک‌پور، عامر؛ سلیمانی، محمد و محمدیاری، بهناز. (1401). پهنه‌بندی و تحلیل فضایی فقر شهری مطالعه موردی: شهر همدان. شهر پایدار، 5 (3)، 124-105.
  17. Abdollahzadeh, S. (2021). The Impact of Rural Migrations on Urban Development (Case Study: Mahabad City) (Master's thesis, University of Mazandaran, Mazandaran). Dadashpour, H., & Shojaei, D. (2022). Applying the critical paradigm to understanding spatial justice in the outskirts of Tehran: A case study of Eslamshahr and Shahr-e Qods. Journal of Fine Arts: Architecture and Urban Planning, 27(1), 19–33. [In Persian].
  18. Alkire, S., & Foster, J. (2011). Understandings and misunderstandings of multidimensional poverty measurement. Journal of Economic Inequality. 77 (9), 289–314.
  19. Bird, G. K. (2019). In Foundations of just cross-cultural dialogue in Kant and African political thought. Cham: Palgrave Macmillan.
  20. Chamhuri, H. N., Abdul Karim, H., & Hamdan, H. (2012). Conceptual framework of urban poverty reduction: A review of literature. Social and Behavioral Sciences. 68 (15), 804–814.
  21. Epelle, A., & Wilson, G. (2021). Causes and strategies for the alleviation of urban poverty, security and development in Nigeria. Journal of Social and Administrative Sciences Studies. 5 (1), 198–207.
  22. Farhadi Khah, H., Hatami Nejad, H., Shahi, A., & Zafari, S. (2018). Spatial Analysis of Urban Poverty in Neighborhood Levels (case study: Mashhad city). Urban Economics, 2(2), 17-36. https://doi.org/10.22108/ue.2018.108525.1049. [In Persian].
  23. Jagadeshwaran, P., Ashok, K. R., Vidhyavathi, A., Nirmala Devi, M., & Patil Santosh, G. (2022). Multidimensional poverty in India – A state wise analysis. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology, 40 (10), 869-877. https://doi.org/10.9734/ajaees/2022/v40i1031153.
  24. Khosravani, A., Mohseni, R. A., & Sabouri Khosroshahi, H. (2019). The relationship between urban poverty and culture of poverty in substandard neighborhoods of Arak. Social Welfare Scientific Research Quarterly, 19(72), 283–322. [In Persian].
  25. Mahdnejad, H., & Bayat, M. (2020). The impact of urban poverty on access to urban services: A case study of Shahriyar City. Journal of Sustainable City, 3(3), 51-66. [In Persian].
  26. Movahed, A., & Vali Noori, S. (2017). Analysis of Urban Poverty Dynamics in Tehran Metropolis 1996-2011. Geography (Journal of Iranian Geographical Association), 15(55), 37-50. [In Persian].
  27. Nazmfar, H., Eshghi Chaharborj, A., & Alavi, S. (2019). Monitoring the Spatial Distribution of Poverty in the Provinces of the Country. Majles and Rahbord, 26(100), 149-175. [In Persian].
  28. Nikpour, A., Soleimani, M., & Mohammadyari, B. (2022). Zoning and Spatial Analysis of Urban Poverty Case Study: Hamadan City. Journal of Sustainable City, 5(3), 105-124. [In Persian].
  29. Ojaq, Z. (2022). The Language of Suffering: An Analysis of the Framework of the Problem of Poverty and the Poor in Iranian Online Media. Journal of Iranian Social Issues, 13(1), 103-169. [In Persian].
  30. Peyvastegar, Y., Moradi, E., & Karimzadeh, A. (2022). Spatial study and analysis of urban poverty (The case of study:Yasuj city). Economic Geography Research, 3(7), 64–77. [In Persian].
  31. Pour Mousavi, S., Amini, M., & Kikha, M. (2013). The Impact of Black Economy on Poverty in Urban Areas in Iran. Journal of Spatial Planning, 17(3), 45-62. [In Persian].
  32. Rasul, G., & Karki Nepal, A. (2025). Geographic patterns and dimensions of poverty in the Indian Himalayan region. Heliyon. 11 (12), e43567. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2025.e43567.
  33. Roustaei, S., Karimzadeh, H., & Zadvalli, F. (2018). Comparison of Spatial Statistics Analysis with Classical Statistics in Analysis of Social Indicators of Urban Poverty in Tabriz. Regional Planning Quarterly, 8(31), 166-183. [In Persian].
  34. Sadeghi, R., & Zanjari, N. (2017). Spatial Pattern of Development Inequality in the 22 Regions of Tehran Metropolitan Area. Social Welfare Quarterly, 17(6), 149-184. [In Persian].
  35. Sargazi, Z., Mohammadi, A., Khomar, G., & Imani, B. (2021). Identification and spatial analysis of urban poverty zones, Case study: Zahedan City. Geographical Planning of Space, 11(40), 55-70. [In Persian].
  36. Soleimani Moghadam, H., Zandi, H., & Akbari, E. (2020). Spatial zoning and spatial analysis of urban poverty using spatial analysis (Case study: Mashhad city). Journal of Applied Researches in Geographical Sciences, 21(60), 239-258. [In Persian].
  37. Statistical Center of Iran. (2011). Data from the general census of population and housing. [In Persian]
  38. Statistical Center of Iran. (2016). Data from the general census of population and housing. [In Persian]
  39. United Nations. (2015). Transforming Our World: the 2030 Agenda for Sustainable Development.
  40. Zanganeh, A., Talkhabi, H. R., Gazrani, F., & Yousefi Feshki, M. (2015). Spatial extents of urban poverty in Arak. Spatial Analysis of Environmental Hazards, 2(1), 93-107. [In Persian].
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 87
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 85





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب