پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,119 |
| تعداد مقالات | 76,512 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,920,636 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,048,964 |
پاسِ خدمت داروین : پژوهشی در زندگی علمی محمود بهزاد و نسخهشناسی نخستین کتابش میان سالهای 1323 تا 1361 بر اساس دستنویس نویافته | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 2، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 39، اسفند 1404، صفحه 39-88 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2025.405010.371859 | ||
| نویسنده | ||
| محمد معصومی* | ||
| پژوهشگر غیروابسته تاریخ علم | ||
| چکیده | ||
| تا کنون دربارۀ زندگی علمی و فرهنگی دکتر محمود بهزاد که برخی او را پدر زیستشناسی جدید میدانند، پژوهشی متکی بر کاوش اسناد دستاول صورت نگرفته است. هر چه هست یا نقل خاطرات است یا گفتوگویی که در زمان حیات ایشان صورت گرفته. من در این مقاله به مناسبت پیدا شدن نسخۀ دستنویس نخستین کتاب ایشان، سری به اسناد زدهام و زندگی او را از آغاز تا سال ۱۳۳۰ بررسی کردهام و تا حد ممکن زمینههایی را که میتواند بستر لازم را برای نوشتن چنین کتابی آماده سازد، آشکار ساختهام. بنا بر این، مخاطب در این مقاله هم با روایتی از زندگی علمی بهزاد و هم سیر تحولی چاپ کتاب داروین چه میگوید؟ بر پایۀ دستنویس پیداشده روبهرو است. این نوشته به چند «پاره» تقسیم شده و در هر پاره بخشی از این روایت به دست داده شده است. در واقع، در اینجا با نوعی روایت جامعهشناختی از علم مواجهیم که از سویی روند ترویج و گسترش نظریههای علمی را، و از دیگر سو واکنشهای موافق و مخالف با آن نظریه را در بستری تاریخی روایت میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظریه تکامل؛ چارلز داروین؛ تکامل در ایران؛ محمود بهزاد؛ داروین چه میگوید؟ | ||
| مراجع | ||
|
ادهمنژاد، محمدتقی (1401). «آفتاب تبلیغ: شرح حال خطیب مبارز آیتالله میرمحمدعلی صدرایی اشکوری رحمة الله»، مبلغان، شمارۀ 58، اسفند ماه.
آبراهامیان، یرواند (1395). ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احمد گلمحمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، چاپ بیستوچهارم.
بهزاد، محمود (1323). داروین چه میگوید؟ [رشت]: بینا [انتشارات طاعتی]، چاپ اول.
بهزاد، محمود (1325). داروینیسم «لامارکیسم-موتاسیونیسم». تهران: موسسه انتشارات آتش (نشریۀ شمارۀ 9)، چاپ دوم با تجدید نظر کلی و اضافات و بحث و انتقاد.
بهزاد، محمود (1330). داروینیسم. تهران: کتابفروشی و چاپخانۀ دانش، چاپ سوم (با تجدید نظر و اضافات کلی).
بهزاد، محمود (1333). داروینیسم. تهران: کتابفروشی و چاپخانۀ دانش ، چاپ چهارم.
بهزاد، محمود (1338). داروینیسم (داروین چه میگوید؟). تهران: انتشارات نیل، چاپ پنجم.
بهزاد، محمود (1352). داروینیسم و تکامل. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی با همکاری موسسۀ انتشارات فرانکلین، چاپ ششم با تجدید نظر.
بهزاد، محمود (1353). داروینیسم و تکامل. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی با همکاری موسسۀ انتشارات فرانکلین، چاپ هفتم.
بهزاد، محمود (۱۳۵۶). داروینیسم و تکامل. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی با همکاری موسسۀ انتشارات فرانکلین، چاپ هشتم.
بهزاد، محمود (1361). داروینیسم و تکامل. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی با همکاری موسسۀ انتشارات فرانکلین، چاپ نهم.
بهزاد، محمود و دیگران (1329). زمینشناسی و تکامل موجودات زنده (برای سال ششم دبیرستانها)، تهران: کتابفروشی و چاپخانۀ دانش، چاپ دوم.
بینام (1323). آموزش و پرورش، سال چهاردهم، شمارۀ 7، صفحۀ 392.
بینام (1324الف). [معرفی کتاب راز وراثت]، سخن، سال دوم، شمارل اول، شهریور، 633.
بینام (1324ب). «راز وراثت در تقریر یکی از مباحث مذهب داروین»، یادگار، سال دوم، شمارۀ اول، شهریور، 77-78.
بینام (1325). انترناسیونالیست، شمارۀ 1 تا شمارۀ 6 از خرداد 1325 تا آذر 1325، تهران: انتشارات آبان.
بینام (1329). سالنامۀ دبیرستان البرز [در سال تحصیلی 1328-1329]، تهران: شرکت سهامی چاپ.
بینام (1352). سدهنامۀ دبیرستان البرز، تهران: بینا.
بینام (1353). کتاب امروز، تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی.
بینام، (1312). سالنامۀ دارالمعلمین عالی در سال تحصیلی 1311-1312، تهران: مطبعۀ روشنایی.
بینام، [1319]. سالنامۀ دبیرستان شاهپور کرمانشاه در سال تحصیلی 1319-1320، کرمانشاه: چاپخانۀ شرکت سعادت.
بینام، [1321]. سالنامۀ دبیرستان شاهپور رشت در سال تحصیلی 1321-1322، تهران: چاپخانۀ روزنامۀ امید.
ترابی، محمد علی و جعفر آقایانی چاوشی (1357). «گفتگو با دکتر محمود بهزاد»، آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، سال 47، مهر ماه، صص 37-52.
روستان، ژان (1330). راز وراثت، ترجمه و نگارش محمود بهزاد، تهران: چاپخانه و کتابفروشی دانش، چاپ دوم. چاپ اول در 1324 در رشت.
صدرهاشمی، محمد (1364). تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد چهارم، اصفهان: انتشارات کمال.
طاعتی، عبدالعلی (1323)، دینداری دکانداری نیست، رشت: چاپ جاوید (ضمیمۀ شمارۀ 345 فکر جوان).
فراستخواه، مقصود (1403). استادان استادان چه کردند؟ (تاریخ دارالمعلمین و دانشسرای عالی از 1297 تا 1357)، تهران: نشر نی، چاپ دوم.
فروغی، محمدعلی (1320). سیر حکمت در اروپا (از آغاز سدۀ نوزدهم میلادی تا زمان حاضر)، جلد سوم، تهران: چاپخانۀ بانک ملی ایران.
کسروی، احمد (1324). در پیرامون روان، تهران: دفتر پرچم، چاپخانۀ پیمان، چاپ اول.
لاجوردی، حبیب (به کوشش) (1380). خاطرات دکتر محمدعلی مجتهدی (رئیس دبیرستان البرز، بنیادگذاز دانشگاه صنعتی شریف)، تهران: نشر کتاب نادر، چاپ اول.
مشیرسلیمی، علیاکبر (1342). کلیات مصور عشقی، تهران: موسسۀ چاپ و انتشارات امیرکبیر.
معصومی، محمد (1401). «بررسی تاریخی تغییرات کتابهای درسی تاریخ طبیعی مدارس با تأکید بر موضوع تکامل جانوران و انسان از دورۀ قاجاریه تا کنون»، تاریخ علم، دورۀ 20، شمارۀ 2، صص 31-65.
نوزاد، فریدون (1379). تاریخ جراید و مجلات گیلان (از آغاز تا انقلاب اسلامی)، تهران: سازمان چاپ و انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
یوسفی، مجید (1402). «گوششان بدهکار نیست؛ گفتوگو با دکتر محمود بهزاد»، وبگاه مرور، 10 اردیبهشت، نقل شده از نشریۀ پزشکان گیل. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 290 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 167 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب