میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,119
تعداد مقالات76,507
تعداد مشاهده مقاله152,880,586
تعداد دریافت فایل اصل مقاله114,993,464
یوسفی, پریسا, عزیزی, قاسم, شمسی پور, علی اکبر, کریمی, مصطفی, محمودی, محمد. (1405). مدلسازی پراکنش گونه گیاهی مورخوش تحت تاثیر عوامل اقلیمی و زیست محیطی دراستان هرمزگان. , 58(1), 39-63. doi: 10.22059/jphgr.2025.399592.1007898
پریسا یوسفی; قاسم عزیزی; علی اکبر شمسی پور; مصطفی کریمی; محمد محمودی. "مدلسازی پراکنش گونه گیاهی مورخوش تحت تاثیر عوامل اقلیمی و زیست محیطی دراستان هرمزگان". , 58, 1, 1405, 39-63. doi: 10.22059/jphgr.2025.399592.1007898
یوسفی, پریسا, عزیزی, قاسم, شمسی پور, علی اکبر, کریمی, مصطفی, محمودی, محمد. (1405). 'مدلسازی پراکنش گونه گیاهی مورخوش تحت تاثیر عوامل اقلیمی و زیست محیطی دراستان هرمزگان', , 58(1), pp. 39-63. doi: 10.22059/jphgr.2025.399592.1007898
یوسفی, پریسا, عزیزی, قاسم, شمسی پور, علی اکبر, کریمی, مصطفی, محمودی, محمد. مدلسازی پراکنش گونه گیاهی مورخوش تحت تاثیر عوامل اقلیمی و زیست محیطی دراستان هرمزگان. , 1405; 58(1): 39-63. doi: 10.22059/jphgr.2025.399592.1007898

مدلسازی پراکنش گونه گیاهی مورخوش تحت تاثیر عوامل اقلیمی و زیست محیطی دراستان هرمزگان

پژوهش های جغرافیای طبیعی
دوره 58، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 39-63    اصل مقاله (1.49 M)
نوع مقاله: مقاله کامل
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2025.399592.1007898
نویسندگان
پریسا یوسفی1؛ قاسم عزیزی* 1؛ علی اکبر شمسی پور1؛ مصطفی کریمی1؛ محمد محمودی2
1گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
چکیده
تغییر اقلیم تأثیر قابل‌توجهی بر پراکنش و بقای گونه‌های گیاهی دارد. هدف از این مطالعه، مدل‌سازی و ارزیابی تأثیر عوامل محیطی بر تعیین محدوده مناسب رویشگاه گونه Zhumeria majdae در استان هرمزگان، جنوب ایران است. داده‌های حضور گونه با استفاده از منابع علمی، مانند مشاهدات میدانی مستند و سوابق هرباریومی (موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع) جمع‌آوری‌شده‌اند. این داده‌ها با ۱۹ متغیر زیست‌اقلیمی و توپوگرافی پایگاه داده WorldClim ترکیب شدند. از مدل MaxEnt برای ارزیابی ارتباط بین محیط اطراف و احتمال حضور این‌گونه استفاده شد. داده‌های دما، بارش و رطوبت نسبی (ماهانه و فصلی) ایستگاه‌های سینوپتیک و باران‌سنجی وزارت نیرو، یعنی ایستگاه‌های فین، سرچاهان و تشکوئیه که در نزدیکی محدوده‌های پراکنش این‌گونه قرار دارند، برای تجزیه‌وتحلیل دقیق‌تر داده‌های اقلیمی مورداستفاده قرار گرفت. نتیجه نشان داد که پراکنش گونه بیشترین تأثیر را از بارش زمستانی، شیب و میانگین دمای سالانه پذیرفته است. گونه Zhumeria majdae بهترین رشد را در مناطقی با بارندگی سالانه ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلی‌متر، دمای زمستان ۸–۱۲ درجه سانتی‌گراد و دمای تابستان ۲۶–۳۲ درجه سانتی‌گراد و فصل رشد کوتاه‌تر نشان داد. سازگاری‌های فنولوژیکی مانند افزایش فصل رشد در مناطق خشک‌تر مانند سرچاهان و تنگ زاغ مشاهده شد. مدل MaxEnt دقت بالایی در پیش‌بینی پراکنش گونه نشان داد و بارندگی زمستانه را به‌عنوان مهم‌ترین عامل محدودکننده نشان داد. این مطالعه همچنین نشان داد که Z. majdae گونه‌ای حساس به آب‌وهوا با حاشیه تحمل محدود است که برای بقا و تولیدمثل موفق به بارندگی فصلی قابل‌توجه و دمای متوسط نیاز دارد.
کلیدواژه‌ها
بارش زمستانی؛ تغییراقلیم؛ متغیرهای زیست‌اقلیمی؛ فنولوژی گیاه
مراجع
  1. اسدپور، رحمان و سلطانی پور، محمدامین. (1384). بررسی برخی ویژگی‌های اکولوژیکی گونه دارویی Zataria multiflora Boiss در استان هرمزگان. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 21 (2)، 161-173. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2005.115168
  2. جم زاده، (1391). فلور ایران، شماره 76، تیره نعناعیان (Lamiaceae). موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران. 1702 صفحه.
  3. حاجبی، عبدالحمید؛ سلطانی‌پور، محمدامین؛ دستجردی، عبدالمجید و ابراهیمی، سلیمه. (1386). اثرات دگر آسیبی عصاره آبی گیاه مورخوش (Zhumeria majdae Rech. f. & Wendelbo) بر درصد و سرعت جوانه‌زنی بذرهای هفت گونه از سبزیجات. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 23 (1)، 51-58.
  4. سرهنگ زاده، جلیل؛ یاوری، احمدرضا؛ همامی، محمود رضا؛ جعفری، حمیدرضا و شمس اسفند آباد، بهمن. (1390). مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه گونه‌های حیات‌وحش در مناطق خشک مطالعه موردی: کل و بز (Capra aegagrus) در منطقه حفاظت‌شده کوه بافق. خشک بوم، 1 (3)، 38-50.
  5.  سلطانی‌پور، محمدامین. (1384). فنولوژی گونه دارویی مورخوش (Zhumeria majdae) در ارتفاعات مختلف استان هرمزگان. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 21 (1)،1-22. doi: 10.22092/ijmapr.2005.115204
  6.  کنشلو, هاشم. (1395). علل پراکنش گونه گازرخ (Moringa peregrina) در جنوب ایران. مجله پژوهش‌های گیاهی (مجله زیست‌شناسی ایران)(علمی)، 29 (1)، 180-190.
  7.  مهدی پور، محمدعلی؛ نبی پور، راحله؛ هنرو، کریم. (1396). تأثیر تغییرات آب‌وهوایی بر رشد گیاهان دارویی. دومین همایش ملی گیاهان دارویی دیم ایران. ارومیه.
  8. Asadpoor, R., & Soltanipoor, M. (2005). Study of some Ecological Characteristics of Zataria multiflora in Hormozgan Province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 21(2), 161-173. doi: 10.22092/ijmapr.2005.115168. [in Persian]
  9. Bald, L., Gottwald, J., & Zeuss, D., (2023). SpatialMaxent: Adapting species distribution modeling to spatial data. Ecology and Evolution, 13(10), e10356.
  10. Barbet-Massin, M., Jiguet, F., Albert, C. H., & Thuiller, W. (2012). Selecting pseudo-absences for species distribution models: How far can we go?. Methods in Ecology and Evolution, 3(2), 327-338. https://doi.org/10.1111/j.2041-210X.2011.00172.x
  11.  doi:10.1111/j.1461-0248.2008.01277.x. 
  12. Effrosynidis, D. (2020). Species Distribution Modelling via Feature Engineering and Machine Learning for Pelagic Fishes in the Mediterranean Sea. Applied Sciences, 10(24), 8900. doi:10.3390/app10248900.
  13. Elith, J., & Leathwick, J. R. (2009). Species Distribution Models: Ecological Explanation and Prediction Across Space and Time. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 40(1), 677–697. https://doi:10.1146/annurev.ecolsys.110308.120159.
  14. Elith, J., Graham, H. R., Anderson, R. P., Dudik, M., Ferrier, S., Guisan, A., & Hijmans, R. J. (2011). Novel methods improve prediction of species' distributions from occurrence data. Ecography, 31(3), 228-237. https://doi.org/10.1111/j.1600-0587.2008.05742.x
  15. Fitria Rinawati, F., Katharina, S., & André, L. (2013). Climate Change Impacts on Biodiversity—The Setting of a Lingering Global Crisis. Tropical Forests Ecology and Climate Change, 5(1), 114-123. https://doi.org/10.3390/d5010114
  16. Franklin, J. (2010). Mapping species distributions: Spatial inference and prediction. Cambridge University Press,745-749. https://doi.org/10.1017/CBO9780511810602
  17. Guisan, A., Tingley, R., Baumgartner, J. B., Naujokaitis-Lewis, I., Sutcliffe, P. R., & Tulloch, A. I. (2017). Predicting species distributions for conservation decisions. Ecology Letters, 20(3), 264-274. https://doi.org/10.1111/ele.12754
  18. Hajebi, A., Soltanipor, M., Dastjerdi, A & Ebrahimi, S. (2007). Allelopathic effects of aqueous extract of Zhumeria majdae on seed germination of seven species of vegetables. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 23(1), 51-58. [in Persian]
  19. Hosseini, N., Ghorbanpour, M., & Mostafavi, H. (2024). Habitat potential modelling and the effect of climate change on the current and future distribution of three Thymus species in Iran using MaxEnt. Scientific Reports, 14, 3641.
  20. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2018). Global warming of 1.5°C. IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels.
  21. Jamzad, Z. (2012). Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae (Mint Family). Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran. 1702 pages. [in Persian]
  22. Kearney, Michael; Porter, Warren (2009). "Mechanistic niche modelling: combining physiological and spatial data to predict species' ranges". Ecology Letters. 12 (4), 334–350.
  23. Keneshloo, H., Achak, M. Y., & Damizadeh, G. (2015). A study on phenology of Moringa peregrina (Forssk.) Fiori. in the southeast of Iran. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 31(2), 235–247. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2015.101463
  24. Koneshloo, H. (2016). Why Moringa peregrina (Forssk.) Fiori is distributed at South of Iran. Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology, 29(1), 180-190. [in Persian]
  25. Kosič, M., Šilc, U., Vukelić, J., & Filipović, M. (2021). Phytosociology, ecology and conservation status of Salvia brachyodon (Lamiaceae), a narrow endemic of Eastern Adriatic. Hacquetia, 20(1), 65–104. https://doi.org/10.2478/hacq-2021-0002
  26. Mahdipour, M. A., Nabipour, R., & Hanaro, K. (2017). The impact of climate change on the growth of medicinal plants. 2nd National Conference on Rainfed Medicinal Plants of Iran, Urmia. [in Persian]
  27. Mozaffarian, V. (2018). Flora of Persia. Research Institute of Forests and Rangelands, 145-146. https://ebookiran.ir/home/68095
  28. Pareja‑Bonilla, D., Arista, M., Morellato, L. P. C., & Ortiz, P. L. (2025). Better soon than never: Climate change induces strong phenological reassembly in the flowering of a Mediterranean shrub community. Annals of Botany, 135(1–2), 239–254.  https://doi.org/10.1093/aob/mcad193
  29. Phillips, S. J., Anderson, R. P., & Schapire, R. E. (2006). Maximum entropy modeling of species geographic distributions. Ecological Modelling, 190(3-4), 231-259. https://doi.org/10/1016/j.ecolmodel.
  30. Radosavljevic, A., & Anderson, R. P. (2014). Making better maxent models of species distributions: Complexity, overfitting, and evaluation. Journal of Biogeography, 41(4), 629-643. https://doi.org/10.1111/jbi.12227
  31. Randin, C. F., Normand, S., Engler, R., & Zappa, M. (2008). Climate change and plant distribution: Local models predict high-elevation persistence. Global Change Biology, 15(6), 1557–1569.https://doi.org/10.1111/j.1365-2486.2008.01766.x
  32. Rea, B. R., Pellitero, R., Spagnolo, M., Hughes, P. D., Ivy-Ochs, S., Renssen, H., & Ribolini, A. (2018). Extensive marine-terminating ice sheets in Europe from 2.5 million years ago. Science Advances, 4(6), eaar8327. https://doi.org/10.1126/sciadv.aar8327
  33. Rechinger, K. H., & Wendelbo, P. (1967). Zhumeria majdae: A new species from the Labiatae (Lamiaceae) family. Nytt Magasin for Botanik, 14(1), 39–43.
  34. Rosenstock, Todd S.; Nowak, Andreea; Girvetz, Evan (2018). The Climate-Smart Agriculture Papers: Investigating the Business of a Productive, Resilient and Low Emission Future. Cham, Switzerland: Springer. p. 41. ISBN 9783319927978.
  35. Sarhangzadeh, J., Yavari, A. R., Hemami, M. R., Jafari, H. R. & Shams Esfandabad, B. (2011). Habitat suitability modeling for wildlife in the arid lands, Case study: Wild goat (Capra aegagrus) in Kouh-e-Bafgh protected area. Journal of Arid Biome, 1(3), 38-50. [in Persian]
  36. SoltaniPoor, M. A., Rezaei, M. B., Moradshahi, A., Kholdebarin, B., & Barazandeh, M. (2007). The comparison of constituents of essential oils of Zhumeria majdae Rech. f. & Wendelbo at flowering stages in various parts of Hormozgan Province. Journal of Medicinal Plants, 6(21), 42-47+6.
  37. Sun, Y., Sun, Y., Yao, S., Akram, M. A., Hu, W., Dong, L., Li, H., Wei, M., Gong, H., Xie, S., Aqeel, M., Ran, J., Degen, A. A., Guo, Q., & Deng, J. (2021). Impact of climate change on plant species richness across drylands in China: From past to present and into the future. Ecological Indicators, 132, 108288. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2021.108288
  38. Wagenitz, G. (1980). Flora Iranica. Akademische Druck- und Verlagsanstalt. 796-797.
  39. Walter, H. (1971). Ecology of Tropical and Subtropical Vegetation. Springer Science & Business Media. (pp. 165-166). DOI: https://doi.org/10.2307/4117095.
  40. Weiskopf, S. R., Rubenstein, M. A., Crozier, L. G., Gaichas, S., Griffis, R., Halofsky, J. E., Hyde, K. J. W., Morelli, T. L., Morisette, J. T., Muñoz, R. C., Pershing, A. J., Peterson, D. L., Poudel, R., Staudinger, M. D., Sutton-Grier, A. E., Thompson, L., Vose, J., Weltzin, J. F., & Whyte, K. P. (2020). Climate change effects on biodiversity, ecosystems, ecosystem services, and natural resource management in the United States. Science of the Total Environment, 733, 137782.
  41. Zu, K., Wang, Z., Lenoir, J., Shen, Z., Chen, F., & Shrestha, N. (2022). Different range shifts and determinations of elevational redistributions of native and non-native plant species in Jinfo Mountain of subtropical China. Ecological Indicators, 145, 109678. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2022.109678
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 148
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 52





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب