پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,848 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,520,568 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,563,398 |
نفس و رابطة آن با بدن در مقام های چهارگانه (با تأکید بر اندیشههای ابوعلی مسکویه) | ||
| مجله علمی " فلسفه دین " | ||
| دوره 22، شماره 4، دی 1404، صفحه 299-314 اصل مقاله (1.48 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpht.2025.385591.1006085 | ||
| نویسندگان | ||
| ابراهیم نوئی1؛ فاطمه حسینی نیافرد* 2 | ||
| 1گروه معارف اسلامی، دانشکدة الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدة الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| انسان دارای دو ساحت بدن و نفس است. کمالاتی که انسان کسب میکند وابسته به رابطة میان این دو است. این رابطه را از جانب نفس میتوان در مراحل مختلفی بررسی کرد؛ هنگام حدوث نفس، در زمان حیات، موقع مرگ، و پس از آن. مقالة حاضر بنا دارد با تمرکز بر اندیشههای ابوعلی مسکویه و با روش توصیفیـ تحلیلی به پرسش از نفس و ویژگیهای آن و رابطهای که در مراحل چهارگانة فوق با بدن دارد پاسخ دهد. دستاورد این نوشتار هم آن است که نفس ذاتاً جوهری مجرد و مفارق با بدن است و با آن مباینت کامل در ذات، خواص، افعال، و آثار دارد. نفس در مرحلة نخست در رتبهای متأخر از حدوث بدن حادث میشود. البته این تأخر به معنای آن نیست که نفس در بدن منطبع است؛ بلکه وقتی بدن به مرتبهای از اعتدال مزاج رسید که اثر تدبیر مجرد در آن ظهور یابد نفس حادث میشود. بدن در مرحلة حیات صرفاً نقشی ابزاری برای تحقق ارادة نفس دارد و حیات ذاتاً برای نفس است و بهتبع به بدن نسبت داده میشود. هنگام مرگ، نفس دیگر بدن را تدبیر نمیکند و از آن به عنوان ابزار برای تحقق مقاصدش استفاده نمیکند و اساساً بدن بودن بدن به آن است که تحت تدبیر نفس قرار بگیرد و نفس بودن نفس هم به آن است که بدن را تدبیر کند. با التفات به اینکه هنگام مرگ این ویژگی نفس و بدن از بین میروند، بعد از مرگ، بدن به جسمی تبدیل میشود که به واسطة آنکه تحت تدبیر نفسی قرار ندارد به زوال میرود. حیثیتی از نفس هم که صرفاً تدبیر بدن بود با زوال بدن از بین میرود و حیث لنفسهای نفس باقی میماند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابوعلی مسکویه؛ بدن؛ بقای نفس؛ تعلق تدبیری؛ مراتب نفس؛ نفس؛ وحدت نفس | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا (1363). المبدء و المعاد. تهران: مؤسسة مطالعات فرهنگی.
ــــــ (1379 ش). النجاه عن الغرق فی بحر الضلالات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ــــــ (1388 ش). رساله الاضحویه. مترجم: نامشخص. در: مجموعه رسائل ابنسینا. قم: آیت اشراق.
ــــــ (1400 ق). رساله فی القوی النفسانیه. در: رسائل ابنسینا. قم: بیدار.
ــــــ (1404 ق). الشفاء، الطبیعیات، النفس. قم: مکتبه آیتالله العظمی المرعشی النجفی.
ــــــ (1989 م). الحدود. در: المصطلح الفلسفی عند العرب. قاهره: الهیئه المصریه.
ــــــ (2007 م). رسالة احوال النفس. پاریس: دار بیلیون.
بهمنیار بن مرزبان (1375 ش). التحصیل. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
جرجانی، علی بن محمد (1370 ش). التعریفات. تهران: ناصرخسرو.
شهرزوری، شمسالدین محمد (1383 ش). رسائل الشجره الالهیه. تهران: مؤسسة مطالعات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی (1354 ش). المبدء و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه.
ــــــــــــــــ (1360 ش). الشواهد الربوبیه. مشهد: المرکز الجامعی للنشر.
ــــــــــــــــ (1363 ش). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسة تحقیقات فرهنگی.
ــــــــــــــــ (1366 ش). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
ــــــــــــــــ (1422 ق). شرح الهدایه الأثیریه. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ــــــــــــــــ (1981 م). الحکمه المتعالیه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
طهرانی، آقابزرگ (1408ق)، الذریعة الی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان.
عامری. ابوالحسن (1375ش). رسائل ابوالحسن عامری. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
فخر رازی (1373 ش). شرح عیون الحکمه. تهران: مؤسسه الصادق.
ــــــــ (1411 ق). المباحث المشرقیه. قم: بیدار.
کندی، یعقوب بن اسحاق (1983 م). رساله فی الحیله لدفع الأحزان. در: رسائل فلسفیه. قاهره: بینا.
مسکویه، ابوعلی (1400 ش). الرسائل و المکاتیب. تهران: میراث مکتوب.
ـــــــــــــ (1427 ق). تهذیب الأخلاق. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
ـــــــــــــ (2017 م). الهوامل و الشوامل. مؤسسه الهنداوی.
ـــــــــــــ (بیتا). الفوز الاصغر. بیروت: دار و مکتبه الحیاه.
نصیرالدین طوسی (1375 ش). شرح الإشارات و التنبیهات. قم: البلاغه.
نوری، علی بن جمشید (1366 ش). تعلیقه بر تفسیر القرآن الکریم لملاصدرا، قم: بیدار.
Aameri, A. (1996). Abulhasan Amiri Letters. Tehran: University Publishing Center. (in Persian)
Bahmanyar bin Marzban (1996). Al-Tahsel. Tehran: Tehran University Press. (in Persian)
Fakhr Razi (1990). Al-Mabahas al-Mashrekhiyah. Qom: Bidar Publications. (in Persian)
-------------- (1994). Sharhe Al-Oyoun Al-Hikmah. Tehran: Al-Sadegh Institute. (in Persian)
Ibn-Sina (1979). Risalat Fi Al_Qawwi Al_Nafsaniyyah. in: Rasa’il Ibn Sina. Qom: Bidar Publications. (in Persian)
---------- (1983). A-Shifa, A-Tabi’iyat, Al-Nafs. Qom: Maktaba of Grand Ayatollah Al-Mar’ashi Al-Najafi. (in Persian)
---------- (1984). Al-Mabbad Wa Al-Ma’ad. Tehran: Institute of Cultural Studies. (in Persian)
---------- (1989). Al-Hudud. in: Al-Mustaleh al-Falsafi and Al-Arab. Cairo: Al-Hiyet al-Masriyyah. (in Persian)
---------- (2000). Al-Najat. Tehran: Tehran University Publications. (in Persian)
---------- (2007). Risalat Ahwal-Al-Nafs. Paris: Dar Billion. (in Persian)
---------- (2009). Risalat Al-Adhawiyyah. translation by an unknown translator. in: Rasa’il Ibn Sina. Qom: Ayat Al-Ishraq Publications. (in Persian)
Jorjani, A. b. M. (1991). Al-Taarefat. Tehran: Nasser Khosrow Press. (in Persian)
Kennedy, Y. b. I. (1983). Resalah fi Al-Daafea Al-ahzan. in: Philosophical Letters. Cairo: Bina. (in Persian)
Moskawieh, A.A. (n.d.). Al-Fawz Al-Asghar. Beirut: Dar and School of Al-Hayat.
-------------------- (2006). Tahzeeb Al-Akhlaq. Qom: Research Institute of Islamic Sciences and Culture. (in Persian)
------------------- (2017). Al-Hawamal wa Al-Shwamal. Al-Handavi Institute. (in Persian)
-------------------. (2021). Al-Rasaleh wa Al-Makatib. Tehran: Publishing of written heritage. (in Persian)
Nasir al-Din Tusi (1996). Sharhe Al-Esharat. Qom: Al-Balagha Publishing House. (in Persian)
Nouri, A. J. (1987). Commentary on Mulla Sadra's Interpretation of the Holy Quran. Qom: Bidar. (in Persian)
Sadr Al-Din Shirazi (1975). Al-Mabbad va Al-Ma'ad. Tehran: Hikmat va Philosophie Anjum. (in Persian)
-------------------------- (1981). Al-Hikmah al-Mutala'iyah. Beirut: Dar Ihya Al-Turat Al-arab. (in Persian)
-------------------------- (1981). Al-Shawahid Al-Ruboobiyyah. Mashhad: University Press Center. (in Persian)
-------------------------- (1984). Mafatih Al-Ghayb. Tehran: Cultural Research Institute. (in Persian)
------------------------- (1987). Tafsir Al-Quran Al-Karim. Qom: Bidar. (in Persian)
------------------------- (2001). Sharh al-Hidayah Al-Athiriyah. Beirut: Arab History Institute. (in Persian)
Shahrzouri, Sh.M. (2004). Rasael al-shajarah Al-Elaheah. Tehran: Cultural Studies Institute. (in Persian)
Tehrani, Agha Bozorg (1987), Al-Dhari'ah to the Shi'a Works, Qom, Ismailiyan. (in Persian)
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 93 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 121 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب