نقش محکمات در نظاممندسازی فقه اسلامی: ویژگیها، آثار، احکام محکمات | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| دوره 22، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 183-196 اصل مقاله (729.95 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2025.396591.1009617 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی عبدی* | ||
| گروه معارف اسلامی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| فقه امامیه بر مبنای تعالیم اهل بیت شکل گرفته و توسعه یافته است. در این مسیر، هم از نظر منابع هم از نظر شیوة استنباط بر آموزههای ایشان تکیه دارد. آیة ۷ سورة آلعمران و حدیث رضوی «مَن ردَّ متشابه القرآن إلی محکمَه» قابلیتهای عظیمی دارند و با محور قرار دادن گزارههای بنیادی میتوانند ارتباط و انسجام میان احکام فقهی را برقرار سازند، از خطاهای استنباط بکاهند، استحکام فرایند استنباط را افزایش دهند، و نظاممند ساختن فقه را تسهیل کنند. این مقاله، با رویکرد توصیفیـ تحلیلی، نقش و تأثیر این آیه و روایت را در فرایند استنباط فقهی بررسی میکند. در مراحل اولیه، ویژگیهای برجستة محکمات و آثار و نتایج آنها در فرایند استنباط و معیارهای تمییز بین محکمات و متشابهات تبیین میشود. سپس، حجیت قاعدة ارجاع متشابهات قرآن و روایات به محکمات مورد بحث قرار میگیرد. بر اساس پژوهش انجامشده، میتوان محکمات فقهی را چنین تعریف کرد: «محکمات نصوصی مبیّنبالذاتاند که به دلیل محتوای بنیادین و اساسیشان نسبت به سایر معارف و احکام محوریت و حاکمیت دارند». در نهایت، قرآن، سنت، و عقل بر حجیت ارجاع متشابهات قرآن و روایات به محکمات تأکید میورزند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حجیت قاعدة ارجاع؛ مفهومشناسی محکمات؛ مفهومشناسی متشابهات؛ نظاممند ساختن فقه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 233 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 181 |
||