پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,523 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,940,498 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,094,692 |
زن به مثابۀ دیگری و شیوه های بر ساخت آن در سفرنامه های ایران عصر قاجار | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 4، دوره 15، شماره 4، بهمن 1404، صفحه 65-84 اصل مقاله (616.44 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2025.402095.1368 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیه عباسی* 1؛ سمیه خانی پور2 | ||
| 1دانشآموختة دکتری تاریخ ایران، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2استادیارگروه ایرانشناسی، دانشکدة ایرانشناسی، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، کرمان، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهشهای تاریخی_ادبی دربارة عصر قاجار، بهویژه متون سفرنامهای، برای بازنمایی وضعیت زنان اغلب به توصیفهای سطحی و کلیشهای بسنده کرده و از تحلیلهای عمیق گفتمانی غافل ماندهاند. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلاء تحلیلی، فرایند «دیگریسازی» زن ایرانی و غربی را در این متون واکاوی میکند و به این پرسش پاسخ میدهد که چگونه بازنمایی زنان در سفرنامهها، در مرز گفتمانهای مردسالانه و استعماری، به محو یا بازتعریف سوژگی زنانه انجامیده است. این بررسی با روش تحلیل کیفی-انتقادیِ مجموعهای از سفرنامههای ایرانی و غربی و با استفاده از چارچوب نظری درهمتنیدة هویت روایی پل ریکور، قدرت/دانش میشل فوکو و بازنمایی مضاعف و مکان سوم هومی بابا انجام شده است. دادههای ابتدایی نشان میدهد که تصویر زنان بهصورت بیطرفانه و برگفته از واقعیتهای اجتماعی بازنمایی نشده و برساختی ایدئولوژیک است که در مرز گفتمانهای مردسالارانه داخلی و شرقشناسانة خارجی شکل گرفته و در نهایت، به محو یا تحریف سوژگی زنانه منجر شده است. یافتههای عمیقتر نشان میدهد که گفتمان قدرت بر بدن زن ایرانی اعمال شده، اما سفرنامهها بهصورت متناقض رگههایی از کنشگری و مقاومت زنانه را در عرصههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی منعکس کردهاند. این کنشگریها در «مکان سوم» قابل تحلیل است و به بازتعریف هویت زنانه در برابر کلیشهها کمک میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عصر قاجاریه؛ زن؛ سفرنامه؛ بازنمایی؛ قدرت؛ مکان سوم؛ هویت روایی | ||
| مراجع | ||
|
آنه، ژان لویی (۱۳۶۸) سفر به ایران، ترجمة محمدعلی همایون کاتوزیان، تهران: معین.
ابوطالبخان، میرزا (بیتا) مسیر طالبی، بی جا: بی نا.
براون، ادوارد گرانویل (۱۳۸۱) یک سال در میان ایرانیان، ترجمة منصوره اتحادیه (نظام مافی)، تهران: پژوهشگاه تاریخ.
بروگش، هینریش کارل (۱۳۶۷) سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمة مجید جلیلوند، تهران: اطلاعات.
بنجامین، ساموئل گرین ویلر (۱۳۶۳) ایران و ایرانیان، ترجمة حسین کردبچه، تهران: جاویدان.
پاتینجر، هنری (۱۳۴۸) سفرنامه پاتینجر، ترجمة فرخنده حاجی شریف، تهران: اطلاعات.
پولاک، ادوارد یاکوب (۱۳۶۸) سفرنامه پولاک، ترجمة کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
پیرزاده، حاجی محمدعلی (۱۳۴۲) سفرنامه حاجی پیرزاده، به کوشش حافظ فرمانفرمائیان، تهران: زوار.
تاورنیه، ژان باتیست (۱۳۷۸) سفرنامه تاورنیه، ترجمة ابوتراب نوری، تهران: دنیای کتاب.
جکسن، آبراهام و. ویلیامز (۱۳۵۲) ایران در گذشته و حال، ترجمة فریدون بدرهای. تهران: گوتنبرگ.
جوادی یگانه، محمدرضا؛ زادقناد، سعیده (۱۳۹۴) «بررسی مسائل زنان ایرانی از پیش از اسلام تا انقلاب اسلامی از نگاه سفرنامهنویسان خارجی»، فصلنامة زن در فرهنگ و هنر.
حجازی، بنفشه (۱۳۸۸) تاریخ خانمها: بررسی جایگاه زن ایرانی در عصر قاجار، تهران: ققنوس.
دالمانی، ژرژ (۱۳۳۵) سفرنامه از ایران، ترجمة علیاصغر سعیدی. تهران: اقبال.
دروویل، گاسپار (۱۳۶۵) سفر در ایران. ترجمة منصوره اتحادیه (نظام مافی)، تهران: تاریخ ایران.
دنیاری، سکینه؛ علم، محمدرضا (۱۳۹۵) «بررسی وضعیت اجتماعی زنان در دوره قاجار با تکیه بر دیدگاه سفرنامهنویسان»، فصلنامة زن در فرهنگ و هنر.
دوبد، کلنل (۱۳۷۱) سفرنامه لرستان و خوزستان. ترجمة محمدحسین آریا، تهران: علمی و فرهنگی.
دیولافوا، ژان (۱۳۷۱) سفرنامه ایران، ترجمة علیاصغر سعیدی، تهران: یساولی.
رایس، کلارا کولیور (۱۳۸۳) ایرانیان و ارمنیان در ایران. ترجمة فیروز فیروزنیا، تهران: علمی و فرهنگی.
رضاقلی میرزا قاجار (۱۳۴۶) سفرنامه رضاقلی میرزا نوه فتحعلی شاه. به کوشش حمیدرضا شهبازی، تهران: اطلاعات.
سالور، عبدالصمد میرزا عزالدوله (۱۳۷۴) سفرنامه عزالدوله. به کوشش ایرج افشار، تهران: تاریخ ایران.
سرنا، کارلا (۱۳۶۲) سفرنامه سرنا. ترجمة علیاصغر سعیدی. تهران: علمی و فرهنگی.
شاردن، ژان (۱۳۷۳) سفرنامه شاردن. ترجمة محمد عباسی، تهران: علمی و فرهنگی.
شیل، مری (۱۳۶۲) سفرنامه مری شیل. ترجمة حسن پاشا، تهران: سروش.
صحافباشی، ابراهیم (۱۳۵۷) سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی، به کوشش علی دهباشی، تهران: سروش.
فرهاد میرزا قاجار (۱۳۶۶) سفرنامه فرهاد میرزا قاجار، به کوشش غلامرضا آذری، تهران: علمی و فرهنگی.
کاساکوفسکی، ولادیمیر آندرییویچ (۱۳۳۴) خاطرات کاساکوفسکی، ترجمة هوشنگ محولاتی، تهران: اساطیر.
گرمرودی، میرزا فتاح خان (۱۳۴۷) سفرنامه میرزا فتاح خان گرمرودی، به کوشش یحیی ذکاء، تهران: ابن سینا.
گوبینو، ژوزف آرتور (۱۳۸۳) سه سال در آسیا، ترجمة ذبیح الله منصوری، تهران: نشر جاویدان.
لایارد، سر هنری (۱۳۶۷) سفرنامه لایارد ترجمة علیاصغر سعیدی، تهران: علمی و فرهنگی.
لوتی، پیر (بیتا) سفر به ایران، ترجمة محمدتقی نراقی، تهران: یساولی.
لورنس، ژول (۱۳۶۱) ایران و قفقاز، ترجمة محمدعلی همایون کاتوزیان، تهران: بنیاد فرهنگ.
مظفرالدین شاه قاجار (بیتا) سفرنامه مظفرالدین شاه قاجار.
ناصرالدین شاه قاجار (۱۳۶۲) روزنامه سفر فرنگستان، به کوشش محمدحسن خان اعتمادالسلطنه. تهران: اطلاعات.
ناصرالدین شاه قاجار (۱۳۷۹) سفرنامه اول فرنگستان، به کوشش حسین معتمدی، تهران: اساطیر.
نظری مقدم، جواد (۱۴۰۲) «چگونگی بازنمایی هویت زن ایرانی در سفرنامههای خارجی عصر قاجار». فصلنامة مطالعات اجتماعی.
نیکیتین، باسیلی (۱۳۵۶) ایرانی در سفرنامهها. ترجمة محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، تهران: دنیای کتاب.
وارینگ، ادوارد اسکات (۱۳۹۷) سفرنامه شیراز، ترجمة محمدتقی نراقی، تهران: علمی و فرهنگی.
ویلز، چارلز جیمز (۱۳۶۸) ایران در گذشته و حال، ترجمة محمدحسین آریا، تهران: علمی و فرهنگی.
یوشیدا، ماساهارو (۱۳۷۳) سفرنامه یوشیدا ماساهارو، ترجمة محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، تهران: علمی و فرهنگی.
Bhabha, Homi K (1994) The Location of Culture, New York: Routledge. Foucault, Michel (1972) The Archaeology of Knowledge, London: Tavistock. Foucault, Michel (1975) Discipline and Punish: The Birth of the Prison, New York: Random House. Foucault, Michel (1976) The History of Sexuality, Vol. 1: An Introduction, New York: Random House. Ricoeur, Paul (1992) Oneself as Another, Chicago: University of Chicago Press. Melman, Billie (1992) Easterners's Women, London: Palgrave Macmillan. Mills, Sara (1991) Discourses of Difference, London: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 560 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 96 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب