| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,124 |
| تعداد مقالات | 76,627 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,529,169 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,672,718 |
فرانسیس بیکن: علم و قدرت | ||
| فلسفه | ||
| مقاله 16، دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 44، آذر 1404، صفحه 307-330 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jop.2025.396462.1006897 | ||
| نویسنده | ||
| شهین اعوانی* | ||
| استاد بازنشستۀ مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| قرن شانزدهم تا پایان نیمة اول قرن هفدهم میلادی نقطة عطفی در حیات دینی، فلسفی و علمی، به خصوص در انگلستان بهشمار میرود و علاوه بر تغییر در ساختار قدرت کلیسا و شروع اصلاحات دینی، دگرگونیهای وسیعی در مفاهیم جاری در دین، فلسفه و علم به وقوع پیوسته است. در این انقلاب فکری و رنسانس فرهنگی دو فیلسوف بسیار تأثیرگذار بودهاند: دکارت و بیکن. تمرکز این مقاله بر اهمیت بیکن و دیدگاه او در علم و قدرت است. طول حیات بیکن (1626- 1561) در پایان دورة رنسانس و آغاز عصر جدید بوده است. او بنابر تغییرات صورتگرفته در کلیسا و نگرش مسیحی، بر جدایی الهیات از طبیعیات اصرار میورزد و هرگونه شناخت علمی و عقلی خدا را نفی میکند. نقد بیکن بر الوهیت سبب شده تا برخی متفکّران، او را به الحاد متهم کنند. از نظر آنان، بیکن فلسفه را از مابعدالطبیعه؛ و الهیات را از حقایق عالیه، به طبیعت و ماده یعنی به امور دانیه تقلیل داده است. او فیلسوفی تجربهگراست و به ضرورت استوار بودنِ علم بر پایة مشاهده و تجربه باور دارد. اندیشة او متوجة عمل است و نتایج عملی را مطمئنترین نشانة اعتبار فلسفه میداند. او هویّت اندیشة خود را در گذشته و متفکّران عهد باستان میجوید. او منتقد اکثر متفکّران یونان از پیشسقراطیان تا افلاطون و ارسطو میشود و بهخصوص نقد جدی بر حکمای مدرسی به لحاظ روشی، افکار، و آرای آنها دارد. بعضی جهان را مدیون بیکن دانستهاند، زیرا مبادی فکر او را عاقلانه و حیاتبخش یافتهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بیکن؛ علم؛ قدرت؛ تجربه؛ عمل؛ الهیات مسیحی؛ دکارت | ||
| مراجع | ||
|
منابع
اعوانی، شهین (1396). «روش دکارت: ریاضی یا هندسی»، در: فصلنامة علمی- پژوهشی فلسفه و الهیات، سال بیست و دوم، شمارة سوم، پاییز 1396، صص 157- 128.
تاریخ فلسفة راتلج (1395). جلد پنجم: فلسفة بریتانیایی و عصر روشنگری، ترجمة علی معظمی، چ. اول، تهران، دالاهو.
بیکن، فرانسیس (1392). نوارغنون، ترجمة محمود صناعی، چ. اول، تهران: جامی.
جهانگیری، محسن (1397). سه فیلسوف غرب (بیکن، هابز، اسپینوزا)، چ. اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، شمارة انتشار 3994.
جهانگیری، محسن (1369). فرانسیس بیکن، احوال و آثار، عقاید و افکار، و ارزشیابی، چ.اول، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1369.
حسینی بهشتی، سید محمدرضا (1379). «فرانسیس بیکن و بحران طبیعت»، نشریة فلسفه، دانشگاه تهران، پاییز 1379، شمارة 1، صص 170- 157.
خاتمی، محمود (1397). مدخل فلسفة تجربی، چ. اول، تهران: نشر علم.
عرفینژاد، محمدعلی، «عصّار و اسب عصّاری، جانمایة سختکوشی انسان و حیوان». در:
فاضل فلاورجانی، داود (1395). نقد مبانی علم مدرن از منظر فرانسیس بیکن، چ. اول، قم، انتشارات مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) .
فروغی، محمدعلی (1383). سیرحکمت در اروپا، حکمت سقراط و افلاطون، ترجمه و نگارش، چ. اول، تهران.
کاپلستون، فردریک (1362). فیلسوفان انگلیسی، ترجمة امیرجلالالدین اعلم، چ.اول، تهران، سروش.
کانت، ایمانوئل (1394). نقد عقل محض، ترجمة بهروز نظری (ویراست دوم ترجمة فارسی)، ویرایش محمدمهدی اردبیلی، تهران، انتشارات ققنوس.
مکگراث، آلیستر (1384). درسنامة الهیات مسیحی، ترجمة محمدرضا بیات و بهروز حدادی، 2 جلد (ج.1. مقدمات؛ ج.2.مفاهیم اصلی الهیات)؛ قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
مکگراث، آلیستر (1387). مقدمهای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، ترجمة بهروز حدادی، چ.اول، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
References Bacon, Francis (2000). The New Organon, ed. Liza Jardine, Cambridge Uni. Press. Bacon, Francis (1902). Advancement of Learning, ed. Joseph Devey, New York, P. F. Collier. Farrington, Benjamin (1964). The Philosophy of Francis Bacon; an Essay on its Development from 1603 to 1609, Liverpool, Liverpool Uni. Press. James, William (1912). Essays in Radical Empiricism, ed.: R. Perry, London: Longman. Essay XII. Hall, Stuart (1978). "The Hinterland of Science: Ideology and the Sociology of Knowledge", On Ideology. London, Huchinson. Montaigne, Michel de: Essais II, 12, Oeuvers Compl., (Hrsg) Barral, Paris, 1967 Ritter, Joachim (ed.): Historisches Wörterbuch der Philosophie, B. 3, Art. "Gott", S. 758. Röd, Wolfgang (2000). Der Weg der Philosophie, von den Anfängen bis ins 20. Jahrhundert, 2Bände, 1.B, Altertum Mittlelalter Renaissance, 1. Aufl. C.H. Beck, München. Rossi, Paolo (1954). Francis Bacon From Magic to Science, Translated from Italian by Sacha Rabinovitch, London. Sorley, William Ritchie (1965). A History of British Philosophy to 1900, First Paperback edition. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 549 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 141 |
||