پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,117 |
| تعداد مقالات | 76,481 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,846,498 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,922,148 |
دوگانۀ اقتدارگرایی و اصلاحطلبی سلطان عبدالعزیز و تأثیر آن بر تحولات عصر تنظیمات | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 1، آبان 1404، صفحه 247-270 اصل مقاله (575.67 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2025.395274.654581 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی عبادی* | ||
| دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| بازخوانی روند برافتادن دولت آلعثمان مستلزم توجه به تحولات مختلف اواخر دورۀ عثمانی است و بررسی کموکیف سیاستورزی سلاطین عثمانی این دوره اهمیت بهسزایی دارد. در شرایطی که از آغاز دورۀ تنظیمات، محوریت قدرت از بابهمایون به بابعالی منتقل شده بود، سلاطین این دوره بهرغم همراهی با شرایط جدید، اندیشۀ بازگردانی قدرت مطلقۀ عثمانیان را در سر میپروراندند. سلطان عبدالعزیز (حک.1277-1293ه/ 1861-1876م) بعد از دست یافتن به سلطنت بهصورت فعالانه درصدد برآمد اقتدار بابهمایون را احیاء کند. از اینرو، این مقاله می کوشد بررسی نماید که «ذهنیت و رویکردهای دوگانۀ این سلطان عثمانی چه تأثیری بر تحولات عصر تنظیمات داشت؟» بازخوانی کنشها و اقدامات عبدالعزیز در دورۀ سلطنت وی بر اتکا بر روش شخصیتشناسی تاریخی نشان میدهد که عبدالعزیز برای تحقق احیای اقتدار سلطنت، کوشید خودش را داعیهدار اصلی تنظیمات و اصلاحات نشان دهد. او در عین وانمود به تعهد به نوسازی اصلاحطلبانه، تلاش خود را برای تضعیف بابعالی متمرکز کرد. عبدالعزیز با ممانعت از قدرتیافتن اخلاف عالیپاشا در مقام صدرات و کنار زدن شخصیتی مانند مدحتپاشا، سعی نمود نوگرایی در دولت و جامعه را رهبری کند؛ امری که در آن توفیق چندانی به دست نیاورد. از اینرو، به جایِ اصلاح امور، نهتنها مشکلات داخلی و خارجی دولت عثمانی کاهش نیافت، بلکه تشدید کسری بودجۀ سالیانه نارضایتی عمومی از وی را عیان کرد. بر این اساس، در کنار گروههای نوگرا و اصلاحطلب، اقشار سنتی جامعۀ عثمانی نیز به مخالفت با سیاستهای این سلطان عثمانی پرداختند. در نتیجۀ استمرار اوضاع نابسامان و بنبست سیاسیِ پدیدآمده، بهدلیل اینکه عبدالعزیز حاضر به واگذاری اختیارات مطلقۀ خود نبود، با تدبیر شخصیتهای سیاسی عثمانی او از سلطنت خلع شد. از اینرو، بنا بر یافتههای این پژوهش میتوان گفت که دوگانگی حاکم بر سیاستورزی عبدالعزیز و تذبذب وی بین اقتدارگرایی مطلقه و اصلاحطلبی نوگرایانه منجر به تضعیف بیشتر دولت عثمانی در این زمان شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دولت عثمانی؛ بابهمایون؛ بابعالی؛ عصر تنظیمات؛ سلطان عبدالعزیز | ||
| مراجع | ||
|
اینالجق، خلیل (1391). تنظیمات چیست؟. در امپراتوری عثمانی در عصر دگرگونی تنظیمات. ترجمۀ رسول عربخانی. تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام. 43-70.
جلالالدینپاشا، محمد (1326). مرآت حقیقت. در سعادت: مطبعۀ عثمانیه.
حضرتی، حسن (1389). مشروطه عثمانی. تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
حفظی، حسین (1226). سلطان عزیز دوری. در سعادت: 38 نومرولی مطبعه.
راسم، احمد (1330-1328). رسملی و خریطهلی عثمانی تاریخ. قسطنطنینه: شمس مطبعهسی.
راسم، احمد (1342/1923). استبداددن حاکمیت ملیّهیه. استانبول: وطن مطبعهسی.
سعاوی، علی (1286). تاریخ محمودی و مجیدی و عزیزی. علوم غزتهسی، نومرو 10، 553-555.
سلیمان پاشا (1326). حسّ انقلاب یاخود سلطان عبدالعزیزک خلعی ایله سلطان مراد خامسک جلوسی. استانبول: طنین مطبعهسی.
شرف، عبدالرحمن (1315). تاریخ دولت عثمانیه. استانبول: قرهبت مطبعهسی.
صائب، احمد (1320).وقعۀ سلطان عبدالعزیز. مصر: [بینا].
ضیاء بک و عالی پاشا (1286). سلطان عبدالعزیزخان. حُرّیّت، نومرو 68 (5 رجب 1286) و نومرو 69 (12 رجب 1286).
عاصم، نجیب (1335). سلطان عبدالزیزخان حضرتلرینک اوروپا سیاحتنامهسیدر. تاریخ عثمانی انجمنی مجموعهسی، سکزنجی سنه الی اونبرنجی سنه، نومرو 62: 49، 1335-1337.
عنایت، حمید (1376). سیری در اندیشه سیاسی عرب. تهران: امیرکبیر.
فؤاد علی (1354). رجال مهم سیاستیه. [بیجا]: [بینا].
کامل پاشا (1327). تاریخ سیاسی دولت علیه عثمانیه. استانبول: مطبعه احمد احسان.
کلخانهده قراءت اولونان خط همایون (1289). در دستور، جلد اولی. استانبول: مطبعه عامره.
کمال، ابنالامین محمود (1341). سلطان عبدالعزیزه دائر. تورک تاریخ انجمنی مجموعهسی، اونبشنجی سنه و نومرو 9 (86).
لطفیافندی، احمد (1328). تاریخ لطفی. ناشری عبدالرحمن شرف. در سعادت: مطبعه عامره.
محمد، حافظ (1324). حقایق البیان فی حق جنتمکان سلطان عبدالعزیزخان. استانبول: [بینا].
مدحت، علی حیدر (1325). مدحت پاشا حیات سیاسیسی، خدماتی، مناحیاتی (تبصرۀ عبرت). استانبول: هلال مطبعهسی.
ممدوح، محمد (1329). خلعلر ـ اجلاسلر. استانبول: مطبعه خیریه.
نورالدین توفیق (1324). سلطان عزیزک خلعی و انتحاری. قسطنطنیه: قرهبت مطبعهسی.
نوری پاشا، مصطفی (1327). نتائج الوقوعات. استانبول: اخوت مطبعهسی.
یکتا، رؤف (1325). جنتمکان سلطان عبدالعزیزخان و فن موسیقی. در مصور محیط، ج 2، نومرو 5-27، 7 مایس.
Beydili, K. (1992). Boğazlar Meselseli. TDVİA, c. 6, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
Davison, R. H. (1963). Reform in the Ottoman Empire: 1856 – 1876. Princeton: Princeton University.
Findley C. V. (2008). The Tanzimat. in The Cambridge History of Turkey. 4. ed. By Reşat Kasaba. Cambridg: Cambridge University press. 11-37.
Karal, E.Z. (1986). ʿAbd al-ʿAzīz. in Encyclopaedia of Islam New Edition (EI2), Vol. I, Leiden: Brill. 56-57.
Karal, E. Z. (n.d.). Osmanlı Tarihi, III. C.: Islahat Fermanı devri (1856-1861). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Kaynar, R. (1985). Mustafa Reşit Paşa ve Tanzimat. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Kramers, J.H. (1995). ʿOt̲h̲mānli̊ in Encyclopaedia of Islam New Edition (EI2). Vol. III, Leiden: Brill. 190-202.
Kütüoğlu, M. (2001). The Structure of the Ottoman Economy. in History of The Ottoman State, Society & Civilization, 1.ed. By E. İhsanoğlü, İstanbul, IRCICA. 559-687.
Lewis, B. (2011). The Emergence of Modern Turkey. London: Oxford University Press.
Phillipson, C. & Buxton, N. (1917). The Question of the Bosphorus and Dardanelles. London: Stevens and Haynes.
Rubin, A. (2018). Ottoman rule of law and the modern political trial: the Yildiz Case. New York: Syracuse University Press.
Shaw, S. J. & Kural Shaw. E. (2002). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. New York: Cambridge University Press.
Uzunçarşılı, İ. H. (1967). Midhat Paşa ve Yıldız Mahkemesi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Zürcher, E. J. (2004). Turkey A Modern History. London & New York: I. B. Tauris.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,973 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 620 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب